نمایی زیبا از یک ستارۀ متغیر

بیگ بنگ: ستارگانی اینچنین بی ثبات نادرند. ستارۀ پرجرم G79.29+0.46 که در میان ابرهای غباری در سمت راست عکس قابل مشاهده است یکی از ۱۰۰ ستارۀ متغیر آبی رنگ(LBVs) است که در کهکشان ما شناخته شده است. 

این ستاره پوسته های گازی را به بیرون پرتاب می کند و جرمش در طول ۱۰۰ سال به اندازه جرم مشتری کاهش می یابد. این ستاره به رنگ آبی روشن است در گرد و غبار پوشیده شده و در نتیجه در نور مرئی قابل رویت نیست. در این عکس فرابنفش رنگی که ترکیبی از عکس های رصدخانه فضایی اسپیتزر و کاوشگر فضایی فرابنفش میدان گسترده ناسا است، ستارۀ در حال مرگ سبز به نظر می رسد و با پوسته های قرمز احاطه شده است. G79.29+0.46 در منطقه تشکیل ستاره ای ماکیان ایکس در کهکشان ما واقع شده است. اینکه چرا این ستاره تا این حد بی ثبات (فرار) است، چه مدت در فاز متغیر آبی باقی می ماند و چه زمانی بصورت یک ابرنواختر منفجر می شود، هنوز مشخص نیست.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: apod

image_pdfimage_print

سیارک دوتایی یا دنباله‎دار، مسئله این است!

سیارک دوتایی یا دنباله‎دار، مسئله این است!

در کمربند سیارک‌ها، بین مریخ و مشتری، دانشمندان یک جفت سنگ فضایی با ویژگیهای عجیب و غریب کشف کردهاند که رفتارشان مانند هیچ‌یک از اجرام کشف شده در گذشته نیست. این دو سیارک که با نام ۲۸۸پی (۲۸۸P) شناخته میشوند به دور هم در حال چرخشاند و مانند دنبالهدارها، بخار آب با فشار زیاد از سطح آنها بلند میشود.  با بررسی بیشتر آن‌ها امکان دارد سرنخهای جدیدی از شکلگیری سیارات منظومۀ شمسی در اختیار ما قرار گیرد.

بسیاری از سیارکها در کمربند اصلی یکی از این دو ویژگی، یعنی گردش به دور یکدیگر یا بلند شدن بخار از سطحشان را دارند؛ ولی این اولین‌باری است که منظومه‌ای با هر دو این خصوصیات کشف شده است. شهریور سال گذشته، قبل از آنکه از نزدیکترین نقطۀ مداریش به خورشید عبور کند به اندازۀ کافی به زمین نزدیک شد. ازاین‌رو، دانشمندان توانستند با کمک تلسکوپ فضایی هابل عکسهایی دقیق و با جزئیات کامل از آن تهیه کنند. در ابتدا تصور میشد که ۲۸۸پی فقط جرمی عجیب است اما براساس نتیجۀ بررسیها، مشخص شد که در واقع این دو جرمْ تقریباً هم‌ اندازه (در حدود یک کیلومتر) هستند و به دور هم میچرخند. نسبت به سایر سیارکهای دوتایی که با این ابعادند و به دور هم میچرخند این دو سیارک فاصله‌ای خیلی بیشتر در حدود صد کیلومتر از هم دارند. همچنین، مدار چرخششان بسیار کشیده است و اصلاً شبیه به دایره نیست.

این پنج عکس را تلسکوپ هابل از سیارک ۲۸۸پی گرفته است. در این تصاویر می‌بینیم که دو سیارک به گرد یکدیگر می‌چرخند و نمایی دنباله‌دارگونه دارند

سیارک ۲۸۸پی نخستین منظومۀ سیارکی دوتایی است که با عنوان دنبالهداری در کمربند اصلی سیارکها نیز شناخته میشود، زیرا همانند دنبالهدار گیسویی درخشان و دُمی دراز از بخار آب دارد. این منظومۀ دوتایی با ویژگی‌هایی مانند فاصلۀ زیاد دو سیارک از هم، اندازۀ تقریباً برابر آنها، خروج از مرکز بالا و فعالیتهای دنباله‌دارگونه در بین تعداد محدود سیارکهای دوتاییِ شناخته شده ممتاز محسوب می‌شود.

تصویرسازی از سیارک دوتایی ۲۸۸پی؛ مدار دو سیارک با بیضی آبی نشان داده شده و طبق این تصویر، بخار آب و یخ یک گیسو و یک دم‌ افشان ساخته‌ است

حال سؤال این است که آیا کنار هم قرار گرفتن تمام این خصوصیات اتفاقی است یا خیر؟ این سؤال مهم است چون دانستن منشأ و نحوۀ تکامل دنباله‌دارهایی که در کمربند اصلی سیارک‌ها در حال چرخش هستند نقشی کلیدی در درک ما از نحوۀ شکلگیری و تکامل منظومۀ شمسی ایفا میکنند. در بین تمام سؤال‌هایی که تا اینجا وجود دارند دنبالهدارهای کمربند اصلی میتوانند به یک سؤال اساسی پاسخ دهند: آب چگونه وارد زمین شده است؟ طبق پژوهشهای جدید، آب از طریق دنبالهدارها به زمین نرسیده است بلکه احتمال دارد از طریق سیارکهای یخی رسیده باشد. حالا ۲۸۸پی گزینه‌ای مهم برای بررسیهای بیشتر رصدی و تئوری در آینده است، چون شاید ما تا مدتها برای کشف چنین منظومه‌ای اینقدر خوش‌شانس نباشیم.

محتمل‌ترین نظریهای که برای پدید آمدن ۲۸۸پی وجود دارد فروپاشی آن به دلیل دَوران سریع است. سپس، احتمالاً این دو تکه در اثر گشتاورهای تصعیدی کم‌کم از هم دور شدهاند. سیارکی با سطح یخی نمیتواند طول عمری به اندازۀ منظومۀ شمسی داشته باشد اما اگر پوششی نازک و چند متری از غبار و خاک داشته باشد، میتواند تا میلیاردها سال عمر کند؛ بر همین ‌اساس، تخمین زده میشود که این سیارک پنج هزار سال سن دارد.

 

چرخش جنون‌آمیز ستاره‌ای درخشان

بیگ بنگ: اخترشناسان برای اولین‌بار موفق به رصد ستاره‌ای شده‌اند که با سرعتی باورنکردنی به دور خود در چرخش است و نوری پلاریزه شده از خود ساطع می‌کند.

به گزارش بیگ بنگ به نقل از همشهری، ۵۰ سال پیش این پدیده برای اولین‌بار پیش‌بینی شد اما تا به امروز رصد این ستاره با استفاده از تجهیزات کنونی برای اخترشناسان امکان‌پذیر نبوده‌است. اکنون محققان در نهایت سرعت باورنکردنی چرخش ستاره آلفا شیر(Regulus)، یکی از درخشان‌ترین ستاره‌های آسمان شب را تایید کرده‌اند. امواح نوری معمولا در هر جهتی که بخواهند حرکت می‌کنند، و با اجسام برخورد کرده و در هر جهتی بازتابانده می‌شوند، اما این امواج می‌توانند قطبی یا پولاریزه شده و تنها در جهتی خاص حرکت کنند.

در سال ۱۹۶۸ دو اخترشناس به نام‌های جی پاتریک هارینگتون و جورج کالینز پیش‌بینی کردند که ستاره‌ای با سرعت چرخش شدید می‌تواند نور قطبیده شده بتاباند زیرا چرخش آن به اندازه‌ای جنون‌آمیز است که شکل ستاره را به سطحی صاف تبدیل می‌کند. این دو براساس محاسبات سال ۱۹۴۶ فیزیکدان برنده نوبل، سوبراهمانیان چاندراسکار که برای اولین بار اعلام کرد برخی ستارگان نور قطبیده شده ساطع می‌کنند، نظریه خود را ارائه دادند.

اکنون گروهی از محققان بین‌المللی از استرالیا، آمریکا و بریتانیا موفق شده‌اند آنچه ۵۰ سال پیش‌بینی شده‌ بود را به کمک پلاریمتر به شدت حساس و پیشرفته‌ای، ابزار ردیابی نور قطبیده شده، که توسط مهندسان دانشگاه نیوساوث‌ولز ساخته شده‌است، به چشم ببینند. این ابزار که حساس‌ترین پلاریمتر نجومی جهان است، به سوی ستاره آلفای شیر در فاصله ۷۹ سال نوری از زمین نشانه گرفته شد.

این ستاره در صورت فلکی شیر واقع شده و بیست و دومین ستاره درخشان در آسمان شب است. به واسطه رصد نور قطبیده شده برای اولین‌بار در جهان،‌ محققان دریافتند این ستاره با سرعت دیوانه‌وار ۳۲۰ کیلومتر بر ثانیه به دور خود می‌چرخد. این سرعت به اندازه‌ای بالاست که ستاره در آستانه متلاشی شدن قرار دارد. محاسبات جدید نه تنها برای درک بهتر ساختار این ستاره اهمیت دارد، بلکه شیوه‌هایی جدید برای کشف اسرار تعدادی از بزرگترین و داغ‌ترین ستاره‌های جهان را در اختیار دانشمندان قرار می‌دهد. جزئیات بیشتر این پژوهش در نشریۀ Nature Astronomy منتشر شده است.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: sciencealert.com

image_pdfimage_print

پیوند دنباله دارها در آسمان پر ستاره

بیگ بنگ: پیوند دنباله دارها در این میدان ِ ستاره ای در صبح ۱۷ سپتامبر به تصویر کشیده شده است. دنباله دار C/2017 O1 ASASSN که در یک کاوش فضایی برای جستجوی ابرنواختر، کشف شد در سمت چپ پایین تصویر مشاهده می شود.

نور سبز رنگ قابل مشاهدۀ این دنباله دار در نتیجه فلورسانس مولکول های دو اتمی کربن در نور خورشید ایجاد شده است. این دنباله دار دو قطبی با بیشترین حدِ نزدیک شدن به خورشید فقط حدود ۷٫۲ دقیقه نوری با زمین فاصله دارد. در همین میدان دید تلسکوپی، دنباله دار طویل C/2015 ER61 PanSTARRS در بالا سمت راست مشاهده می شود که عازم ناحیه ای دوردست است و تقریبأ ۱۴ دقیقه نوری با زمین فاصله دارد. چندین سال نوری دورتر، پس زمینۀ ستاره ای شامل سحابی کم نور و گرد و غباریِ کهکشان راه شیری دیده می شود. همچنین خوشه ستاره ای معروف پروین درست در سمت راست بالای تصویر به چشم می خورد.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: apod

image_pdfimage_print

طراحی و ساخت آشکارساز اتاقک ابر برای نخستین‌بار در ایران

طراحی و ساخت آشکارساز اتاقک ابر برای نخستین‌بار در ایران

اتاقک ابر (cloud chamberوسیله‌ای برای آشکارسازی ذرات و مشاهدۀ مسیر آنهاست. این اتاقک برای نخستین‌بار در کشور، در آزمایشگاه پرتوهای کیهانی دانشکدۀ فیزیک دانشگاه شریف طراحی و ساخته شد. مجهز بودن این آشکارساز به میدان مغناطیسی برای منحرف کردن ذرات باردار، آن را از نمونه‌های خارجی متمایز کرده است. در واقع، این دستگاه نسخۀ ارتقا یافته است که باعث انحراف مسیر ذره می‌شود. همچنین، این قابلیت را دارد تا با توجه به ردی که ذرات در مسیر خود در اتاقک بر جای می‌گذارند نوع ذره را مشخص سازد.

چارلز ویلسون، فیزیکدان اسکاتلندی، با استفاده از الکل به جای آب توانست حساسیت آشکارسازی ذرات را در این دستگاه بالا ببرد. کارل آندرسون، فیزیکدان امریکایی، نیز توانست پوزیترون و میون را با استفاده از این دستگاه آشکارسازی کند. این دو فیزیکدان موفق به دریافت جایزۀ نوبل شدند. آشکارسازی ذرات باردار در حوزۀ فیزیکِ ذرات و اخترفیزیک بسیار حائز اهمیت است.

اساس کار اتاقک ابر ایجاد محیطی با بخار فوق اشباع الکل در اختلاف دمایی زیاد است. به این منظور روی اتاقک مشاهده، سیم‌هایی با ولتاژ بالا برای تولید گرما و میدان مغناطیسی قرار گرفته است. با روشن شدن دستگاه در اتاقک مشاهده، بخار الکل از طریق سیم‌های گرم‌کننده تولید می‌شود و سپس، از بالا و پایین به سمت صفحه‌ای که دمای آن منهای ۳۴ درجۀ سانتی‌گراد است منتشر می‌شود. زمانی که فرایند به‌طور کامل انجام شد و اتاقک ابر کاملاً به مرحلۀ فوق اشباع رسید، بخار الکل به‌صورت بخار سرد شده به ضخامت سه تا چهار سانتی‌متر ابری را روی صفحۀ کف اتاقک مشاهده تشکیل می‌دهد. زمانی‌ که ذره‌ای باردار وارد بخار فوق اشباعِ درون اتاقک ابر می‌شود، بخار الکل را در مسیر خود یونیزه می‌کند. با چسبیدن مولکول‌های الکل مجاور به مولکول یونیزه‌شده قطرات شبنم تشکیل می‌شوند که با چشم غیرمسلح نیز قابل مشاهده است. هرچه این مسیر ضخیم‌تر باشد می‌توان آن را ناشی از ذرات پرجرم‌تر مانندِ آلفا و یا پروتون دانست و هرچه نازک‌تر و با انحراف بیشتری باشد می‌توان آن را ناشی از ذرات کم‌انرژی‌تر مانند الکترون و یا میون دانست.

در گام‌های بعدی با قرار دادن منابع رادیواکتیو مشخص و تصویربرداری، کاتالوگی از شکل مسیر ذرات متفاوت تهیه خواهد شد. همچنین با استفاده از میدان مغناطیسی می‌توان از پدیدۀ تولید زوج، تصویربرداری و انرژی فوتون اولیه را با توجه به شعاع مسیر الکترون و پوزیترون محاسبه کرد. این دستگاه با استفاده از میدان مغناطیسی نیز قابلیت منحرف کردن ذرات را با انرژی کمتر از ۰/۷۵ الکترون‌ولت دارد. در آینده، با تصویربرداری و تحلیل تصاویر شعاع لارمور ذرات به دست آمده و انرژی ورودی آنها محاسبه خواهد شد. با استفاده از این محاسبات توزیع فراوانی ذرات بر حسب انرژی آنها به دست خواهد آمد.

این طرح حاصل همکاری دو دانشجو با نام‌های مصطفی حیدری زاد و احمد صادقی به سرپرستی محمود بهمن آبادی، عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف، است.

 

دانلود آهنگ جدید مسیح و آرش Ap بنام چه قشنگ


دانلود آهنگ جدید مسیح و آرش Ap بنام چه قشنگ

Download New Song Masih Arash Ap Called Che Ghashang

خواننده : مسیح و آرش Ap ، ملودی : آرش Ap ، موسسۀ فرهنگی و هنری آراد

شعر : آرش Ap ، با تشکر از : ميلاد ماهان و سعيد سال ، کاور : سهراب ولد بيگى

دانلود آهنگ جدید مسیح و آرش Ap بنام چه قشنگ

متن آهنگ چه قشنگ از مسیح و آرش Ap

دوست دارم صورتمو وقتی ازت حرف میزنم من با خاطراتت دور شدی اما هنوز نزدیک من هست
اون طعمه شیرین با همه تلخی داشتی تو آروم از کنارم میرفتی
چه قشنگ یادم اومدی بازم یادمه دور میشدی قلبم میلرزید
ببین چه قشنگه کنار هم چیدم همه خاطره هامونو
کوچکترین چیزم ننداختم از قلم حتی همون نم نمه بارونو
ببین چه قشنگ دارم آتیش میگیرم زیر گریه من برات با جونو دل
ببین چه قشنگ داره جونم میره واست چقد خواستم نری با خون و دل
ببین چه قشنگه کنار هم چیدم همه خاطره هامونو
کوچکترین چیزم ننداختم از قلم حتی همون نم نمه بارونو
ببین چه قشنگ دارم آتیش میگیرم زیر گریه من برات با جونو دل
ببین چه قشنگ داره جونم میره واست چقد خواستم نری با خون و دل
تکست آهنگ چه قشنگ مسیح و آرش AP
چه قشنگ با یاد تو بازم همون آدم شدم من یادمه این آدما آسون ازم رد میشدن نه
هی پی ات میگشتمو دنباله تو توو کوچه ها خاطراته تو هنوز مونده تویه این خونه جا
ببین چه قشنگه کنار هم چیدم همه خاطره هامونو
کوچکترین چیزم ننداختم از قلم حتی همون نم نمه بارونو
ببین چه قشنگ دارم آتیش میگیرم زیر گریه من برات با جونو دل
ببین چه قشنگ داره جونم میره واست چقد خواستم نری با خون و دل
ببین چه قشنگه کنار هم چیدم همه خاطره هامونو
کوچکترین چیزم ننداختم از قلم حتی همون نم نمه بارونو
ببین چه قشنگ دارم آتیش میگیرم زیر گریه من برات با جونو دل
ببین چه قشنگ داره جونم میره واست چقد خواستم نری با خون و دل

دانلود آهنگ جدید مسیح و آرش Ap بنام چه قشنگ با کیفیت ۱۲۸ و ۳۲۰

 

 

 

 

 
کد پخش آنلاین آهنگ چه قشنگ از مسیح و آرش Ap برای وبلاگ :

سفینه‌ فوق نازکی که راه حل زباله‌های فضایی خواهد بود

بیگ بنگ: آخرین ایده‌ی موجود برای جمع آوری زباله‌های فضایی همچون ببری گرسنه به شکار خود حمله می‌کند. شرکت آئرو اسپیس می‌گوید بران کرفت به دور زباله‌های فضایی که به دور زمین می‌گردند پیچیده شده و آنها را به اتمسفر زمین برمی‌گرداند تا در جو زمین سوخته و دیگر تهدیدی برای فضانوردان یا ماهواره‌ها نباشند.

به گزارش بیگ بنگ، این پروژه اخیرا برای دومین بار از برنامه‌ی مفاهیم پیشرفته‌ و نوآورانه‌ی ناسا بودجه دریافت کرده است. برنامه‌ی مفاهیم پیشرفته و نوآورانه مختص ایده‌هایی است که سالها از عملی شدن فاصله دارند و ممکن است هرگز به آن مرحله نرسند. سفینه‌ی برن بسیار عریض و انعطاف‌پذیر بوده و ضخامت آن کمتر از موی انسان است به همین دلیل محافظت از آن در برابر تابش و حتی سنگ‌های آسمانی بسیار ریز دشوار است.

زیگفرید جانسون محقق اصلی این پروژه و دانشمند ارشد شرکت آئرو اسپیس می‌گوید: «سفینه‌ی برن باید ضد گلوله باشد چرا که یک ذره‌ی ۵ میکرونی نیز می‌تواند به ورقه‌های ساختار اصلی آن که ۱۰ میکرون ضخامت دارند نفوذ کند.» این شرکت که در کالیفرنیا قرار دارد طراحی سفینه‌ی فضایی را به گونه‌ای انجام داده است که انعطاف پذیر باشد. اگر یک سلول خورشیدی مود اصابت سنگ‌های آسمانی بسیار ریز قرار گیرد فقط همان سلول از کار خواهد افتاد. در مورد ریزپردازنده ها و تجهیزات دیجیتالی این سفینه نیز به همین طریق خواهد بود و اگر یکی از آنها از کار بیفتد بقیه به کار کردن ادامه خواهند داد. حتی مخزن سوخت که بین دو ورقه‌ی نازک قرار گرفته است به قسمت‌های متعددی تقسیم شده است. در صورت اصابت سنگ‌های ریز آسمانی یا هر اتفاق دیگری که به یکی از این قسمت‌ها آسیبی وارد کند قسمت‌های دیگر به کار خود ادامه خواهند داد.

اشعه‌ها چالشی دیگر بر سر راه این سفینه‌ی می‌باشند و بیشتر ابزارآلات الکترونیکی در برابر شرایط دشوار فضا مقاومت ندارند. بودجه‌ی NIAC‌ امکان انجام تحقیقات بیشتر به منظور بهبود مقاومت در برابر تابش در طول استقرار کوتاه مد نظر شرکت را فراهم می‌کند. شرکت آئرو اسپیس در نظر دارد تا حد ممکن این سفینه را کارآمد و با هزینه‌ی کم بسازد. این سفینه علاوه بر اینکه کم وزن است و همین باعث کاهش مصرف سوخت می‌شود بلکه می‌تواند تعداد زیادی از آن را با یک پرتاپ کننده به فضا فرستاد تا هر کدام آن یک قسمت از زباله‌ی فضایی را از بین ببرند. انرژی مورد نیاز سفینه‌ی برن توسط سلول‌های خورشیدی فوق نازک و همچنین مقدار کمی سوخت تامین خواهد شد. این شرکت در نظر دارد سفینه‌ را منظم به فضا بفرستد.

پس از آنکه هر سفینه یک زباله‌ی فضایی را در برگرفت آن را به سمت زمین برخواهد گرداند و همچون یک سوزاننده‌، زباله‌ها را در اتمسفر زمین خواهد سوزاند. دهه‌هاست که از زباله‌های فضایی که به دور زمین می‌گردند اطلاع داریم اما با هر پرتاپ جدید این مشکل بزرگتر شده و به حالت اضطراری در می‌آید. حداقل ۵۰۰۰۰۰ تکه زباله‌ی فضایی که به دور زمین می‌گردند در فضا وجود دارد. این تعداد بدون احتساب ورقه‌های رنگی است که با سرعت ۱۷۵۰۰ مایل در ساعت قادر به ایجاد صدمات بسیاری به فضاپیماها می‌باشند.

ناسا به منظور جلوگیری از برخورد با زباله‌های فضایی گاه و بیگاه مسیر ایستگاه فضایی بین‌المللی را تغییر می‌دهد. سفینه‌های فضایی گاهی با بقایای ماموریت‌های فضایی پیشین برخورد می‌کند و سبب آسیب می‌شوند. در سال ۲۰۰۹ ماهواره‌ی ایریدیوم ۳۳ که در حال استفاده بود و ماهواره‌ی کاسموس-۲۲۵۱ که از کار افتاده بود باهم برخورد کرده و توده‌ای زباله‌ی فضایی تولید کرد که همچنان به دور زمین می‌گردند.

تکنولوژی ساخت سفینه‌ی بران علاوه بر کمک به جمع آوری زباله‌های فضایی به کاهش وزن سایر ماهواره‌ها نیز کمک خواهد کرد. کمک مالی NIAC دو سال بودجه‌ی تحقیقاتی فیلم نازک را تامین می‌کند. محققان در نظر دارند تا مسیر تکنولوژی و فناوری ساخت آن را مشخص کنند. جانسون با اشاره به اینکه حضور این پروژه در فضا نیازمند چند میلیون دلار است گفت: «ما همچنین به دنبال جلب مشارکت دولت و سایر شرکتها برای بردن این پروژه به فاز بعدی می‌باشیم.» زمانی که بران به راه بیفتد در صورتی که سفینه‌های کافی به کار گرفته شوند قادر خواهد بود بیشتر اجرام با وزن ۰٫۹ کیلوگرم و کمتر را در عرض چند سال جمع آوری کند.

ترجمه: معصومه رحیمی/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: Livescience.com

image_pdfimage_print

دمای اقیانوس ها در زمان فرگشت حیات چگونه بود؟

بیگ بنگ: ما اطلاعات اندکی در خصوص دمای سطح زمین در چهار میلیارد سال نخست پیدایش آن داریم. همین عامل محدودیتی برای تحقیق درباره منشأ حیات در زمین و چگونگی پیدایش آن در سیارات دور دست به شمار می رود. اکنون محققان اعلام کردند که با احیای مجدد آنزیم های قدیمی می توانند دماهایی را تخمین بزنند که موجودات زنده در میلیاردها سال پیش در آن فرگشت یافتند.

تصویری هنری از گذشتۀ زمین

به گزارش بیگ بنگ، آماندا گارسیا، محقق ارشد و دیرینه شناس در دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس گفت: ما باید به درک بهتری از نحوه شکل گیری حیات برای نخستین بار در زمین و چگونگی فرگشت حیات و محیط زمین در طی میلیاردها سال از تاریخ زمین شناسی دست یابیم. گارسیا و همکارانش به بررسی تاریخ دمای سطح زمین پرداختند. سنگ ها سرنخ های بسیاری برای پی بردن به دما در ۵۵۰ میلیون سال گذشته در عصر پیدا زیستی یا فانروزوئیک عرضه می کنند؛ چرا که حیات مولکولی پیچیده شکل گرفت. با این حال، ابزارهای دماسنج دیرینه اندکی برای دورهٔ پرکامبرین وجود دارد.

شواهد زمین شناختی ابتدایی نشان می دهد که ۳٫۵ میلیارد سال قبل، دمای اقیانوس ها به ۵۵ تا ۸۵ درجه سانتیگراد رسیده بود. اما دمای آنها به پانزده درجه سانتیگراد کاهش پیدا کرد. دانشمندان با بررسی ایزوتوپ های اکسیژن و سیلیسیم در سنگ های دریایی به این ارزیابی ها رسیدند. سنگ های غنی از کوارتز موجود در بستر دریاها معروف به “چرت”(Chert) دارای مقادیر زیادی از ایزوتوپ های سنگین اکسیژن-۱۸ و سیلیسیم-۳۰ هستند. در اصل، نسبت ایزوتوپ های سنگین به سبک اکسیژن و سیلیسیم می تواند به اطلاعات ارزشمندی درباره دما در روزگار قدیم منجر شود.

تصویر سمت چپ نشان میدهد که زمین در حدود بیش از سه میلیارد سال پیش در ابتدای دوره پرکامبرین چه شکلی بوده است. اشکال نارنجی نشان دهنده اجزای غنی از منیزیم قبل از شروع صفحات تکتونیکى می باشد. تعیین محل و شکل دقیق آنها به هیچ وجه امکان پذیر نیست. اقیانوس به دلیل میزان بالای یون های آهن در آب، به رنگ سبز دیده می شود. جدول زمانی از نوعی گذار حکایت دارد؛ این دورهٔ گذار از پوسته قاره ای فوقانی غنی از منیزیم به پوسته قاره‌ ای فوقانی عاری از منیزیم اتفاق افتاده است.

اما چنین ابزارهای دماسنج دیرینه این نکته را در نظر نمی گیرند که چگونه سنگ ها یا اقیانوس در طی بازه زمانی چند میلیارد ساله دچار تغییر شده اند. شاید نسبت های ایزوتوپى در اقیانوس ها در واکنش به تغییرات فیزیکی یا شیمیایی مُدام عوض شده باشد. از جمله این تغییرات می توان به جریان آب در خشکی یا منافذ هیدروترمال اعماق دریا اشاره کرد. گارسیا و همکارانش به دنبال اندازه گیری مستقل دمای آب اقیانوس ها در دوره پرکامبرین بودند؛ آنان بر رفتار مولکول های زیستی تاکید بسیاری داشتند. دانشمندان آنزیمی به نام نوکلئوسید دی فسفات کیناز (NDK) را مورد بررسی قرار دادند. این آنزیم در دستکاری بنیان DNA و RNA نقش دارد. البته نقش های دیگری هم به آنزیم NDK نسبت می دهند. نسخه هایی از این پروتئین در تمامی موجودات زنده یافت می شود و برای قسمت اعظمی از جانداران منقرض شده هم حیاتی بوده اند. مطالعات قبل از وجود رابطه ای میان دمای بهینهٔ پایداری پروتئین و رشد موجود زنده حکایت داشت.

محققان میتوانند با مقایسه توالی های مولکولی نسخه های آنزیم NDK در انواعی از گونه های معاصر به بازسازی نسخه های آنزیم NDK بپردازند. احتمال وجود این نسخه ها در اجداد مشترک گونه ها بالاست. دانشمندان میتوانند بصورت آزمایشی این پروتئین های قدیمی بازسازی شده را تجزیه و تحلیل نمایند تا دمای پایدار کننده پروتئین را بیابند. با این شرایط، زمینه برای پی بردن به دمایى که موجودات زنده عصر باستان در آن زیست می کردند، فراهم می شود. دانشمندان با بررسی نزدیک ترین خویشاوندان موجودات زندهٔ میزبان به تخمین زمان وجود آنزیم های قدیمی می پردازند. هر چقدر میزان تفاوت ها در توالی های ژنتیکی این خویشاوندان زیاد باشد، آخرین خویشاوندان مشترک آنها در گذشته های دورتری زندگی می کرده اند. دانشمندان از این تفاوت ها برای اندازه گیری سنّ مولکول های زیستی از قبیل آنزیم NDK استفاده می کنند.

آبسنگ های میکروبی معروف به استروماتولیت ها نمونه هایی از ساختارهای زیستی یافت شده هستند که به ۳٫۷ میلیارد سال پیش تعلق دارند.

تحقیقات قبلی با هدف پی بردن به دمای گذشتۀ زمین، آنزیم های قدیمی را بازسازی کرده است اما برخی از این آنزیم ها شاید از موجوداتى نشأت گرفته باشند که در محیط های بسیار گرمی زندگی می کردند مثل منافذ هیدروترمال اعماق دریاها. گارسیا و همکارانش بازسازی آنزیم NDK از گیاهان خشکی و باکتری های فتوسنتز کننده را که در اعماق بالای اقیانوس زندگی می کردند، در دستور کار خود قرار دادند؛ یعنی به دور از چشمه های گرم جوشان.

تحقیقات آنان نشان می دهد که دمای سطح زمین در حدود سه میلیارد سال پیش از ۷۵ درجه سانتیگراد به ۳۵ درجه سانتیگراد در حدود ۴۲۰ میلیون سال پیش کاهش پیدا کرد. این یافته ها با نتایج زمین شناختی و آنزیمی سازگار است. گارسیا گفت که پی بردن به دلیل چنین کاهش بزرگی جای سوال داشته و سخت است. باید تلاش زیادی برای تصور جهانی کرد که سازگار با شرایط فعلی حیات در کره زمین نیست. باید تحقیقات بعدی نسخه های آنزیم NDK را در موجودات بیشتری بازسازی کنند تا شواهد و قرائن بیشتری برای پشتیبانی از این روش حاصل آید. چنین تحقیقاتی میتواند نقش سازنده ای در پاسخگویی به سوالات بزرگی دربارۀ فرگشت اولیه حیات و محیط زمین ایفا کند. دانشمندان یافته های خود را در مجله Proceedings of a National Sciences منتشر کردند.

ترجمه: منصور نقی لو/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: livescience.com

image_pdfimage_print

تلسکوپ جیمز وب به دنبال نشانه­ های حیات در منظومه­ شمسی

بیگ بنگ: آژانس فضایی ناسا در ماه جاری با انتشار بیانیه­ای اعلام کرد تلسکوپ جیمز وب که بزودی پرتاب خواهد شد، قرار است چشمان قدرتمند خود را به دو نامزد حیات بیگانه در منظومه شمسی بدوزد: قمرهای یخی انسلادوس و اروپا.

به گزارش بیگ بنگ، تصور می­ شود اروپا(قمر مشتری) و انسلادوس(قمر زحل) حاوی اقیانوس­ های آب در زیر لایه­ های ضخیم یخی خود باشند. همچنین هر دو قمر شواهدی از پرتاب مقادیر بسیاری مایع از شکاف های یخ­ سطح خود ارائه داده­ اند. به گفته دانشمندان احتمالا این پرتاب مایع به دلیل وجود آبفشان­ هایی در سطح آنها است که می­ تواند باعث به وجود آمدن منابع گرمایی و مواد مغذی و در نتیجه شرایط حیات در آنها بشود.

هایدی همل معاون اجرایی انجمن دانشگاهی تحقیقات اخترشناسی(AURA)، که سرپرست طرح استفاده از تلسکوپ جیمز وب برای بررسی اجرام منظومه­ شمسی است، در این باره گفت ما به این دلیل این دو قمر را انتخاب کردیم که آنها نشانه­ های شیمیایی از اهداف اخترزیستی ما دارند.» تلسکوپ فضایی جیمز وب که به اختصار وب خوانده می­ شود، نور مادون قرمز را دریافت می­ کند و می­ تواند در شناسایی اجرامی به ما کمک کند که گرما دارند، اما نه آنقدر که باعث گسیل نور شوند(برای مثال انسان، که برای تشخیص آن در شب از تجهیزات مادون قرمز استفاده می­ شود). محققان امیدوارند جیمز وب بتواند در شناسایی مناطقی به آنها کمک کند که فعالیت­ های داخلی نظیر فوران آبفشان در این اقمار صورت می­ گیرد.

ترک های سطح قمر اروپا

جزئیات آبفشان های قمر انسلادوس توسط کاوشگر کاسینی مورد بررسی قرار گرفت. این فضاپیما صدها دهانه و حتی جریان آبفشانی را رصد کرده و از ترکیبات آن نمونه ­برداری کرد. آبفشان های قمر اروپا نیز توسط تلسکوپ هابل رصد شد اما محققان اطلاعات بسیار کمتری از این آبفشان ها نسبت به آبفشان های قمر انسلادوس دارند. “ژرونیمو ویلانوا” دانشمند و سرپرست پروژه­ مشاهدات جیمز وب از اقمار اروپا و انسلادوس، در بیانیه­ ای گفت: «آیا این دهانه ­ها از یخ تشکیل شده­ اند؟ آیا بخار آب آزاد می­ شود؟ دمای مناطق فعال و آب پرتاب­ شده چقدر است؟ مشاهدات تلسکوپ جیمز وب به ما کمک خواهد کرد که این سوالات را با دقت و ظرافتی بی­ نظیر پاسخ دهیم.»

مشاهدات جیمز وب راه را برای ماموریت کلیپر اروپا، ماموریتی به ارزش ۲ میلیارد دلار به دور قمر یخی، باز خواهد کرد. کلیپر اروپا که قرار است در دهه­ ۲۰۲۰ میلادی به فضا پرتاب شود، به دنبال نشانه­ هایی از حیات بر روی قمر اروپا باشد. بر اساس بیانیه­ منتشر شده، مشاهدات تلسکوپ وب نیز می­ تواند نقاط مهم برای تحقیقات کلیپر را مشخص کند.

آبفشان های قمر انسلادوس که کاوشگر کاسینی ثبت کرده است

بر اساس این بیانیه، انسلادوس ۱۰ برابر کوچکتر از اروپا دیده می­ شود بنابراین دانشمندان نمی توانند تصاویری با وضوح بالا از سطح انسلادوس ثبت کنند. با این وجود جیمز وب قادر خواهد بود که ترکیبات مولکولی آبفشان های انسلادوس را مورد بررسی قرار دهد. اما ممکن است در طول مشاهدات، دهانه در حال فوران مشاهده نشود. دانشمندان اطلاع دقیقی از زمان فوران این آبفشان ها ندارند و ممکن است زمانی که برای مشاهدۀ آنها توسط تلسکوپ جیمز وب در اختیار داریم کافی نباشد. تلسکوپ جیمز وب می­ تواند مواد آلی نظیر کربن که از ملزومات تشکیل حیات است را در دهانه ها شناسایی کند. اما “ویلانوا” هشدار داد که این تلسکوپ توان کافی برای شناسایی ترکیبات حیاتی موجود در دهانه ها را ندارد.

تلسکوپ جیمز وب قرار است در سال ۲۰۱۸ میلادی به فضا پرتاب شود و در نقطه لاگرانژی L2 به دور خورشید، گردش کند که چیزی حدود ۱٫۷ میلیون کیلومتر دورتر از مدار گردش زمین به دور خورشید می­ باشد. این تلسکوپ قرار است تصاویری با وضوح بالا از جهان های بسیار دور و بسیار نزدیک ثبت کند. دانشمندان از قبل شروع به ارائه­ نظریاتی کردند که چه اجرامی باید توسط جیمز وب مورد بررسی قرار بگیرد و در این میان، دو قمر انسلادوس و اروپا بطور حتم مورد بررسی قرار خواهند گرفت.

ترجمه: رضا کاظمی/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: space.com

image_pdfimage_print

انفجار اسرارآمیز اشعه ایکس در کهکشان راه شیری

هنگامیکه ستاره پر جرمی به شکل ابرنواختر منفجر می‌شود، شاید هسته آن سالم بماند. اگر جرم هسته بین ۱٫۴ تا ۳ جرم خورشیدی باشد جاذبه، آن را فراتر از مرحلهٔ کوتوله سفید متراکم می‌کند تا این که پروتونها و الکترونها برای تشکیل نوترون‌ها به یکدیگر فشرده شوند. این نوع اجرام، ستاره نوترونی نامیده می‌شود. وقتی که شعاع ستاره‌ای ۱۰ کیلومتر باشد، انقباضش متوقف می‌شود. برخی از ستارگان نوترونی در زمین به شکل تپ اختر شناسایی می‌شوند که با چرخش خود، ۲ نوع اشعه منتشر می‌کنند.

سرعت چرخش این ستاره‌ها به دور خودشان تا ۷۰۰ دور در ثانیه هم می‌رسد و این چرخش با روند بسیار بسیار آهسته کند می‌شود. این ستارگان هنگام انفجار برخی از ابرنواخترها به وجود می‌آیند. پس از انفجار یک ابرنواختر ممکن است به خاطر فشار بسیار زیاد حاصل از رمبش مواد پخش شده ساختار اتمی همهٔ عناصر شیمیایی شکسته شود و تنها اجزای بنیادی بر جای بمانند. رمبش(implosion) عبارت است از هجوم ناگهانی یک ماده به درون و به انفجار شباهت دارد. با این تفاوت که ماده به جای حرکت به بیرون، به سمت درون می‌رود. عامل رمبش نیروی گرانش است که اشیا را به سمت هم می‌کشد.

بیشتر دانشمندان عقیده دارند که گرانش و فشار بسیار زیاد باعث فشرده شدن پروتون‌ها و الکترون‌ها به درون یکدیگر می‌شوند که خود سبب به وجود آمدن توده‌های متراکم نوترونی خواهد شد. عده کمی نیز معتقدند که فشردگی پروتون‌ها و الکترون‌ها بسیار بیش از اینهاست و این باعث می‌شود که تنها کوارک‌ها باقی بمانند؛ و این ستاره کوارکی متشکل از کوارکهای بالا و پایین (Up down quarks) و نوع دیگری از کوارک که از بقیه سنگین‌تر است، خواهد بود که این کوارک تاکنون در هیچ ماده‌ای کشف نشده‌ است.

از آنجا که اطلاعات در مورد ستارگان نوترونی اندک است، در سالهای اخیر تحقیقات زیادی بر روی این دسته از ستارگان انجام شده‌ است. به گفته محققان منابع انفجار اشعه ایکس در کهکشان به دوسته نوع یک و نوع دو دسته‌بندی می‌شوند. منابع نوع یک به سرعت ظاهر می‌شوند اما کم‌نور شدن آنها به صورت تدریجی اتفاق می‌افتد اما در نوع دوم انفجارها به صورت تپنده دیده می‌شوند و بین هر تپش فاصله زمانی در حدود چند دقیقه وجود دارد. در این تحقیق منجمانی از آکادمی علوم روسیه و دپارتمان اخترفیزیک موسسه ماکس پلانک آلمان حضور داشته و نام این ستاره نوترونی احتمالی را که از نوع اول محسوب می‌شود IGR J17445-2747 گذاشته‌اند.

در مقاله مربوط به این تحقیق آمده است: این انفجار نشان می‌دهد که این ستاره احتمالا یک منبع کم‌جرم دوقلو از اشعه ایکس باشد و به احتمال زیاد جنس آن یک ستاره نوترونی است و با توجه به جذب خطوط مختلف طیفی و جهت وقوع این انفجار که متمایل به مرکز کهکشان است نشان می‌دهد که محل قرارگیری آن نیز در انحنای کهکشانی راه شیری است. محققان اعلام کرده‌اند میدان مغناطیسی این ستاره نوترونی بسیار ضعیف است و انفجارهای هسته‌ای متعددی در سطح آن رخ می‌دهند. چند روز پس از این کشف منجمان “سازمان فضایی آمریکا”(ناسا) با استفاده از تلسکوپ اشعه ایکس “سوئیفت”(Swift) موفق شدند امواج این انفجار را رصد کنند. نتایج این تحقیق را می‌توانید در arxiv.org مشاهده کنید.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: dailymail.co.uk