ماجرای سیارک نادری برای یک دانشمند ایرانی!

دکتر فیروز نادری مدیر اکتشافات منظومه شمسی ناسا اعلام کرده که در مهمانی خداحافظی خود خبردار شده که سیارک ۵۵۱۵ که قبلا به نام ۱۹۸۹ EL1 شناخته می‌شد حالا به نام او ثبت شده است. به فهرست زیرسیاره‌های شناخته شده جهان اگر حالا نگاه بیندازید نام ۵۵۱۵‌Naderi را می‌توانید پیدا کنید.

۵۵۱۵ نادری که به نام دانشمندی متولد شهر یزد ایران ثبت شده در فهرست ریز سیاره‌ها با قطر ۱۰ کیلومتر قرار دارد که هر ۴.۴ سال یکبار به دور خورشید می‌گردد. این سیارک هر۵ ساعت و ۲۰ دقیقه یک بار نیز به دور خودش در گردش است و در کمربند بین مریخ و مشتری حرکت می‌کند. این سیارک ۵ مارس ۱۹۸۹ توسط رصدخانه پالومار در کالیفرنیا کشف شد.

ریزسیاره به اجرام نجومی گفته می‌شود که نه سیاره هستند،نه از دنباله‌دارها محسوب می‌شوند اما دارای مدار مستقیمی به دور خورشید می‌باشند. ریزسیاره‌ها می‌توانند سیاره کوتوله، سیارک، تروجان، سانتور، کمربند کویپر و از اجسام فرانپتونی باشند. ۵۵۱۵ نادری ریز سیاره‌ای از نوع سیارک به حساب می‌آید و به همین خاطر دکتر فیروز نادری در فیس‌بوک خود نوشت: پس از من این سیارک تا میلیاردها سال دور خورشید می‌گردد. سیارک‌ها سیارات بسیار کوچکی هستند که از صخره و فلز ساخته شده‌اند و معمولاً اجسام نامنتظمی هستندکه حول خورشید حرکت می‌کنند.

دکتر فیروز نادری سال ۱۹۷۹ به سازمان ناسا پیوست در سال های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۰، مدیریت پروژه منشاء حیات و سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۵ نیز مدیریت پروژه های مریخ را برعهده داشت.دکتر نادری، فروردین ماه ۱۳۷۹ در شرایطی که چندین ماموریت متوالی ناسا در پرتاب فضاپیما به سوی مریخ با شکست مواجه شده بود، به مدیریت برنامه‌های اکتشافات مریخ منصوب شد و توانست طی حدود چهار سال، سه ماموریت مهم از جمله پرتاب دو کاوشگر مریخ‌نورد «روح» و «فرصت» را با موفقیت اجرا کند.

 این دانشمند ایرانی در پی این موفقیت درخشان در اسفند ماه ۱۳۸۳ به سمت معاون و مدیر ارشد برنامه‌ریزی مرکز JPL (آزمایشگاه پیشرانش جت) – از مهمترین مراکز فضایی ناسا – منصوب شده و در سمت جدید به عنوان مسئول طراحی برنامه‌ها و راهبردهای مرکز، تجاربش در ماموریت‌های مریخ را در مطالعه سایر بخش‌های جهان از زمین تا کهکشان‌های دو به کار گرفت. وی همچنین مسئولیت طراحی چشم‌انداز راهبردی پنج تا ۲۰ ساله JPL را برعهده داشته است.

ماده تاریک سبک‌تر و فرارتر از تصور ماست!

lss

به گزارش بیگ بنگ به نقل از ایسنا، پژوهشگران دانشگاه “استنفورد”و “آزمایشگاه ملی شتاب‌دهنده اسلک”طی این مطالعه اظهار کرده‌اند اگرچه ماده تاریک حدود ۸۵ درصد از کل ماده در جهان را تشکیل می‌دهد، اما درک ساختار آن بسیار مشکل است. طی این مطالعه فیزیکدانان به بررسی دقیق آن پرداخته‌اند.

پژوهشگران با بررسی کهکشان راه شیری دریافتند که ماده تاریک احتمالاً سبک‌تر از آنچه قبلاً تصور می‌شد است و علاوه بر این موضوع با مواد طبیعی دیگر هم تعامل کمتری دارد. ماده تاریک، نوعی از ماده است که فرضیه وجود آن در اخترشناسی و کیهان‌شناسی ارائه شده است تا پدیده‌هایی را توضیح دهد که به نظر می‌رسد ناشی از وجود میزان خاصی از جرم باشند که از جرم موجود مشاهده‌ شده در جهان بیشتر است.

علت نامگذاری این پدیده به “ماده تاریک” به این دلیل است که هیچ نوری را منتشر نمی‌کند و نسبت به هیچ نوری نیز واکنش نشان نمی‌دهد و به ندرت با “ماده متعارف”(regular matter) ارتباط برقرار می‌کند و تنها نکته‌ای که باعث شده پژوهشگران متوجه آن شوند اثرات گرانشی آن بر ماده‌های دیگر است.

دانشمندان درباره جزئیات ماده تاریک اطلاعات دقیقی ندارند بنابراین تصمیم گرفتند تا طی این مطالعه یکی از مدل‌های معروف مرتبط با ماده تاریک را مورد بررسی قرار دهند. یکی از این مدل‌ها که بسیار شناخته شده هم است “لامبدا-سی‌دی‌ام” یا “ماده تاریک سرد لامبدا”،Lambda-CDM (ΛCDM) نام دارد و می‌تواند چند معمای ماده تاریک را برای ما حل کند. واژه سرد که در این مدل به کار رفته به این معنی است که سرعت این ماده بسیار کندتر از سرعت نور است و ضد برخورد است به این معنا که به ندرت با ماده متعارف برخورد می‌کند.

لامبدا-سی‌دی‌ام حاصل پارامتری‌سازی مدل بیگ بنگ در کیهان‌شناسی فیزیکی است. در این مدل جهان شامل یک ثابت کیهانی که وجود آن به انرژی تاریک نسبت داده می‌شود – و همچنین ماده تاریک سرد(CDM) است. اغلب از این مدل با نام مدل استاندارد کیهان‌شناسی بیگ بنگ یاد می‌شود.

مدل لامبدا-سی‌دی‌ام همچنین به ما می‌گوید که ماده تاریک نقش مهمی در شکل‌گیری جهان هستی ایفا کرده است. در روزهای اولیه، کیهان اساساً مسطح و یکنواخت بود، اما به دلیل آنکه حرکت آن کند است ماده تاریک تمایل داشت تا به شکل چاله در آید. در نهایت، گرانش، ماده منظم را وارد این چاله‌ها کرده و سبب شده تا کهکشان‌هایی که همانند تارعنکبوت به نظر می‌رسند، ایجاد شوند.

در حالیکه این مدل به خوبی ساختارهای بزرگ در مقیاس را توضیح می‌دهد اما در صورت استفاده از آن برای مقیاس‌های کوچک، مانند کهکشان‌های تکی، نمی‌توان انتظار زیادی از آن داشت. محققان طی این مطالعه جدید از این مدل بعنوان نقطه شروع استفاده کردند و شبیه‌سازی‌هایی از چگونگی جهان هنگامی که با ماده تاریک پر می‌شد، انجام دادند و سپس داده‌های این مطالعه را با ساختار شناخته شده کهکشان‌های کهکشان راه شیری ترکیب کردند.

پس از انجام بررسی‌ها پژوهشگران دریافتند همه مواد با یکدیگر به خوبی هماهنگ هستند و این به آن معناست که ماده تاریک می‌بایست سبک‌تر و گرم‌تر از آن چیزی باشد که پیشتر تصور می‌شد. منظور از واژه گرم‌تر به این معنا است که حرکت آن کمی سریع‌تر شده است اما از سوی دیگر ارتباط آن با ماده متعارف کمتر از پیش شده است.

“اتان نادلر” نویسنده ارشد این مطالعه گفت: نکته‌ای که مطالعه ما را هیجان انگیز کرده است این است که طی آن کهکشان‌های کم نور را با نظریه‌های ماده تاریک مورد بررسی قرار داده‌ایم. ما تعداد بسیاری از قطعات پازل را کنار هم قرار دادیم و اطلاعاتی حتی جز درباره ماده تاریک دریافتیم. گرچه ما هنوز به طور کامل ساختار ماده تاریک را درک نکرده‌ایم اما نتایج مطالعه ما می‌تواند یک گام مهم در درک بهتر آن باشد. یافته‌های این مطالعه در مجله Astrophysical منتشر شد.

سایت علمی بیگ بنگ/ منبع: newatlas.com

شبح حلقۀ نور سحابی مشتری

بیگ بنگ: تصاویر کلوزآپ NGC 3242 شبح یک ستارۀ خورشید مانند را نشان می دهد که در حال مرگ است، این سحابی به شبح سحابی مشتری معروف میباشد. اما این نمای تلسکوپی عمیق و عریض حلقه خارجی این سحابی سیاره‌نما را در بالا سمت چپ، به سوی ستارگان کهکشان راه شیری و کهکشان‌های پس زمینه‌ای در صورت فلکی مار باریک، نشان می دهد.

NGChaloChart

تابش شدید و نامرئی فرابنفش از ستاره کوتوله سفید مرکزی این سحابی منبع نیروی درخشش عجیب‌اش در نور مرئی است. در واقع، ستاره کوتولۀ تکامل یافتۀ این سحابی می تواند ویژگی‌ها و شکل متقارنش را نشان دهد. شروع فعالیت این ستاره در فاز غول‌ سرخ، مدت‌ها قبل از تولید یک سحابی سیاره‌نما، می تواند علت تشکیل این حلقۀ نور کم نورتر و گسترده‌تر باشد.

nblock
نمای نزدیک سحابی NGC 3242

سحابی NGC 3242 با عرض حدود یک سال نوری در فاصلۀ تقریبی ۴۵۰۰ سال نوری از زمین واقع شده است. ابرهای باریکی از ماده درخشان در سمت راست می تواند گاز میان ستاره‌ای باشد که بر حسب اتفاق به اندازۀ کافی نزدیک به ستارۀ کوتوله سفید NGC 3242 قرار دارد تا انرژی خود را از تابش فرابنفش آن جذب کند.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: apod

جرم میان ستاره‌ای «اموآموا» منشاء کاملا طبیعی دارد

بیگ بنگ: در اکتبر سال ۲۰۱۷، تلسکوپ «Pan-STARS 1» واقع در هاوایی یک نقطه نورانی کم فروغ شناسایی کرد که در پهنه آسمان حرکت می کرد. در ابتدا شبیه یک سیارک کوچک بود، اما مشاهدات بیشتر در طی چند روز آتی زمینه را برای محاسبه دقیق آن مهیا کرد.

image e Oumuamua
تصویری هنری از دنباله‌دار میان ستاره‌ای اوموآموا

به گزارش بیگ بنگ، برخلاف هر سیارک یا دنباله‌داری که قبلا مشاهده شده بود، این جرم میهمان از خورشید گذر کرد و با سرعت چشمگیری که داشت، از چنگال کشش گرانشی خورشید گریخت و از منظومه‌شمسی ما خارج شد. چون دنباله‌دارهای میان ستاره‌ای فراوان‌تر از سیارک‌های میان ستاره‌ای هستند، احتمال می رفت این جرم هم یک سیارک باشد. با این حال، اخترشناسان به شواهدی از انتشار گاز یا محیط گرد و غبار در این جرم دست یافتند. بدون این نشانه‌های فعالیت ِ دنباله‌داری، در ابتدا آن را در زمره سیارک میان ستاره‌ای دسته‌بندی کرده بودند. [اوموآموا یک دنباله‌دار میان ستاره‌ای است]

گزارش‌های ارائه شده از خصوصیات غیرعادی این جرم زمینه را برای این گمانه‌زنی فراهم کرد که اموآموا شاید یک فضاپیمای میان ستاره‌ای باشد. حالا بررسی تمامی شواهد و قرائن موجود نشان می دهد که این جرم منشاء کاملا طبیعی دارد.

دکتر «رابرت جدیک» اخترشناس و محقق در موسسه اخترشناسی دانشگاه هاوایی و عضو گروه بین‌المللی کارشناسان سیارک و شهاب سنگ اظهار کرد: «اگرچه منشاء میان ستاره‌ای “اموآموا” آن را منحصربفرد می کند، اما بسیاری دیگر از ویژگی‌های آن با سایرِ اجرام موجود در سامانه خورشیدی خودمان مطابقت دارد. ما هرگز جرمی با مشخصات اموآموا در سامانه خورشیدی‌مان ندیده‌ایم. این جرم رازهای زیادی را در دل خود جای داده است.»

دکتر «متیو نایت» عضو تیم تحقیق و محقق در دانشگاه مریلند گفت: «در حال حاضر راهی به جز انجام قیاس نداریم و به دنبال کشف واقعیت‌ها و داده‌های بیشتر هستیم. این فرضیه واقعا مضحک است که می گویند اموآموا یک فضاپیمای بیگانه است. تجزیه و تحلیل‌های ما نشان می دهد که پدیده‌های طبیعی متعددی میتوانند این جرم ناآشنا را توضیح دهند.»

image e Oumuamua
تصویری از سناریوهای مختلف در رابطه با تشکیل اموآموا

بر اساس اعلام محققان، اموآموا قرمز رنگ است؛ یعنی شبیه به بسیاری از اجرام کوچکی که در سامانه خورشیدی خودمان می بینیم. اما ویژگی‌های آشنا فقط به همین موارد ختم می شود. به احتمال زیاد این جرم میان ستاره‌ای به شکل سیگار برگ و طویل است و از الگوی چرخش عجیبی بهره می برد. دکتر نایت افزود: «حرکت اموآموا در سامانه خورشیدی خیلی گیج‌کننده و عجیب است. اگرچه به نظر می رسید در مسیر حرکتش شتاب بگیرد، اما ما هیچ شواهدی از انتشار گازی پیدا نکردیم که منجر به این شتاب شود. حرکت اموآموا تابع گرانش نیست و این چیزی نبود که ما از سیارک انتظار داشتیم. افزون بر این، اموآموا هیچ یک از خصوصیات شهاب سنگ مانندی ندارد. آثاری از ابر یخ، گاز و گرد و غبار وجود ندارد.»

محققان از چند ساز و کار خبر دادند که امواموا برای گریز از سامانه اصلی خود استفاده کرده است. برای مثال، شاید این جرم توسط سیاره غول گازی بزرگی به بیرون دفع شده است که به دور ستاره دیگری می چرخید. بر اساس دیدگاه‌های نظری، شاید مشتری ابر اورت پدید آورده است؛ یعنی دسته بزرگی از اجرام کوچک در لبه بیرونی سامانه خورشیدی ما. شاید بعضی از آن اجرام از تاثیر جاذبه خورشید گریخته‌اند تا به مسافران میان ستاره‌ای تبدیل شوند.

دکتر نایت همچنین گفت: «فرض ما این است که فرایندهای فیزیکی قابل مشاهده در اینجا، جهانی و فراگیر هستند. ما چیزی شبیه اموآموا در سامانه خورشیدی ندیده‌ایم. این جرم خصوصیات عجیب و غریبی دارد و توضیح آنها دشوار است، اما هنوز یک سری پدیده‌های طبیعی هستند که میتوانند وجود آن را توضیح بدهند.» جزئیات بیشتر این مقاله در مجله Nature Astronomy منتشر شده است.

ترجمه: منصور نقی‌لو/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: sci-news.com

نخستین سیاره کوتوله کشف شده چه نام دارد و ویژگی های آن چیست؟

نخستین سیاره کوتوله کشف شده چه نام دارد و ویژگی های آن چیست؟

در این مطلب می خواهیم با تعریفی کلی از سیارات کوتوله آشنا شویم و ببینیم نخستین سیاره ی کوتوله ی کشف شده در علم نجوم چه بوده است و چرا این سیاره را از دسته ی سیارات منظومه ی شمسی به دسته ی سیارات کوتوله انتقال داده اند؟ با ما در ادامه ی این مطلب همراه باشید.

معرفی کلی سیارات کوتوله

سیارات کوتوله از جوانب بسیاری مشابه سیارات منظومه ی شمسی هستند اما از نظر اندازه از سیارات این منظومه بسیار کوچک تر هستند. با اینکه سیارات کوتوله خورشید را دور می زنند اما ماه یا یک سیاره ی کامل مانند زمین و مشتری و… نیستند.

سرس نخست کشف شد یا پلوتو؟

بسیاری به اتشباه نخستین سیاره ی کوتوله ی کشف شده را پلوتو می شناسند اما باید گفت که سرس قدمت بسیار بیشتری از نظر شناخت جامعه ی بشری نسبت به پلوتو دارد. در سال ۱۸۰۱ سرس شناخته شد ولی نه به عنوان یک سیاره ی کوتوله بلکه به عنوان سیارک. اما پس از بررسی ویژگی های سرس جامعه ی نجوم تصمیم گرفت که این سیاره ی با سابقه را در رده ی سیاره های کوتوله قرار دهد. این در حالی است که سیاره ی پلوتو چیزی حدود ۱۳۰ سال پس از آن کشف شد و بررسی ویژگی های پلوتو نیز بسیار دشوار تر از بررسی سرس بود، چرا که فاصله ی پلوتو با زمین بسیار بیشتر از سرس بود.

سیاره های کوتوله در منظومه شمسی

نکته ی تاکیدی:

برخی از ستاره‌شناسان با قرار دادن پلوتو در رده سیاره‌های کوتوله مخالفند و همچنان آن یک سیاره معمول می‌دانند. پلوتو تا آگوست ۲۰۰۶ نهمین سیاره سامانه خورشیدی بود، اما اکنون بنا بر تعریف نوین اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی یک سیاره کوتوله و همچنین به عنوان نمونهٔ نخست از رده جدید اجرام فرانپتونی به شمار می‌رود.

سیارات کتوله منظومه شمسی به ترتیب سال کشف شدن آن ها:

عکس سیاره های کوتوله

سِرِس:

اولین بار توسط ستاره شناسان در سال ۱۸۰۱ کشف شد و در دسته سیارک‌ها قرار گرفت و با قطر ۹۴۶ کیلومتر به عنوان بزرگ‌ترین سیارک شناخته می‌شد. اما طبق تعریف اتحادیه بین المللی نجوم در سال ۲۰۰۶ در دسته سیاره‌های کوتوله قرار گرفت. سرس کوچک‌ترین و از طرفی نزدیکترین سیاره کوتوله به زمین است چرا که در حوالی کمربند سیارکی قرار گرفته و فاصله آن تا خورشید ۲٫۸ برابر فاصله زمین تا خورشید است. سرس مدارش را در مدت ۴٫۶ سال می‌گردد و هر ۹٫۱ ساعت هم یک بار به دور خودش می‌چرخد. این سیاره کوتوله، هیچ ماه شناخته شده‌ای ندارد. اما به خاطر یافتن آثاری از آب و متان بر سطح آن در سال ۲۰۱۷ هدف پژوهش‌های جدید دانشمندان قرار گرفته است.

پلوتون:

بزرگ‌ترین سیاره کوتوله در سال ۱۹۳۰کشف شد و بیش از ۷۰ سال آن را نهمین سیاره قلمداد می‌کردیم. پلوتون به طور متوسط ۴۰ برابر زمین از خورشید فاصله دارد. کره‌ای است با قطر ۲،۳۷۶ کیلومتر که هر ۲۴۸ سال یک بار به دور خورشید می‌گردد؛ البته هر شبانه روز آن ۶٫۳۹ برابر شبانه روز زمینی است. پلوتون دارای پنج قمر شناخته شده است: چارُون (کارُون یا شارُون)، نیکس، هیدرا، سِربِروس و استوکس؛ که چهار قمر آخر در سال‌های بعد از ۲۰۰۵ کشف شده‌اند. ملاقاتی که کاوشگر افق‌های نو در سال ۲۰۱۵ با آن داشت، دید و دانش ما را از آن دگرگون کرده است.

اِریس:

اریس عزیز در سال ۲۰۰۳ جایگاه دوم خود را در میان سیارات کوتوله پس از پلوتو، با قطر ۲،۳۲۶ کیلومتر کسب کرد. اریس کوتوله، در فاصله میانگین ۶۸ واحد نجومی (یعنی ۶۸ برابر فاصله زمین تا خورشید) مدت۵۵۸ سال زمینی نیاز دارد تا یک دور کامل به گرد خورشید بگردد. مدار اریس در بین سیارات کوتوله، دارای بیشترین زاویه انحراف مداری (۴۴ درجه) با صفحه مداری سیارات است. یک شبانه روز در اریس ۲۵٫۹ ساعت طول می‌کشد و یک قمر به نام دیسنومیا به دنبال خود دارد.

سیاره کوتوله اریس و قمر آن

هائومیا:

در سال ۲۰۰۴ کشف شد. این سیاره ی کوتوله شکلی تخم مرغی و متفاوت با سایر سیاره های کوتوله دارد که درازترین طول آن در حدود ۲۳۲۲ کیلومتر است. هائومیا به سرعت در حال چرخش است و کوتاه ترین روز را در تمام سیاره های کوتوله دارد، تنها ۳٫۹ ساعت. شعاع مداری آن به طور میانگین ۴۳٫۱   واحد نجومی است که برای تکمیل یک دور در مدار خودش نزدیک به ۲۸۴ سال زمینی به زمان نیاز دارد. این سیاره کوتوله دارای دو قمر، به نام‌های هایاکا و ناماکا است.

ماکی ماکی:

در سال ۲۰۰۵کشف شده و تنها قمرش (Mk 2) در سال ۲۰۱۵ توسط تلسکوپ فضایی هابل کشف شد که هنوز اسم خاصی هم ندارد! ماکی ماکی در فاصله ۴۵٫۷ واحد نجومی از خورشید قرار دارد و برای تکمیل یک دور مداری‌اش به گرد خورشید بیش از ۳۰۹ سال زمان نیاز دارد. شبانه روز آن ۷٫۷ ساعت، و میانگین قطر آن ۱،۴۳۰ کیلومتر است.

سیاره های کوتوله ی منظومه شمسی

پایان سخن

در این مطلب با سیاره های کوتوله ی منظومه ی شمسی و همچنین نخستین سیاره ی کوتوله ی کشف شده که پولوتون بود آشنا شدیم. امیدواریم این مقاله ی نجومی بتواند میزان دانش شما را در خصوص علم نجو افزایش دهد. با ما در مطالب بعدی همراه باشید. در خصوص آَشنایی بیشتر با سیاره های منظومه شمسی می توانید مطلب “منظومه شمسی چند سیاره دارد و نام آن ها به ترتیب چیست؟”مطالعه کنید.

منشأ شیشه به صحرای لیبی باز می‌گردد

بیگ بنگ: شیشه در صحرای لیبی یک شیشۀ طبیعی است که در غرب مصر کشف شده و ۲۹ میلیون سال پیش کشف شده است، هرچند منشأ آن هنوز تحت بررسی قرار دارد: دو فرضیه‌ عمده در مورد تشکیل آن عبارتند از ذوب شدن توسط برخورد شهاب‎‌سنگ یا ذوب شدن توسط یک انفجار هوای جوی بزرگ. یک مطالعه جدید که توسط دو محقق اهل استرالیا و اتریش انجام شده این فرضیه را تأیید می‌کند که شیشه در صحرای لیبی در اثر برخورد شهاب‌سنگ ساخته شده است.

image Libyan Desert Glassبه گزارش بیگ بنگ، دکتر آرون کاووسی از دانشگاه کورتین و همکارش پروفسور کریستین کوئبرل از موزه تاریخ طبیعی اتریش و دانشگاه وین دانه‌های کوچک زیرکون معدنی در نمونه‌های شیشۀ صحرا را تحت بررسی قرار دادند. دکتر کاووسی گفت: «زیرکن در شیشه شواهدی از حضور سابقِ یک مادۀ معدنی پرفشار به نام ریدیت را نشان داد که فقط در حین یک برخورد شهاب‌سنگ تولید می‌شود. این ماده موضوع بحث‌های مداوم بوده که آیا شیشه در حین برخورد شهاب‌سنگ تشکیل شده یا در حین یک انفجار هوایی تشکیل شده، یعنی وقتی اشیاء نزدیک زمین منفجر می‌شوند و انرژی در جو زمین ته‌نشین می‌شود.»

وی افزود: «هم برخورد شهاب‌سنگ و هم انفجارات هوا می‌توانند منجر به ذوب‌شدگی شوند، هر چند فقط برخوردهای شهاب‌سنگ امواج شوک را تولید می‌کنند که باعث تشکیل مواد معدنی پرفشار می‌شود، بنابراین شواهد ریدیت سابق تأیید می‌کند که این ماده در نتیجۀ برخورد یک شهاب‌سنگ ساخته شده است.» این ایده که شیشه در حین یک انفجار هوای جوی بزرگ تشکیل شده پس از انفجار هوا در چلیابینسک در سال ۲۰۱۳ شهرت پیدا کرد. این انفجار هوا باعث آسیب شدید به اموال و آسیب به انسان‌ها شد اما منجر به ذوب شدن مواد سطحی نشد.

دکتر کاووسی گفت: «مدل‌های قبلی نشان دادند که شیشه در صحرای لیبی یک انفجار هوای کلاس ۱۰۰Mt بزرگ را نشان می‌دهد، اما نتایج ما حاکی از آن است که این مسئله صحت ندارد. برخوردهای شهاب‌سنگ رویدادهایی فاجعه‌بار هستند اما شایع نیستند. انفجارات هوا به طور مکررتر رخ می‌دهد، اما اکنون می‌دانیم که نباید یک رویداد تشکیل شیشه در صحرای لیبی را در آیندۀ نزدیک انتظار داشته باشیم که تا حدی ما را آرام می‌کند.» یافته‌های این مقاله در مجله‌ Geology منتشر شده است.

ترجمه: سحر الله‌وردی/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: sci-news.com

چهار هزار سیاره فراخورشیدی

بیگ بنگ: بیش از ۴۰۰۰ سیاره در خارج از منظومه‌شمسی ما قرار دارند. این نقطه عطف از رصد سیارات فراخورشیدی ماه گذشته از مرز چهار هزار عبور کرد و در آرشیو سیارات فراخورشیدی ناسا ثبت شده است. این ویدئوی برجسته این سیارات فراخورشیدی را با صدا و روشنایی خاص خود نشان می دهد و به ترتیب وقوع زمان از اولین کشف تایید شده در سال ۱۹۹۲ آغاز می شود.

به گزارش بیگ بنگ، کل آسمان شب در ابتدا بصورت فشرده با رشتۀ مرکزی کهکشان راه شیری نشان داده شده که یک غول U شکل را بوجود می آورد. سیارات فراخورشیدی که با جنبش‌های خفیفی در رنگ‌های ستارگان والدشان(سرعت شعاعی) کشف شده‌اند به رنگ صورتی ظاهر می شوند، در حالیکه سیارات کشف شده با شیب‌های خفیف در روشنایی ستارگان والدشان(گذار) به رنگ بنفش ظاهر می شوند. همچنین، سیارات فراخورشیدی که مستقیما عکسبرداری شده‌اند به رنگ نارنجی دیده می شوند، در حالیکه سیارات فراخورشیدی که با بزرگنمایی گرانشی نور ستارۀ پس زمینه(اثر میکرولنزینگ) کشف شده‌اند، به رنگ سبز دیده می شوند.

maxresdefault هرچه سیاره سریع‌تر به دور ستارۀ خود بچرخد، تُن آن بیشتر خواهد بود. ماهواره بازنشستۀ کپلر حدود نیمی از این ۴۰۰۰ سیاره فراخورشیدی را فقط در یک منطقۀ خاص از آسمان کشف کرد، در حالیکه ماموریت جدید TESS به دنبال این است که درخشان‌ترین سیارات فراخورشیدی را در سرتاسر آسمان کشف کند که به دور ستارگان نزدیک در گردش هستند. یافتن سیارات فراخورشیدی نه تنها به بشر کمک می کند تا درک بهتری از شیوع حیات در جاهای دیگر جهان بدست آورد، بلکه اطلاعات بیشتری دربارۀ نحوه شکل‌گیری زمین و منظومه‌شمسی ما ارائه می دهد.

ترجمه: سحر  الله‌وردی/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: apod

ما در بقایای برخورد کهکشانی زندگی می‌کنیم!

بیگ بنگ: در نوامبر ۲۰۱۸، اخترشناسان از کشف کهکشانِ پنهان Antlia 2 در نزدیکی راه شیری خبر دادند. این کهکشان یک کهکشان کم جرم اما نسبتاً عظیم است که به دور راه شیری می‌چرخد. یک تحقیق جدید نشان می دهد احتمالا این کهکشان کوچک میلیون‌ها سال پیش با راه شیری، برخورد کرده است.

wreckage epic galactic collision xبه گزارش بیگ بنگ، بتازگی گروهی از محققان مؤسسه فناوری روچستر شواهدی ارائه کردند که نشان می دهد یک برخورد کهکشانی در گذشته با Antlia 2 موجب ایجاد موج‌های بزرگی در دیسک هیدروژنیِ بیرونی ِ کهکشان راه شیری شده است. این کشف احتمالاً رازی که دانشمندان را بیش از یک دهه سردرگم کرده، حل می‌کند.

برخورد کهکشانی

“سوکانیا چاکرابارتی” استادیار مؤسسه روچستر، یافته‌های گروهش را در جلسه انجمن نجوم آمریکا به The Astrophysical Journal Letters ارائه کرد و در حال حاضر در سرور پیش‌ از چاپ arXiv منتشر شده است.

محققان با استفاده از داده‌های جمع‌آوری‌شدۀ ماهواره گایا مسیر قبلیِ Antlia 2 را محاسبه کردند و دریافتند که احتمالاً چندصد میلیون سال پیش این کهکشان با کهکشان راه شیری برخورد کرده و این برخورد موجب ایجاد موج‌هایی شده که امروزه شاهد آن هستیم. همچنین این گروه شبیه‌سازی‌هایی را نیز انجام دادند تا علتی که قبلاً برای موج‌ها پیشنهاد شده بود را رد کنند؛ علتی که می‌گفت برخورد کهکشانی با کهکشان کوتوله کمان موجب ایجاد موج‌ها شده است.

ماده تاریک

چاکرابارتی معتقد است که Antlia 2 می‌تواند در حل راز ماده تاریک نیز به دانشمندان کمک کند. وی گفت: «ما نمی‌دانیم ماهیت ذرات ماده تاریک چیست، اما اگر باور داشته باشید که ماده تاریک وجود دارد، آن وقت چیزی که نامعلوم است تغییر چگالی با توجه به شعاع است.»

وی ادامه داد: «اگر Antlia 2 یک کهکشان کوتوله‌ باشد که ما پیش‌بینی کرده‌ایم، آن وقت می‌دانیم که مدار آن چه بوده بوده و چطور به دیسک کهکشانی نزدیک شده است. بنابراین محدودیت‌های سختی در مورد جرم و چگالی آن اعمال می‌شود. در نهایت می‌توانیم از این کهکشان بعنوان یک آزمایشگاه منحصربه فرد استفاده کنیم تا به ماهیت “ماده تاریک” پی ببریم.»

ترجمه: زهرا جهانبانی/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: futurism.com

سیاره نیبیرو (ایکس) وجود دارد؟بررسی شواهد و تحقیقات

سیاره نیبیرو (ایکس) وجود دارد؟بررسی شواهد و تحقیقات

شاید شما هم نظریه ی عجیب نابودی جهان در سال ۲۰۱۲ را به خاطر دارید که امکان آن نزدیک به صفر بود و هرگز هیچ دانشمندی تایید علمی در خصوص آن نکرد. سیاره نیبیرو و سرآغاز شناخت آن در همان سال در میان اذهان عمومی رواج یافت. در نظریه ی نابودی زمین در آن سال نامی از سیاره نیبیرو برده شد. با گذشتن چندین سال از آن موضوع تحقیقات و پزوهش هایی بر صحبت های بی اساس وجود چنین سیاره ای صورت گرفت که در ادامه نتایج و شواهد وجود یا عدم وجود سیاره ایکس یا نیبرو را بررسی خواهیم کرد.

در زمان جنجال‌های مربوط به خبر نابودی دنیا در سال ۲۰۱۲ که پیش‌بینی آن بدون کوچک‌ترین تعجبی غلط از آب درآمد، بسیاری گفته بودند که یک سنگ آسمانی عظیم به نام سیاره نیبیرو یا همان سیاره ایکس (Nibiru) در پایان تقویم قوم مایا به زمین برخورد کرده و نسل ما را تماما از بین خواهد بود.

این جرم آسمانی مرموز که در سایر پیشگویی‌های آخرالزمانی هم وسیله اصلی شروع رستاخیز و پایان جهان است، به افسانه‌ها و داستان‌های کهن برمی‌گردد و تاریخچه آن قدیمی‌تر چیزی است که تصور می‌شود؛ در ادامه به بررسی داستان سیاره مرموز ایکس خواهیم پرداخت.

معرفی کلی سیاره ایکس یا نیبیرو

بر طبق اطلاعات موجود از اساطیر بابلی، نیبیرو نام جسمی آسمانی با ابعادی بسیار بزرگ است که به خدایی با اسم ماردوک (Marduk) مربوط می‌شود و معنی اسم آن، «مکان عبوری» است. در بسیاری از متن‌های بابلی کلمه نیبیرو به سیاره مشتری نسبت داده شده و در برخی نوشته‌ها،‌ به ستاره قطبی نیبیرو گفته می‌شود.

در دهه‌های گذشته، نظریه‌پردازان زیادی بوده‌اند که اطلاعات عجیب و غریبی را به سیاره نیبیرو نسبت داده‌اند و عمدتا گفته شده که این جرم آسمانی از مدار گردش سیاره‌های منظومه شمسی عبور می‌کند و در آن سوی نپتون، آخرین سیاره در منظومه هشت سیاره‌ای ما، قرار گرفته است.

سیاره نیبیرو (ایکس) وجود دارد؟بررسی شواهد و تحقیقات

دانشمندان زیادی احتمال وجود سیاره ایکس را کاملا رد کرده و گفته‌اند که هیچ جسم عظیمی نیست که به بزرگی یک سیاره بوده و با عبور از مدار زمین و سیاره‌های اطراف، به صورت خودسرانه در منظومه ما مسیری مخصوص به خود داشته باشد.

با این حال نظر کارشناسان کمک چندانی به توقف شایعه‌های موجود در این رابطه نکرده و حتی عده‌ای سازمان‌های فضایی معتبری مانند ناسا و دانشمندان برجسته را به دروغ‌گویی متهم کرده و گفته‌اند که این متخصصان، مدارگردی ۳۶۰۰ ساله سیاره نیبیرو را از جهانیان مخفی کرده‌اند! در ادامه بررسی می کنیم که آیا چنین سیاره ای با موجودات فضایی و دیگر مسائل در ارتباط است یا خیر. با ما باشید.

موجودات فضایی و سیاره نیبرو رطبی به یکدیگر دارند؟

در سال ۱۹۹۵ فردی به نام نانسی لیدر (Nancy Lieder) در وب سایتش نوشت که سیاره ایکس علاوه بر قرار داشتن در مسیر برخورد با زمین،‌ محل زندگی خدایان آنوناکی است. لیدر در آن زمان گفت که نیبیرو در سال ۲۰۰۳ از نزدیکی زمین عبور می‌کند و به نوعی آخرالزمان را شروع خواهد کرد؛ البته چنین ادعایی در زمان مطرح شدن و تا به امروز کاملا بی‌اساس اعلام  شده است.

با این وجود بسیاری می‌گویند که اولین بار نویسنده‌ای به نام زچاریا سیتچین (Zecharia Sitchin)‌ بود که سیاره نیبیرو را به جامعه مدرن معرفی کرد و بر اساس تعبیر خودش از متون بابلی، کتابی را در این رابطه نوشت. با اینکه سیتچین صحبتی در مورد وقوع آخرالزمان از طریق این سیاره عظیم مطرح نکرده بود، در کتابش گفت که این جرم آسمانی محل زندگی خدایانی است که انسان‌ها را در روی زمین به وجود آورده‌اند و هر ۳۶۰۰ سال یک‌بار با عبور از نزدیکی ما، با زمینیان ملاقات می‌کنند!

ادعاهای عجیب و غریب دیگری هم از طرف سیتچین مطرح شده که نیبیرو را دوازدهمین سیاره منظومه شمسی (با در نظر گرفتن ماه،‌ خورشید و پلوتون به عنوان سیاره) معرفی کرده است.

با تمام این تفاسیر، به نظر می‌رسد که نظریه‌پردازانی مانند سیتچین یا لیدر علاقه زیادی به ارتباط دادن افسانه‌های کهن به پدیده‌های علمی جدید دارند و علاقه‌مندان به داستان‌های علمی تخیلی و کسانی که واقعا این حرف‌ها برایشان باورپذیر است را به سمت خود جذب می‌کنند.

از طرف دیگر، دانشمندان و شیفتگان دانش هم به راه خود در اکتشاف علمی و منطقی جهان اطراف ادامه می‌دهند و می‌توان گفت که امید به آینده‌ای بهتر و پیشرفت روزافزون بشر به نظریه‌های عجیب و خرافات غیرعلمی ارتباطی نداشته و در عوض، به تلاش این افراد سخت‌کوش بستگی دارد. تا اینجا به قضایای مذکور پرداختیم حال شواهد علمی این سیاره ی ناسناخته را مطالعه خواهیم کرد.

سیاره نیبیرو (ایکس) وجود دارد؟بررسی شواهد و تحقیقات

نتایج شواهد و تحقیقا خبر از سیاره ای ناشناخته می دهد؟

تمام این‌ها در حالی است که مدتی پس از داغ شدن بحث سیاره ایکس در سطحی جهان، ستاره شناسانی از دانشگاه کلتک (Caltech) کالیفرنیا شواهدی از وجود یک سیاره ناشناخته را ارائه دادند که در مداری دورتر از سیاره نپتون گردش می‌کند. این جرم آسمانی که تا این لحظه مستقیما دیده نشده و رسما وجود آن هم تایید نشده،‌ سیاره ۹ نام گرفته است.

دانشمندانی که از وجود این سیاره خبر دادند، در سال ۲۰۱۶ ادعا کرده بودند که رفتار عجیب برخی از سنگ‌های کمربند کویپر در فراسوی نپتون، نشان می‌دهد که جرمی آسمانی با ابعادی ۱۰ برابر زمین باید در این بخش بسیار دور از منظومه شمسی قرار گرفته باشد و شواهد به صورت غیرمستقیم وجود سیاره ۹ را تایید می‌کنند.

گفته شده که این جرم در صورت وجود باید در مداری ۲۰ هزار ساله به دور زمین بچرخد و حدودا ۲۰ برابر نپتون از خورشید دور باشد!

این کشف در زمان خود سر و صدای بسیاری به پا کرد و تا مدت‌ها موضوع اصلی موردبحث در میان ستاره شناسان بود؛ اما علاوه بر جنبه علمی قضیه، خیال‌پردازی‌های موجود در مورد سیاره نابودگر نیبیرو با انتشار این خبر مجددا شدت گرفت و کسانی که به واقعی بودن این جسم آسمانی باور داشتند، کشف دانشمندان کلتک را نوعی سند برای ادعاهای خود مطرح کردند.

این افراد می‌گویند که دیده نشدن سیاره ایکس نمی‌تواند دلیلی برای خیالی بودن آن باشد و از آنجایی که سیاره ۹ هم تاکنون دیده نشده، اما شواهد از وجود آن خبر می‌دهند، این جرم‌ آسمانی هم واقعی است؛ بر اساس ادعاهای جدید نظریه‌پردازان،‌ نیبیرو از خود نور مرئی منعکس نمی‌کند و دلیل بی‌خبری ما از حضور آن می‌تواند همین باشد.

سخن پایانی

با این وجود، طرفداران دانش ستاره شناسی و مخالفان نظریه‌های علمی تخیلی در برابر این ادعا به تجهیزاتی اشاره می‌کنند که تقریبا قابلیت ردیابی تمامی طول‌موج‌های نوری مختلف موجود در آسمان را دارند. همچنین، برخلاف سیاره ۹ که مداری کاملا مجزا از سایر سیاره‌های منظومه شمسی دارد،‌ هیچ مدرکی در مورد نیبیرو و مدارگردی عجیب و بی‌قاعده آن وجود ندارد.

با این حال، صرف‌نظر از ویدیوها،‌ مطالب و تصاویر بدون منبع موجود بر روی اینترنت، تنها شواهد موجود در مورد نیبیرو به همان متون باستانی و نوشته‌های بسیار قدیمی برمی‌گردد و مدارک معتبری پیدا نشده که مورد تایید دانشمندان باشد و واقعی بودن سیاره ایکس را تایید کند.

آیا ابرنواختر مجاور باعث شد انسانیان روی دو پا راه بروند؟

بیگ بنگ: در حدود ۲ تا ۸ میلیون سال پیش، انرژی پرتو کیهانی حاصل از یک یا چند ابرنواختر نزدیک به زمین رسید و اتمسفر سیاره را درنوردید. بر اساس یک مطالعه جدید، این کار باعث هجوم طیف کثیری از الکترون‌ها و همچنین بروز زنجیره‌ای از رویدادها شد که زمینه را برای پیدایش انسانیان دوپا فراهم آورد.

neanderthal supernova al dbedfdaabec.fit w
شواهد بدست آمده به یک یا چند ابرنواختر مجاور اشاره میکند که قویترین سیگنال را در ۲٫۶ میلیون سال قبل به همراه داشت.

به گزارش بیگ بنگ، پروفسور «آدریان ملوت» از دانشگاه کانزاس گفت: «تصور بر این است که حتی قبل از این رویداد، انسانیان تمایل داشتند بر روی دو پا راه بروند. اما آنها سازگاری‌های لازم برای صعود به بالای درختان را پیدا کردند. پس از استقرار در دشت‌ها، انسانیان افزون بر زندگی در بالای درختان مجبور شدند گزینه راه رفتن با قامت راست را در برنامه زندگی خود جای دهند. این کار به آنها اجازه داد تا بر فراز ارتفاعات رفته و دید بهتری داشته باشند و همچنین شکارشان و آسمان را بهتر زیر نظر بگیرند. تصور بر این است که پای گذاشتن به دشت‌ها و مکان‌های هموار کمک زیادی به انسانیان کرد تا روی دو پا راه بروند، تا اینکه ویژگی حرکت روی دوپا در میان اجداد انسان رواج یافت.»

براساس بررسی لایه‌ای از رسوبات باستانی بستر دریا از ایزوتوپ رادیواکتیو یون-۶۰، پروفسور ملوت و همکارش دکتر «برایان توماس» از دانشگاه واشبورن با اطمینان بالا اظهار داشتند که یک سری ابرنواختر در نزدیکی زمین منفجر شد. این رویداد در گذر از عصر پلیوسن به عصر یخبندان اتفاق افتاد.

پروفسور ملوت گفت: «ما یونش اتمسفر را از پرتوهای کیهانی محاسبه کردیم؛ پرتوهایی که شاید از ابرنواخترهای دور نشات گرفته باشند. اینطور به نظر می رسد که این ابرنواختر نزدیکترین نمونه در سری‌های طولانی بوده است. باور ما بر این است که این رویداد یونش اتمسفر زیرین را تا ۵۰ برابر بیشتر کرده است. معمولا، یونش در اتمسفر زیرین روی نمی دهد، زیرا پرتوهای کیهانی تا این حد توانایی نفوذ ندارند، اما پرتوهای پرانرژی‌تر که از ابرنواخترها نشات می گیرند، تا خود سطح می آیند؛ پس انتظار می رود الکترون‌های بسیار زیادی از اتمسفر به بیرون پرتاب شده باشند. قسمت‌هایی از اتمسفر به طریقی تحت تاثیر قرار گرفت که این حالت به طور عادی اتفاق نمی افتد.»

وی افزود: «وقتی پرتوهای کیهانی پرانرژی به اتم‌ها و مولکول‌های موجود در اتمسفر برخورد می کنند، الکترون‌ها را از درون آنها بیرون می کِشند. لذا این الکترون‌ها به جای اینکه به اتم‌ها چسبیده باشند بصورت آزادانه در اطراف حرکت می کنند. در حالت عادی در فرایند صاعقه، افزایش ولتاژ میان ابرها یا میان ابرها و زمین رخ میدهد، اما جریان نمیتواند جاری شود زیرا الکترون‌های کافی وجود ندارند که آن را حمل کنند. پس قبل از اینکه الکترون‌ها شروع به حرکت کنند، باید ولتاژ بسیار بالایی پدید آید. به محض حرکت الکترون‌ها، الکترون‌های بیشتری از دل اتم‌ها بیرون کشیده می شوند و صاعقه اتفاق می افتد. اما با این یونش، آن فرایند به شکل خیلی ساده‌تری روی می دهد.»

دانشمندان معقدند این اتفاق در سرتاسر دنیا و در مناطقی با آب و هوای مختلف به وقوع پیوست. شاید این مورد توضیح مناسبی باشد، زیرا تصور بر این است که افزایش آتش‌سوزی موجب گذار از مناطق جنگلی به دشت‌های بی‌درخت در بسیاری از مکان‌ها شده است. یعنی جایی که مملو از درخت بود، حالا به چمنزارهایی مملو از بوته تبدیل شده که بصورت پراکنده در مکان‌های مختلف به چشم می خورد.

نکته مهم این است که این اتفاق با فرگشت انسان در شمال شرق آفریقا ارتباط دارد. بالأخص، در دره بزرگ آفریقا که حاوی فسیل‌های انسانیان است، این دره از کشورهایی مانند اتیوپی، کنیا و موزامبیک عبور می‌کند. جزئیات بیشتر این پژوهش در نشریۀ Geology منتشر شده است.

ترجمه: منصور نقی‌لو/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: sci-news.com

یک سایت برای دوست داران نجوم و سیارات