طوفان خورشیدی چقدر میتواند دنیای مدرن را نابود کند

بیگ بنگ: خوش شانسی بزرگی است که بزرگترین طوفان خورشیدی تاریخ، قبل از عصر آسیب پذیری انسان نسبت به خشم طوفان مغناطیسی قوی خورشید، رخ داده است.

به گزارش بیگ بنگ، در طوفان خورشیدی سال ۱۸۵۹ که به رویداد کارینگتون(Carington) معروف است، ما شاهد برخورد تشعشعاتی از انفجارهای سطحی خورشید بودیم که با مگنتوسفر زمین برخورد کرد. این تشعشعات حامل ذرات بارداری بودند که در نتیجۀ برخورد با میدان مغناطیسی زمین، شفق قطبی زیبایی را پدید آوردند، اما طول عمر این پدیده بخاطر جریان‌های الکتریکی موجود در کل منطقه بسیار کوتاه بود.

این رخداد باعث تخریب سیستم‌های تلگرافی اروپا و شمال آمریکا شد و اپراتورها را دچار شک الکتریکی کرده و سوزاند، این در حالی است که این شک الکتریکی باعث قطع ارتباط میان منبع انرژی و اپراتورها شد، البته سیستم‌ها به طور عجیبی در حال ارسال پیام‌های امدادی بودند. این رویداد به معنی واقعی کلمه تخریب ِ تکنولوژی بشر را نمایان کرد. با این حال همچنان در سال ۲۰۱۸، عصری که تکنولوژی به شکل چشم‌گیری در حال پیشرفت است، به تمامی آن اتفاقات به دید غیرمعمول و باور نکردنی‌ای نگاه می شود.

اگر بعد از یک قرن و نیم، طوفان خورشیدی مشابهی سیستم‌های تکونولوژی زمین را مورد اصابت قرار دهد، چه اتفاقی رخ می دهد؟  پاسخ دادن به این سوال به این سادگی‌ها نیست، اما اگر بخواهیم به بیانی ساده بگوییم، باید مبنای توصیفمان را پیشرفت تکونولوژی و ساختار الکترونیکی سیستم‌هایمان بدانیم. در این صورت اوضاع اصلا خوشایند نخواهد بود! اگر اینطور در نظر بگیریم که تکونولوژی امروزی ما با تکونولوژی سال ۱۸۵۹ فرق چندانی ندارد. در حال حاضر بهترین سرنخ‌های ما، برای مقایسه با رویداد ۱۸۵۹، چند رویداد عجیب است که در مارس ۱۹۸۹ ثبت شده است.

زمین همین الان هم مورد اصابت تشعشات خورشیدی است که موجب تشکیل شفق قطبی می شوند، اما این تشعشعات به شدت رویداد کارینگتون نیستند. دیدن شفق قطبی برخی را به این فکر وا میدارد که نتیجه این رویدادها، ویرانی همچون ویرانی جنگ جهانی سوم از خود به جا خواهد گذاشت. واضح است که این، یک برخورد اتمی نیست و سیگنال‌های رادیویی و ارتباطات ماهواره‌ای را مختل نمی کند. اما ذرات باردار، در خطوط میدان مغناطیسی زمین گیر می افتند و بیشترین خسارت را به شهر کبک واقع در کانادا وارد می کنند، طوری که نیروگاه این شهر از کار می افتد و در نتیجۀ آن برق ۶ میلیون نفر در یک لحظه قطع میشود و اتصال دوباره برق برای برخی بعد از چند ساعت و برای برخی بعد از چند روز برقرار می شود.

دانشمندان در کاخ سفید همچون سناریوهای قرون وسطا گرد هم آمده‌اند و از وقوع دوبارۀ طوفان مغناطیسی به قدرت رویداد کارینگتون ابراز نگرانی می کنند، به گفتۀ آنها پیامد این طوفان شدید، شروع عصر تاریکی برای بشریت است. میتوان گفت، زمانی که این طوفان بزرگ رخ دهد(هر ۵۰۰ سال یک بار، و شاید زودتر) به قدری قدرتمند خواهد بود که بتواند الکتریسیته و سیستم‌های ارتباطی موجود در زمین را برای چند روز و یا ماه و یا سال از کار بیاندازد. نیروگاه‌ها، ماهواره‌ها،GPS، بانک‌ها، تلفن‌ها و هرچیز دیگری که امروزه با نیروی الکترومغناطیس کار می کند، دچار اختلال خواهند شد.

در مورد شهر کبک هم باید این را دانست که نمیتوان هیچ راه حلی برای مشکل نیروگاه برق پیدا کرد؛ چرا که نه تنها کل کانادا بدون برق خواهد بود، بلکه کل جهان از نعمت برق بی‌بهره می شود و ما فقط چند ساعت قبل از شروع عصر تاریکی فرصت داریم که این واقعه را به همگان هشدار دهیم. این رویداد بیشتر شبیه به یک فاجعۀ بزرگ در فیلم‌های تخیلی میماند تا یک واقعیت، اما باید این حقیقت را پذیرفت که این یک خیال نیست و امکال بروز آن نیز وجود دارد. با یک تخمین محافظ کارانه میتوان گفت که میزان خسارات وارده در یک سال، به ۲ تیلیارد دلار آمریکا خواهد رسید و فقط با تلاش‌های بی‌وقفه برای چندین دهه، قادر خواهیم بود که خسارات وارده را تا حدودی جبران کنیم.

حتی برخی بر این باورند که خسارات وارده میتواند مبلغی بالغ بر ۲۰ تیلیارد دلار آمریکا با خود به همراه داشته باشد؛و در این صورت است که باید امکان خطرات موجود در یک رویداد فضایی مخرب را باز نویسی کنیم. به گفته دانشمند فیزیک نظری آبراهام لوئب از دانشگاه هارواد: در گذشته جدی‌ترین خطری که از سمت آسمان ما را تهدید میکرد، شهاب سنگ بود و تخمین خرابی‌هایی که یک قرن پیش در اثر برخورد شهاب سنگ با زمین با تکنولوژی آن زمان زده می شد بسیار متفاوت‌تر از تخمین‌های گفته شده با تکنولوژی امروزی است. به همین خاطر نمیتوان فاکتوری قطعی در مورد خسارات وارده بیان کرد.

در بهترین حالت طوفان مغناطیسی فقط خطوط ارتباطی را مختل خواهد کرد، اما تجربه به ما ثابت کرده که حتی کوچکترین اختلالات در دستگاه‌های الکتریکی میتواند خسارات جبران ناپذیری را در پی داشته باشد. حتی ممکن است این اختلالات تا مرز شروع جنگ اتمی هم پیش برود. کسی چه میداند، شاید ورای شفق قطب زیبایی که چشمانمان را به خود خیره کرده، خطرات جبران ناپذیری در انتطار ما باشد. و در اثر این طوفان‌های خورشیدی قدرتمند، میلیون‌ها دلار خسارت بر ما وارد شود.
به گفته فرانسیس اوسولیان سرپرست تیم تحقیقاتی انرژی خالص از MIT : اگر رویدادی همچون کارینگتون، همین فردا رخ دهد، فاجعۀ مصیبت باری برای بشر روی خواهد داد. فقط چراغ‌ها نیستند که خاموش می شوند، حساب‌های بانکی نیز از بین خواهند رفت و سهام بورس برای چندین هفته و یا ماه خاموش خواهد شد، یا اگر ارتباطات برای چندین هفته قطع شود، کشور را در معرض خطرات جدی قرار میدهد.

ترجمه: امیر سفیدگر/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: sciencealert.com

دانشمند هندی یک سیاره فراخورشیدی کشف کرد!

بیگ بنگ: یک دانشمند هندی موفق به کشف یک سیاره فراخورشیدی شده است که در فاصله ۶۰۰ سال نوری از زمین قرار دارد و به دور ستارۀ خورشید مانندی می چرخد. این سیاره EPIC 211945201b یا K2-236b نام دارد و ۲۷ برابر بزرگتر از زمین است.

به گزارش بیگ بنگ، این یافته، هند را در زمره معدود کشورهایی قرار می دهد که وجود یک سیاره در بیرون از منظومه شمسی را تایید کرده است. خودِ سیاره‌های فراخورشیدی، دیگر اجرام نادری به شمار نمی روند و محققان وجود ۳۷۸۶ مورد از آنها را تایید کرده‌اند. تلسکوپ فضایی کپلر ناسا قسمت اعظم آنها را شناسایی و تایید کرده است.

آخرین سیاره هم به عنوان یک سیاره نامزد توسط کپلر شناسایی و فهرست‌بندی شد، اما تیمی از دانشمندان هندی تایید کردند که آن جرم سماوی واقعا یک سیاره است، نَه صرفا یک دنباله‌دار یا جرمی ناشناخته. تیمِ تحت رهبری «آبیجیت چاکرابورتی» از آزمایشگاه تحقیقات فیزیک(PRL) این کشف را انجام دادند. آنها یک سال و نیم در رصدخانه گوروشیکارِ آزمایشگاه PRL هند صرف کرده و به مطالعه تغییرات نوری ستاره میزبان پرداختند. این تیم تحقیق چنین گزارش داد: «ما شواهدی قوی از یک سیاره فراخورشیدی در اطراف ستارۀ EPIC 211945201  بدست آوردیم و ماهیت سیاره‌ای آن را تایید می کنیم.»

اگرچه این سیاره به دور یک ستاره خورشید مانند می چرخد، اما در مقایسه با فاصله زمین نسبت خورشید، هفت برابر به ستاره خود نزدیکتر است. یعنی احتمال می رود دما در آن سیاره به ۶۰۰ درجه سلسیوس برسد و امکان پشتیبانی از حیات در آن وجود نداشته باشد. بگذارید اطلاعاتی را که تاکنون درباره این سیاره بدست آورده‌ایم، با شما به اشتراک بگذاریم.

جرم  EPIC 211945201b تقریبا ۲۷ برابر جرم زمین است و تخمین ها نشان می دهد که شعاع آن هم تقریبا ۶ برابر زمین است. این سیاره به دور یک ستاره خورشید مانند می چرخد که در فاصله ۶۰۰ سال نوری از زمین واقع شده است. در مقایسه با فاصله زمین نسبت خورشید، هفت برابر به ستاره خود نزدیکتر است، یعنی یک سال در آنجا تنها ۱۹٫۵ روز طول می کشد. افزون بر این، دمای سطحی این سیاره ۶۰۰ درجه سلسیوس می باشد. مهمتر اینکه، این اکتشاف می تواند به دانشمندان کمک کند تا بفهمند این نوع سیاره ها چطور در فاصله‌ای بسیار نزدیک به ستاره‌شان رشد و تکامل پیدا می کنند.

یافته‌ها گویای آن است که هند اکنون از فناوری و مهارت کافی برای تایید وجود سیاره‌های فراخورشیدی برخوردار است، بدون اینکه نیازی به سایر آژانس‌های فضایی داشته باشد. سازمان تحقیقات فضایی هند(ISRO) در سالهای اخیر گام‌های بسیار بزرگ و مهمی برداشته و رکوردهای تازه‌ای را برای پرتاب‌های ماهواره‌ای ثبت کرده است. وقتی بحث از مسائل فضایی و اخترشناسی می شود، واقعا اهمیتی ندارد که چه نهادی در یافته‌ها دخیل بوده است. اما داشتن تلسکوپ‌ها و دانشمندان بیشتر در جستجوی نشانه‌های حیات فرازمینی هیچگاه چیز ِ بدی نیست. این مقاله در مجله The Astronomical منتشر شده است. نسخه پیش از چاپ ِ این مقاله در arxiv.org قابل مشاهده است.

ترجمه: منصور نقی لو/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: sciencealert.com

بررسی کهکشان‌هایِ ستاره‌ساز در جهان محلی

بیگ بنگ: اخترشناسان با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل موفق به انجام دقیق‌ترین و جامع‌ترین بررسی نور فرابنفش از کهکشان‌هایِ ستاره‌ساز در جهان محلی شدند.

این شش عکس نواحی ایجاد کنندۀ ستاره در کهکشان‌های مجاور را نشان می دهند. کهکشان های مورد نظر، دو کهکشان کوتوله به نام UGC 5340 و UGCA 281 هستند و چهار کهکشان مارپیچی بزرگ عبارتند از NGC 4258، NGC 3368، NGC 3627 و NGC 6744. این کهکشان‌ها ۱۹ میلیارد تا ۴۲ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارند.

به گزارش بیگ بنگ، «پروژه بررسی فرابنفش فراکهکشانی ِ میراث هابل» که به اختصار «LEGUS» نام دارد، جزئیات ۵۰ کهکشانِ کوتوله و مارپیچیِ ایجاد کننده ستاره را در فاصله ۶۰ میلیون سال نوری از زمین در قالب نور مرئی و فرابنفش تهیه کرد. اخترشناسان اهداف خود را از میان ۵۰۰ کهکشان نامزد برگزیدند که اینها در فاصله ۱۱ میلیون تا ۵۸ میلیون سال نوری نسبت به زمین واقع شده‌اند. اخترشناسان کهکشان‌ها را بر حسب جرم، سرعت ایجاد ستاره و فراوانی عناصر سنگین‌تر از هیدروژن و هلیوم انتخاب کردند.

به دلیل نزدیکی کهکشان‌های منتخب، هابل توانست آنها را در مولفه‌های اصلی خود نظیر “ستاره‌ها” و “خوشه‌های ستاره‌ای” تجزیه کند. محققان با داده‌های LEGUS که با دوربین میدان عریض هابل و دوربین پیشرفته مخصوص بررسی(ACS) گردآوری شده بود، کاتالوگی از تقریبا ۸۰۰۰ خوشۀ جوان تهیه کردند و همچنین یک کاتالوگ ستاره متشکل از ۳۹ میلیون ستارۀ غول‌پیکر بدست آمد.

اخترشناسان این طور توضیح دادند: «داده‌های جمع‌آوری شده اطلاعات جامعی درباره ستاره‌های بزرگ و جوان و خوشه‌های ستاره‌ای و چگونگی تاثیر محیطشان بر گسترش آنها فراهم می کند. علاوه بر این، کاتالوگ‌های تهیه شده منبعی جامع و ارزشمند برای درک پیچیدگی‌های فرایند ایجاد ستاره و تکامل کهکشان محسوب می شوند. یکی از پرسش‌های کلیدی که این پروژه می تواند به ما در یافتن ِ پاسخ آن کمک کند، ارتباط میان ایجاد ستاره و ساختارهای عظیمی مثل بازوهای مارپیچی است که یک کهکشان را تشکیل می دهند. این توزیع های سازماندهی شده در جمیت‌های ستاره‌ای جوان به خوبی قابل مشاهده و تشخیص می باشند.»

دکتر «دانیلا کالزتی» سرپرست پروژه بررسی و اخترشناس ِ دانشگاه ماساچوست گفت: «وقتی به یک کهکشان مارپیچی نگاه می کنیم، معمولا فقط یک توزیع تصادفی از ستاره‌ها را نمی بینیم. بلکه شاهد یک ساختار منظم هستیم، فرقی هم نمی کند بازوهای مارپیچی یا حلقه داشته باشد؛ این موضوع به ویژه در مورد جوان‌ترین جمعیت‌های ستاره‌ای صدق می کند. از طرف دیگر، با مشاهده کهکشان‌ها با جزئیاتی دقیق و نشان دادن رابطۀ آنها با ساختارهای بزرگتر، در تلاش هستیم تا پارامترهای فیزیکی دخیل در چیدمان جمعیت‌های ستاره‌ای را مورد شناسایی قرار دهیم.

تشخیص رابطۀ غایی میان گاز و فرایند ایجاد ستاره می تواند کلید درک تکامل کهکشان‌ها باشد. ما در حال بررسی اثرات محیط هستیم، به ویژه خوشه‌های ستاره‌ای؛ پی‌بردن به ارتباط بقای آنها با محیط پیرامون‌شان از دیگر اهداف مطالعه است. داده‌های موجود در کاتالوگ ستاره‌ها و خوشه‌های ستاره‌ای می تواند زمینه را برای آنچه که با تلسکوپ فضایی آتی جیمز وب در خواهیم دید، فراهم سازد.» این پروژه نه تنها این امکان را به اخترشناسان خواهد داد تا جهان محلی را به شیوه بهتری درک کنند، بلکه نقش سازنده‌ای هم در تفسیر چشم اندازهای مربوط به کهکشان‌های دور دست، ایفا خواهد کرد.

ترجمه: منصور نقی لو/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: sci-news.com

نظریه اینشتین در کهکشانی دیگر تایید شد

بیگ بنگ: تیمی بین­‌المللی از منجمان دقیق­‌ترین آزمایش گرانش در خارج از منظومه‌شمسی را انجام دادند. با ترکیب داده‌­های بدست آمده توسط تلسکوپ فضایی هابل و تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوب اروپا، نتایج نشان داد که گرانش در این کهکشان همانگونه که نظریه نسبت عام اینشتین پیش‌­بینی کرده، رفتار می­ کند، این مشاهدات تأیید دیگری بر صحت نظریۀ اینشتین در مقیاس‌­های کهکشانی می­باشد.

تصویر تلسکوپ فضایی هابل از همگرایی گرانشی ESO325-G004

به گزارش بیگ بنگ، در سال ١٩١۵ آلبرت اینشتین نظریه نسبیت عام خود را برای بیان اینکه گرانش چگونه عمل می­ کند، پیشنهاد داد. از آن پس نسبیت عام از مجموعه‌ای از آزمایش­‌های بسیار دقیق در درون منظومه شمسی سربلند بیرون آمد، اما هیچ آزمایش دقیقی بر روی نسبیت عام در مقیاس‌­های بزرگ نجومی صورت نگرفته است.

از سال ١٩٢٩ معلوم شد که جهان در حال انبساط است، در سال ١٩٩٨ دو تیم از منجمان نشان دادند که سرعت انبساط ِ جهان سریع‌تر از گذشته می­باشد. این کشف ِ شگفت­‌انگیز – که جایزه نوبل ِسال ٢٠١١ را به خود اختصاص داد – را نمی­توان توضیح داد، پدیده‌ای که دانشمندان به آن “انرژی تاریک” می گویند. با این حال، این تفسیر بر نسبیت عام که به تئوری گرانشی صحیحی در مقیاس­‌های کهکشانی تبدیل شده، متکی است.

تیمی از منجمان به سرپرستی دکتر “توماس کولت” از مؤسسه کیهان­‌شناسی و گرانش دانشگاه پورتس­موث، یک کهکشان نزدیک را بعنوان همگرایی گرانشی برای طرح‌­ریزی آزمایش دقیق گرانش در مقیاس­‌های بزرگ مورد استفاده قرار دادند. دکتر کولت می­گوید: «نسبیت عام پیش‌­بینی می­ کند که اشیاء پرجرم فضا-زمان را خم می­ کنند، بدین معنی زمانی­که نور از نزدیکی یک کهکشان عبور می­‌کند، مسیر نور تغییر می ­کند. اگر دو کهکشان در امتداد خط دید ما قرار بگیرند، می­تواند منجر به پدیده‌­ای شود که همگرایی گرانشی قوی نامیده می­ شود، که در آنجا تصاویر متعددی از کهکشان پس­ زمینه را می­ بینیم. اگر جرم کهکشان پیش­ زمینه را بدانیم، مقدار تفکیک بین تصاویر متعدد به ما می­گوید که نسبیت عام، نظریۀ صحیحی از گرانش در مقیاس­‌های کهکشانی می باشد.»

صدها همگرایی گرانشی قوی شناخته شده­‌اند، اما بسیاری از آن­ها فاصله خیلی زیادی برای اندازه­‌گیری دقیق جرم­شان دارند، بنابراین آنها نمی­توانند به­ طور دقیق در آزمایش نسبیت عام مورد استفاده قرار گیرند. با این حال، کهکشان ESO325-G004 در میان نزدیک­ترین لنزها، در فاصله ۵٠٠ میلیون سال نوری از زمین قرار دارد. دکتر کولت افزود:«ما از داده­‌های تلسکوپ بسیار بزرگ در شیلی، برای اندازه­‌گیری اینکه ستارگان در E325 چقدر سریع­‌تر حرکت می کنند، استفاده کردیم. این داده‌ها به ما اجازه داد تا مقدار جرمی را که باید در E325 وجود داشته باشد تا بتواند ستارگان را در مدار حفظ کند، بدست آوریم. پس از آن، این جرم را با جرم بدست آمده از تفکیک تصاویر متعدد همگرایی قوی که از تلسکوپ فضایی هابل مشاهده کرده بودیم، مقایسه کرده و نتیجه همان چیزی بود که نسبیت عام با دقت ٩ درصد آن را پیش‌­بینی کرده بود. این دقیق­‌ترین آزمایش نسبیت عام فراتر از منظومه‌شمسی تا به امروز است، که در آن فقط از یک کهکشان استفاده شده است.»

پروفسور باب نیکول از اعضای تیم و مدیر مؤسسه کیهان­شناسی و گرانش اضافه کرد:«جهان مکانی عجیب است که چنین همگرایی گرانشی را در اختیار قرار می­دهد تا ما بتوانیم از آن بعنوان یک آزمایشگاه استفاده کنیم. استفاده از بهترین تلسکوپ­‌ها در جهان برای به چالش کشیدن اینشتین بسیار خشنود کننده است، و در آخر متوجه می­شویم که او درست می­گفت.» جزئیات بیشتر این پژوهش (٢١ ژوئن – ٣١ خرداد) در مجله Science  منتشر شده است.

ترجمه: سوران زوراسنا/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: phys.org

ثبت مستقیم تصویر فوران ماده از سیاهچاله ستاره‌خوار

ثبت مستقیم تصویر فوران ماده از سیاهچاله ستاره‌خوار

برای نخستینبار منجمان تصویر مستقیمی از شکلگیری و گسترش فوق سریع فواره‌ای از مواد ثبت کردند. این فوران با نزدیک شدن بیش از حد ستاره‌ای به یک سیاهچاله و تکه‌پاره شدن آن‌ به سبب گرانش بسیار زیاد سیاهچاله ایجاد شده است.

دانشمندان این رویداد را با تلسکوپ‌های فروسرخ و تلسکوپ‌های رادیویی، از جمله تلسکوپ اسپیتزر، رصد و پیگیری کرده‌اند. این اتفاق در جفت کهکشان‌هایِ در حال ادغامی، به نام ای‌آرپی ۲۹۹ (Arp 299)، به وقوع پیوسته است که حدود ۱۵۰ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارند. در هستۀ یکی از این کهکشان‌ها سیاهچاله‌ای، با جرم ۲۰ میلیون برابر خورشید ما، ستاره‌ای با جرم دو برابر خورشید را متلاشی کرده است و این‌گونه با ایجاد زنجیره‌ای از رویدادها از جزئیات مهم این برخورد سهمگین در بین کهکشان‌ها پرده برداشته است.

همچنین، دانشمندان رصدهای تلسکوپ فضایی هابل را پیش و پس از فوران بررسی کردند. فقط نمونه‌های کمی از این نوع مرگ ستاره‌ها، که رویدادهای تخریب جزر و مدی یا تی‌دی‌ای (TDE سرواژۀ tidal intrusion events ) خوانده می‌شوند، شناسایی شده‌اند. دانشمندان حدس می‌زنند که این مواد بیرون کشیده شده از این ستاره‌ها به دور سیاهچاله‌ها می‌چرخند و با تولید پرتو ایکس و نورمرئی موجب بیرون زدن فواره‌هایی با سرعت نور از دو قطب صفحه‌شان می‌شوند.

سلفی کنجکاوی در میان گرد و غبار

بیگ بنگ: بادهای مریخ واقعأ نمی توانند فضاپیما را واژگون کنند. اما در گرانش پایینتر، بادهای مریخی می توانند ذرات غبار را در طوفان‌هایی در سراسر سیاره معلق کنند، مثل طوفان گرد و غبار که اکنون در سیارۀ سرخ در تلاطم است.

این عکس سلفی از مریخ‌نورد کنجکاوی که در ۱۵ ژوئن در سطح مریخ گرفته شده اثرات طوفان گرد و غبار را نشان می دهد که نور خورشید و قابلیت دید را در محل مریخ‌نورد در دهانه گیل کاهش می دهد. بازوی مکانیکی این مریخ‌نورد در این عکس‌های موزاییکی توسط تصویرگر لنز دستی مریخ حذف شده است. محل حفاری اخیر کنجکاوی یعنی دولوث بر روی یک صخره درست در جلوی مریخ‌نورد در سمت چپ دیده می شود. لبه دهانه شمال شرقی گیل که در پس زمینه محو شده تقریبأ ۳۰ کیلومتر وسعت دارد. کنجکاوی از ژنراتور ترموالکتریک رادیوایزوتوپ انرژی دریافت می کند و انتظار می رود تحت تأثیر افزایش گرد و غبار در دهانه گیل قرار نگیرد. در سمت دیگر سیارۀ مریخ، مریخ‌نورد فرصت قرار دارد که انرژی‌اش را از نور خورشید بدست می آورد، این کاوشگر به دلیل عدم دریافت نور خورشید کافی در محل استقرارش در لبه  غربی دهانه اندیور، فعلا عملیاتش را متوقف کرده است.

جو مریخ از ۹۵٫۳۲ درصد دی اکسید کربن، ۲٫۷ درصد نیتروژن، ۱٫۶ درصد آرگون و ۰٫۴ درصد اکسیژن، مونوکسید کربن و دیگر گازها تشکیل شده است. پوسته سنگی، گوشته نیمه جامد از سنگ‌های سیلیکاتی و هسته کوچک و احتمالا جامد آهنی ساختار چهارمین سیاره منظومه شمسی را شکل می‌دهند. جو مریخ کاملاً غبار آلوده است و به همین سبب آسمان این سیاره از روی سطح آن به رنگ نارنجی یا قهوه ئی کم رنگ دیده می‌شود.

سایت علمی بیگ بنگ/ منبع: apod

محققان آخرین ماده معمولی گمشدۀ جهان را یافتند!

بیگ بنگ: محققان دانشگاه کلرادو بولدر به یافتن آخرین منبع مادۀ معمولی پنهان در جهان کمک کردند. ماده معمولی یا “باریون­‌ها”، همه اشیاء فیزیکی از جمله ستاره­‌ها تا هستۀ سیاه­چاله­‌ها را تشکیل می­دهند. اما تا به امروز، اخترفیزیک­دانان فقط حدود دو-سوم از ماده‌­ای که نظریه­ پردازان پیش‌­بینی می­ کنند توسط بیگ­ بنگ ایجاد شده باشد، را کشف کرده­‌اند. پس بقیه کجاست؟

شبیه­‌سازی شبکه کیهانی، یا رشته‌های توزیع کنندۀ گاز در کهکشان­ها

به گزارش بیگ بنگ، در تحقیقی جدید، تیمی بین­‌المللی از اخترشناسان سومین گمشده را کشف و آن را در فضای بین کهکشان­ها یافتند. “مایکل شول” از نویسندگان اصلی این مقاله از دانشگاه کلرادو بولدر گفت:« این ماده گمشده به صورت رشته­‌هایی از گاز اکسیژن با دمایی در حدود ١ میلیون درجه سانتی­گراد وجود دارد. این یافته­‌‌ها گامی جدید برای اخترفیزیک­دانان است. این یکی از پایه­‌های کلیدی آزمودن تئوری بیگ­بنگ است، یعنی بدست آوردن مقادیر باریون هیدروژن و هلیم و هر چیز دیگری در جدول تناوبی”.

تحقیق جدید که در ٢٠ ژوئن ۲۰۱۸ در مجله Nature منتشر شده، توسط فابریزیو نیکاسترو از مؤسسه ملی اخترفیزیک ایتالیا، رصدخانه نجوم رم و مرکز هاروارد-اسمیت‌سونیان برای اخترفیزیک سرپرستی شده است. محققان نظری دربارۀ اینکه در کجا بیشترین ماده معمولی در جهان یافت می­شود، معتقدند که ١٠ درصد این ماده در کهکشان­ها، و نزدیک به ۶٠ درصد در ابرهای پراکنده گاز که در بین کهکشان­ها قرار دارند، نکته مهم این است که ین ماده معمولی نباید با ماده تاریک که دانشمندان هنوز بدان دست نیافته­‌اند، اشتباه گرفته شود.

در سال ٢٠١٢، شول و همکارانش پیش­‌بینی کردند که ٣٠ درصد از باریون­‌ها در الگوی شبکه کیهانی در فضا که محیط درون­ کهکشانی گرم-داغ نامیده می­ شود، وجود دارد. چارلز دانفورث، دانشیار پژوهشی در انجمن فیزیک آمریکا، به کشف این یافته­‌ها کمک و یکی دیگر از نویسندگان این تحقیق است. برای جستجو اتم­‌های گمشده در نواحی بین ِ کهکشان­‌ها، تیم محققان مجموعه­‌ای از ماهواره‌­ها را بر روی یک اختروش بنام ۱ES 1553 نشانه گرفتند. این اختروش، سیاه­چاله‌­ای فعال در مرکز کهکشان می­باشد که مقادیر بسیار زیادی گاز را مصرف و آن را به بیرون پرتاب می­ کند. شول می­گوید: «این اختروش اساساً یک فانوس واقعاً روشن در فضا است.»

دانشمندان با ضبط چگونگی انتشار تابش یک اختروش در فضا، اطلاعات زیادی را بدست می­ آورند. این کار شبیه آن است که یک ملوان، فانوس دریایی را از میان مه ببیند. در ابتدا محققان از طیف­ سنج کیهانی تلسکوپ فضایی هابل برای رسیدن به ایده‌­ای که در کجا می­توانند باریون­‌های گمشده را بیابند، استفاده کردند. در مرحله بعد، با استفاده از ماهواره پرتو ایکس نیوتن(XMM-Newton) متعلق به آژانس فضایی اروپا به مطالعه دقیق­‌تر ِ آن نواحی پرداختند.

محققان ردپای نوعی گاز اکسیژن به شدت یونیزه شده را که بین اختروش و منظومه شمسی بود را یافتند. این گاز در چگالی زیاد، در حدود ٣٠ درصد از ماده معمولی را تشکیل می­دهد. شول گفت: «ما باریون­‌های گمشده را یافتیم.» او معتقد است که کهکشان­ها و اختروش‌ها این گاز را در طول میلیاردها سال در درون فضا پراکنده کرده­‌اند. شول اضافه نمود که محققان باید یافته­‌های خود را با نشانه‌­روی ماهواره­‌ها به سمت اختروش‌های روشن­‌تر، مورد تأیید قرار دهند.

ترجمه: سوران زوراسنا/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: phys.org

کهکشان درون گوی کریستالی

بیگ بنگ: یک گوی کریستالی کوچک در این عکس لحظه‌ای خلاقانه به نظر یک کهکشان کامل را درون خود جای داده است. البته، این کهکشان همان کهکشان راه شیری ما است.

این تودۀ مرکزی درخشان با شکاف‌های غبار بین ستاره‌ای به وسعت هزاران سال نوری، در این شب طولانی نیمکرۀ جنوبی ِ آسمان تاریک شیلی بر فراز رصدخانه پارانال دیده می شود. این عکس به تلسکوپ خیلی بزرگی نیاز نداشت. در نهایت، عکاس با یک دوربین دیجیتال بر روی سه پایه و یک توپ کریستال در روبرویش، این عکس کیهانی خارق‌العاده از کهکشان‌مان را تهیه کرده‌ است.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: apod

سپیده‌دم در مدار نهایی سرس

بیگ بنگ: فضاپیمای سپیده دم ناسا برای بررسی دقیق سیاره کوتوله سرس در اوایل ماه ژوئن ۲۰۱۸، به پایین‌ترین و آخرین مدار ِ نزدیک خود خواهد رسید.

به گزارش بیگ بنگ، بلافاصله پس از آن، فضاپیما کار خود را برای جمع‌آوری تصاویر و سایر اطلاعات علمی از چشم‌اندازی بی‌سابقه آغاز خواهد کرد. این مدار در کمتر از ۵۰ کیلومتر بالای سطح این سیاره کوتوله قرار دارد و لذا فضاپیمای سپیده‌دم می‌تواند ۱۰ برابر هر فضاپیمایی که تاکنون به این سیاره نزدیک شده، به آن نزدیک گردد. سپیده‌دم، اشعه گاما و نوترون‌ها را جمع‌آوری خواهد کرد که به دانشمندان کمک می‌کند تا تغییرات رخ داده در ساختار شیمیایی لایۀ بالایی سرس را درک کنند.

همچنین این مدار بسیار ِ نزدیک، به فضاپیما اجازه می دهد تا برخی از نزدیکترین تصاویر از سرس ثبت شود. انتقال این فضاپیما از مدار قبلی به مدار نهایی به اندازۀ تغییر دادن یک خط، ساده نیست. تیم ماموریت برای ماه‌ها کار کردند تا بتوانند مسیر مورد نظر را برای بخش دوم ماموریت گستردۀ این فضاپیما که توسط یک موتور یونی کار می‌کند، طرح ریزی نمایند. مهندسان بیش از ۴۵۰۰۰ مسیر ممکن را قبل از طراحی برنامه‌ای که به بهترین مشاهدات علمی منتج شود، امتحان نمودند.

دکتر کارول ریموند، پژوهشگر سپیده‌دم، از آزمایشگاه پیش‌رانش جت ناسا، در این خصوص گفت: «تیم مشتاقانه منتظر کسب مناظر دقیق و  تصاویری با وضوح بالا برای  آزمایشات جدید و بسیار دقیق ِ خود هستند.» این داده‌های با وضوح بالا به ما اجازه می‌دهد تا تئوری‌هایی را که از مجموعه داده‌های قبلی به دست آمده‌اند، آزمایش کنیم و ویژگی‌های جدید این سیاره کوتوله جذاب را کشف نماییم.

ترجمه: سهیلا دوست پژوه/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: sci-news.com

دلیل بروز سندروم موهای شانه نشونده چیست؟

بیگ بنگ: «تیلور مک گوون» دختر ۱۸ ماهه اهل شیکاگو با لقب اینشتین کوچک شناخته می‌شود زیرا موهایش همیشه ژولیده و غیر قابل شانه کردن است. موهای نامرتب او از یک بیماری ژنتیکی نادر به نام «سندروم موهای شانه نشونده» نشات می گیرد.

به گزارش بیگ بنگ، این بیماری فقط در حدود ۱۰۰ نفر از جمعیت جهان را درگیر کرده است. اما به باور برخی از محققان، شاید تعداد افرادی که از این سندروم رنج می برند، بیشتر باشد. حتی بعضی‌ها فکر می‌کنند که اینشتین هم به این سندروم دچار بود، اما فقط در حد ادعا و گمانه زنی است. «سندروم موهای شانه نشونده» یک بیماری ژنتیکی است. شکل کلینیکی این بیماری اولین بار توسط «دوپر» توضیح داده شد که با نقص واضح در ساقه مو مشخص می‌شود. از آن به بعد، تعدادی از این بیماری گزارش شد که با عنوان موی شیشه تاب خورده شناخته می‌شود.

بر اثر «سندروم موهای شانه نشونده»، موی پوست سر ساختار نامنظمی پیدا می‌کند که امکان شانه کردن آن از فرد سلب می‌شود. سندروم فوق معمولا در دوران کودکی بروز می کند. در ابتدا، موها نازک و شکننده به نظر می‌رسد و بعد از مدتی خشک و رنگش هم روشن‌تر می‌شود. موها از نظر مقدار و حجم و همچنین از نظر طول طبیعی است. این شرایط تنها موهای سر را درگیر می‌کند و موهای بدن و زیربغل دچار این تغییری نمی‌شوند. موهای فرد مبتلا به این بیماری دو ویژگی مهم دارد که با درشت نمایی قابل تشخیص است؛ یکی مثلثی بودن حالت مو و دیگری حالت شیارگونه یا کانالی آن که در طول مو ایجاد می‌شود.

برخی افراد مبتلا به «سندروم موهای شانه نشونده» اعلام کرده‌اند که مشکلی با دندان‌هایشان پیدا کرده‌اند. دلیل بروز علائم اصلی هنوز به طور کامل معلوم نیست. در میان کودکان، این بیماری به میزان بیشتری شیوع پیدا می‌کند و آنها ژنی را از مادرشان به ارث می‌برند که چنین شرایطی را رقم می‌زند. محققان سه ژن را مورد شناسایی قرار دادند که احتمال می‌دهند در بروز این سندروم نقش اصلی را ایفا کنند: PADI3، TGM3 و TCHH. بر اساس یافته‌ها، هر سه ژن در چگونگی ایجاد موهای آشفته نقش دارند. لذا جهش در هر کدام از این ژن‌ها می‌تواند تغییراتی را در شکل مو پدید آورد.

بر خلاف برخی از شرایط دیگر، «سندروم موهای شانه نشونده» با اختلالات جسمی، عصبی یا روانی همراه نیست. عوارض جانبی این بیماری برای مبتلایان می‌تواند نداشتن اعتماد بنفس باشد. بیشتر افراد ترجیح می‌دهند این موها را قایم کنند، اما این موها را نمی شود عقب زد. نتیجه این می‌شود که اغلب آنها اجتماع گریز و منزوی می‌شوند. والدین تیلور یک صفحه فیسبوک برای دخترشان ساختند و نام «اینشتین نوزاد» را روی آن صفحه گذاشتند. در این صفحه، علاقمندان یا مبتلایان به این شرایط می‌توانند به اطلاعات مناسبی دسترسی پیدا کنند.

ترجمه: منصور نقی لو/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: livescience.com