فصل مشتری و آسمان هاوایی

بیگ بنگ: فعالیت آتشفشانی در جزیرۀ بزرگ هاوایی از زمان ثبت این عکس از آسمان شب هاوایی در اوایل امسال افزایش پیدا کرده است. جرقه‌ها و گدازه‌های اخیر تقریبأ ۳۰ کیلومتر تا شرق وسعت دارند و مسیر دود و بخار در این نمای پانورامایی از دهانه آتشفشانی هالمائومائو در پارک ملی آتشفشان‌ها گرفته شده دیده می شود.

هنوز امسال سیارۀ مشتری در آسمان اواخر بهار تا اوایل تابستان درخشان است. در این نما این چراغ آسمانی به آسانی در اعماق آسمان در برآمدگی مرکزی کهکشان راه شیری در بالای بخارها و ابرها، دیده می شود. ستارۀ آنتارس زرد رنگ یک ستاره درخشان در نزدیکی انتهای رودخانه‌های تاریک غبار است که به سمت مرکز کهکشان ما حرکت می کردند. در نزدیکی افق، ستاره‌های آلفا و بتا قنطورس و صلیب جنوبی فشرده از میان دود آتشفشانی به شدت روشن می درخشند.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: apod

برخورد کیهانی تاریکی­‌ها را روشن می کند

بیگ بنگ: اگرچه شبیه رزی آرام در حال چرخش در تاریکی­های کیهان است، اما NGC 3256 محل برخوردی تند و خشن بوده است. این کهکشان با ظاهری ناهموار یادگار برخورد دو کهکشان مارپیچی می­باشد که تخمین زده می­شود حدود ۵٠٠ میلیون سال پیش اتفاق افتاده باشد. امروز پس از آن رویداد نیز، هنوز هم در حال چرخش است.

این عکس کهکشان NGC 3256 را نشان می دهد که در فاصله ١٠٠ میلیون سال نوری از زمین واقع شده و توسط دوربین­‌های WFC3 و ACS که بر روی تلسکوپ فضایی هابل نصب شده­‌اند، گرفته شده است. این کهکشان در نتیجه یک ادغام پیشین کهکشانی بوده و ظاهر غیرطبیعی آن به همین دلیل است.

به گزارش بیگ بنگ، در فاصله ١٠٠ میلیون سال نوری از زمین و در صورت فلکی بادبان، کهکشان NGC 3256 جای دارد که تقریباً هم‌اندازۀ کهکشان راه شیری است و متعلق به ابرخوشه هیدرا-قنطورس میباشد. این کهکشان هنوز نشانه­‌هایی از گذشته پرآشوبش را در خطوط درخشانی که در اطراف کهکشان گسترش یافته‌­اند، در خود نگه داشته است. تصور می­ شود این خطوط درخشان ۵٠٠ میلیون سال پیش در جریان برخوردی بین دو کهکشان تشکیل شده باشند. این خطوط توسط ستاره‌­های آبی جوانی که در برخورد آتشین گاز و گرد و غبار به وجود آمده‌­اند، احاطه شده‌­اند.

زمانی­که دو کهکشان با یکدیگر ادغام می­ شوند، ستاره‌­ها به ندرت با یکدیگر برخورد می­ کنند، زیرا با فواصل عظیمی از یکدیگر جدا شده‌­اند، اما گاز و گرد و غبار با یکدیگر در تماس و اندرکنش هستند. روشنی زیاد در مرکز NGC 3256 موقعیتش را بعنوان یک کهکشان ستاره‌­فشان(Starburst galaxy)قدرتمند، و میزبان برای تعداد زیادی از ستارگان نوزاد که در گروه­‌ها و خوشه­‌ها متولد شده‌­اند، از دست می­دهد. این ستاره‌­ها در طیف ِ فروسرخ با روشنی بیشتری می­درخشند، و تا حد زیادی سبب درخشان‌­تر شدن کهکشان NGC 3256 در این دامنه از طول موج می­ شوند. به دلیل این تابش، آن را در رده کهکشان فروسرخ درخشان دسته­‌بندی می­ کنند. در ویدئوی زیر می توانید زوم به این کهکشان را مشاهده کنید:

این کهکشان موضوع مطالعات زیادی به سبب روشنایی، نزدیکی و جهت­‌گیری­‌اش می­باشد. NGC 3256 هدفی ایده‌آل برای بررسی ستاره‌­فشان­‌هایی است که توسط ادغام­‌های کهکشانی تشکیل شده­‌اند. این موضوع، نویدی تازه و خاص برای فهم بیشتر خصوصیات خوشه‌­های ستاره­‌ای جوان در خطوط کشندی، می­دهد. همچنین بیش از ١٠٠٠ خوشه ستاره‌­ای درخشان آشکار شدند، ناحیه مرکزی NGC 3256 خانه­‌ای برای خطوط تاریک گرد و غبار و دیسکی بزرگ از گازهای مولکولی در حال چرخش به دور دو هسته مجزا (یادگارهای دو کهکشان اصلی) می­باشد. یکی از این هسته‌­ها تا حد زیادی تاریک بوده و توسط طول موج­‌های فروسرخ، رادیوی و اشعه ایکس آشکار می­ شود.

این دو کهکشان اولیه، غنی از گاز بوده و جرم یکسانی داشته­‌اند، زیرا به نظر می ­رسد که تأثیر تقریباً یکسانی بر هم گذاشته­‌اند. دیسک‌­های مارپیچی آنها مشخص نبوده و در مدت زمان چند صد میلیون سال، هسته­‌هایشان با یکدیگر ادغام خواهند شد و دو کهکشان احتمالاً به یک کهکشان بیضوی بزرگ تبدیل می­ شوند. تصویر NGC 3256 قبلاً توسط تلسکوپ فضایی هابل بعنوان بخشی از مجموعۀ بزرگی از ۵٩ عکس از ادغام کهکشانی، در هجدهمین سالگرد هابل در ٢۴ آوریل ٢٠٠٨ (۵ اردیبهشت ١٣٨٧) منتشر شده بود.

ترجمه: سوران زوراسنا/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: phys.org

 

پرواز بالگرد بر فراز مریخ

پرواز بالگرد بر فراز مریخ

 ناسا تصمیم دارد بالگردی کوچک را به همراه مریخ‌نورد «مارس ۲۰۲۰» در سال ۱۳۹۹/۲۰۲۰ به سیاره سرخ بفرستد.

به گزارش نجوم به نقل از وبگاه ناسا، این کاوشگر پرنده کوچک «بالگرد مریخ» (The Mars Helicopter) نام‌گذاری شده است  و طراحی آن از امرداد ۱۳۹۲ در آزمایشگاه جی‌پی‌ال ناسا آغاز شد. بالگرد مریخ نخستین بالگردی خواهد بود که در جایی غیر از سیاره زمین به پرواز در می‌آید و مأموریت آن آزمونی برای امکان پرواز بالگردها و هواپیماهای سنگین‌تر از هوا (چگال‌تر از هوا) در جو سیاره مریخ است. جو مریخ بسیار رقیق‌تر از جو سیاره زمین است و به همین دلیل پرواز بالگرد و هواپیما در آن چالش‌برانگیز است. غلظت جو مریخ در سطح آن برابر غلظت جو زمین در ارتفاع ۳۰ کیلومتری بالای سطح زمین است. این در حالی است که بالگردها روی زمین حداکثر تا ارتفاع ۱۲ کیلومتری پرواز کرده‌اند. برای این که این بالگرد بتواند در جو مریخ پرواز کند باید تا حد ممکن سبک ساخته می‌شد و موتورهایش تا حد ممکن نیرومند  طراحی می‌شدند.

بالگرد مریخ به‌اندازه توپ تنیس است و حدود ۱/۸ کیلوگرم جرم دارد. این بالگرد دارای دو پره است که در جهت مخالف یکدیگر می‌گردند. سرعت چرخش پره‌های این بالگرد ۳ هزار دور در دقیقه و تقریبا ده برابر سرعت چرخش پره بالگردها روی زمین است تا امکان پرواز آن در جو رقیق مریخ را فراهم کند. این بالگرد سلول‌های خورشیدی دارد که باتری‌های لیتیومی آن را شارژ می‌کنند. همچنین سامانه‌ای گرمایشی این بالگرد را در مقابل سرمای شب‌های مریخ محافظت می‌کند.

بالگرد مریخ ابتدا بر دوش مریخ‌نورد ۲۰۲۰ سوار خواهد شد. پس از فرود آمدن مریخ‌نورد روی سطح مریخ و یافتن جای مناسب، این بالگرد از پشت مریخ‌نورد پیاده خواهد شد و پروازش را آغاز خواهد کرد. بالگرد مریخ به‌صورت خودکار پرواز می‌کند و به دلیل فاصله چندین دقیقه نوری بین زمین و مریخ و زمان‌بر بودن رسیدن سیگنال‌های ارسالی از زمین، پرواز آن از زمین کنترل نمی‌شود. قرار است این بالگرد به مدت ۳۰ روز فعال باشد و در این مدت پنج بار پرواز کند. در نخستین پرواز، این بالگرد سه متر ارتفاع می‌گیرد و ۳۰ ثانیه در هوا خواهد بود. بالگرد مریخ در پروازهای بعدی پروازهایی تا ۹۰ ثانیه خواهد داشت و مسافت‌های طولانی‌تری تا حد چند صد متر را پرواز خواهد کرد. اگر مأموریت این بالگرد با شکست مواجه شود اشکالی در مأموریت مریخ‌نورد ۲۰۲۰ پیش نخواهد آمد. طبق برنامه‌ریزی فعلی قرار است اعزام مریخ‌نورد ۲۰۲۰ و بالگرد همراه آن به فضا در تیر-مرداد ۱۳۹۹/ژوئیه ۲۰۲۰ انجام شود. این دو در فوریه ۲۰۲۱/بهمن-اسفند ۱۳۹۹ به مریخ خواهند رسید.

پرواز بالگرد بر فراز مریخ

پرواز بالگرد بر فراز مریخ

 ناسا تصمیم دارد بالگردی کوچک را به همراه مریخ‌نورد «مارس ۲۰۲۰» در سال ۱۳۹۹/۲۰۲۰ به سیاره سرخ بفرستد.

به گزارش نجوم به نقل از وبگاه ناسا، این کاوشگر پرنده کوچک «بالگرد مریخ» (The Mars Helicopter) نام‌گذاری شده است  و طراحی آن از امرداد ۱۳۹۲ در آزمایشگاه جی‌پی‌ال ناسا آغاز شد. بالگرد مریخ نخستین بالگردی خواهد بود که در جایی غیر از سیاره زمین به پرواز در می‌آید و مأموریت آن آزمونی برای امکان پرواز بالگردها و هواپیماهای سنگین‌تر از هوا (چگال‌تر از هوا) در جو سیاره مریخ است. جو مریخ بسیار رقیق‌تر از جو سیاره زمین است و به همین دلیل پرواز بالگرد و هواپیما در آن چالش‌برانگیز است. غلظت جو مریخ در سطح آن برابر غلظت جو زمین در ارتفاع ۳۰ کیلومتری بالای سطح زمین است. این در حالی است که بالگردها روی زمین حداکثر تا ارتفاع ۱۲ کیلومتری پرواز کرده‌اند. برای این که این بالگرد بتواند در جو مریخ پرواز کند باید تا حد ممکن سبک ساخته می‌شد و موتورهایش تا حد ممکن نیرومند  طراحی می‌شدند.

بالگرد مریخ به‌اندازه توپ تنیس است و حدود ۱/۸ کیلوگرم جرم دارد. این بالگرد دارای دو پره است که در جهت مخالف یکدیگر می‌گردند. سرعت چرخش پره‌های این بالگرد ۳ هزار دور در دقیقه و تقریبا ده برابر سرعت چرخش پره بالگردها روی زمین است تا امکان پرواز آن در جو رقیق مریخ را فراهم کند. این بالگرد سلول‌های خورشیدی دارد که باتری‌های لیتیومی آن را شارژ می‌کنند. همچنین سامانه‌ای گرمایشی این بالگرد را در مقابل سرمای شب‌های مریخ محافظت می‌کند.

بالگرد مریخ ابتدا بر دوش مریخ‌نورد ۲۰۲۰ سوار خواهد شد. پس از فرود آمدن مریخ‌نورد روی سطح مریخ و یافتن جای مناسب، این بالگرد از پشت مریخ‌نورد پیاده خواهد شد و پروازش را آغاز خواهد کرد. بالگرد مریخ به‌صورت خودکار پرواز می‌کند و به دلیل فاصله چندین دقیقه نوری بین زمین و مریخ و زمان‌بر بودن رسیدن سیگنال‌های ارسالی از زمین، پرواز آن از زمین کنترل نمی‌شود. قرار است این بالگرد به مدت ۳۰ روز فعال باشد و در این مدت پنج بار پرواز کند. در نخستین پرواز، این بالگرد سه متر ارتفاع می‌گیرد و ۳۰ ثانیه در هوا خواهد بود. بالگرد مریخ در پروازهای بعدی پروازهایی تا ۹۰ ثانیه خواهد داشت و مسافت‌های طولانی‌تری تا حد چند صد متر را پرواز خواهد کرد. اگر مأموریت این بالگرد با شکست مواجه شود اشکالی در مأموریت مریخ‌نورد ۲۰۲۰ پیش نخواهد آمد. طبق برنامه‌ریزی فعلی قرار است اعزام مریخ‌نورد ۲۰۲۰ و بالگرد همراه آن به فضا در تیر-مرداد ۱۳۹۹/ژوئیه ۲۰۲۰ انجام شود. این دو در فوریه ۲۰۲۱/بهمن-اسفند ۱۳۹۹ به مریخ خواهند رسید.

بزودی افق رویداد سیاهچاله رصد می‌شود

بیگ بنگ: تلسکوپ‌های سرتاسر زمین در تلاشی مشترک قصد دارند نخستین عکس از یک سیاهچاله را تهیه کنند. البته این کار شاید چند ماه به طول انجامد، همین خیره شدن به سیاهچاله می تواند نتایج مهمی را در پی داشته باشد. در سال ۲۰۱۳، تلسکوپ رادیویی «آزمایش مسیریاب آتاکاما» در شیلی به مجموعه تلسکوپ جهانی ملحق شد تا تصاویری از سیاهچاله غول‌پیکر «کمان A» را در مرکز کهکشان راه شیری بدست آورد.

به گزارش بیگ بنگ، در پی این عملیات، جامع‌ترین مشاهده از فضای پیرامون افق رویدادِ این سیاهچاله غول‌پیکر انجام شد. اکنون نمی توانیم سیاهچاله‌ها را ببینیم. باور بر این است که آنها ستاره‌های بسیار متراکم فروپاشی شده باشند که هیچ‌چیز حتی نور هم نمی تواند از چنگال گرانشی آنها بگریزد. و اگر هیچ چیزی نتواند از درون آنها به بیرون راه پیدا کند، نمی توانیم آنها را شناسایی کنیم. آنچه می توانیم تشخیص بدهیم، فضای پیرامون آنهاست، به همراه موادی که به درون افسار گرانشی سیاهچاله سقوط می کند. با این کار، یک قرص برافزایشی چرخنده ایجاد می شود که با گرمای اصطکاک شدیدی به درخشش می پردازد. با این وجود، در فاصله‌ای مشخص از سیاهچاله، هیچ چیزی نمی تواند فرار کند و همه چیز به درون سقوط می کند، حتی نور.

این نقطه «عدم بازگشت» که سرعت گریز در آن بالاتر از سرعت نور است، «افق رویداد» نامیده می شود. تلسکوپ افق رویداد(EHT) هم در صدد عکسبرداری از این افق می باشد. برخی سیاهچاله‌ها به مانند «کمان آ»(Sagittarius A*) فوق‌العاده بزرگ هستند و جرمشان میلیون‌ها برابر جرم خورشید است. این نوع سیاهچاله‌ها بسیار بزرگتر از ستاره‌هایی هستند که می شناسیم و اخترشناسان از نحوۀ دقیق شکل‌گیری آنها آگاهی چندانی ندارند. اما جرم بزرگتر به معنای آن است که دیدنش باید راحت‌تر باشد و به همین خاطر است که تلسکوپ افق رویداد قصد دارد به سیاهچاله مرکزی کهکشان ما، نگاه کند.

نگاهی به گاز و غبار اطراف سیاهچاله کمان آ

مشاهدات سال ۲۰۱۳ سیاهچاله فوق، رزولوشن را به سه شعاع شوارزیلد تقلیل داد و جزئیاتی را به اندازه ۳۶ میلیون کیلومتر فاش کرد. شاید این مقدار بسیار بزرگ به نظر آید (برای مثال، زمین ۱۵۰ میلیون کیلومتر از خورشید فاصله دارد)، اما کوچکتر از اندازه مورد انتظار قرص برافزایشی است و این امکان را به اخترشناسان داده تا با طراحی مدل‌ها و بکارگیری آنها در داده‌ها، بتوانند به حقایقی درباره ساختار افق رویداد دست پیدا کنند.

اخترشناس «رو سِن لو» از موسسه اخترشناسی رادیویی ماکس پلانک بیان کرد: «ما شروع به درک ساختار افق رویداد کرده‌ایم و دیگر به نتیجه‌گیری‌های صِرف از مشاهدات اکتفا نمی کنیم. این مسئله بسیار ترغیب کننده است که تناسب یک ساختار حلقه مانند مطابقت خوبی با داده‌ها دارد. اینطور به نظر می رسد که ساختار فضای پیرامون افق رویداد سیاهچاله کمان A می تواند مانند یک کیک دونات غول پیکر باشد. این عامل می تواند توضیح دهد که چرا سیاهچاله طمع زیادی برای خوردن اجرام دارد. البته داده‌های بدست آمده هنوز آنقدر محکم نیستند که بتوانیم نتیجه‌گیری‌های قطعی انجام دهیم. مشاهدات آتی داده‌های بیشتری را به منظور حصول یک نتیجه جامع در اختیار دانشمندان قرار خواهد داد. اما در حال حاضر این موضوع با هیجان دنبال می شود.»

دیاگرام مشاهدات سیاهچاله که در سال ۲۰۱۳ بدست آمد

«شپرد دولمن» از مرکز اخترفیزیک هاروارد – اسمیتسونیان و مدیر EHT گفت: «نتایج گام مهمی هستند که با تلسکوپ افق رویداد حاصل آمده‌اند. تحلیل مشاهدات جدید ما را یک قدم به عکسبرداری از سیاهچاله در مرکز کهکشان راه شیری نزدیکتر خواهد کرد.» این تحقیق در مجله  Astrophysical منتشر شده است.

ترجمه: منصور نقی لو/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: sciencealert.com

 

هوش بیشتر با اتصالات عصبی کمتر مرتبط است!

بیگ بنگ: افراد فوق‌العاده هوشمند ممکن است داشتن نورون‌های عصبی بیشتر را به رخ افرادی با هوش متوسط بکشند، اما دانشمندان بتازگی اثبات کردند که مغز افراد هوشمند دارای ارتباطات عصبی کمتری است.

به گزارش بیگ بنگ، دانشمندان علوم اعصاب آلمان، آزمایشات IQ خود را بر روی ۲۵۹ مرد و زن آلمانی انجام دادند و تصاویری را از مغز آنها تهیه کردند. تست‌ها مقیاس‌هایی از هوش هر یک از شرکت‌کنندگان را مورد سنجش قرار داد. همچنین این تحقیق، همبستگی قویی بین تعداد دندریت‌های قشر مغزی و هوش افراد را نشان می‌دهد. شرکت کنندگان هوشمندتر، ارتباطات عصبی کمتری در قشر مغزی خود داشتند.

محققان در بررسی‌های خود که شامل نمرات IQ و تصاویر مغزی ۵۰۰ نفر از شرکت‌کنندگان بود، این ارتباط را تایید نمودند. ارهان ژنس، محقق دانشگاه بوستون در این خصوص گفت:«فرضیه ما این بود که مغزهای بزرگتر دارای نورون‌های بیشتری هستند و در نتیجه، قدرت محاسباتی بیشتری دارند. با این حال، مطالعات قبلی نشان داده‌اند که مغز انسان‌های هوشمند، فعالیت‌های عصبی کمتری را در طی آزمایش نسبت به افراد کم هوش‌تر نشان می‌دهد. در واقع مغزهای هوشمند دارای اتصالات نورونی ضعیف و در عین حال کارآمدی هستند. بنابراین، آنها عملکرد بالای روانی را با وجود اتصالات نورونی ضعیف، نشان می‌دهند.»

یافته‌های این مطالعه که در مجله Nature Communications منتشر شده، نشان می‌دهد؛ تفاوت‌های بسیار کم در سطوح میکروسکوپی مغز می‌تواند تمایزات قابل توجهی را از لحاظ قابلیت و عملکرد ایجاد نماید. مطالعات قبلی ارتباط بین طول و عایقسازی اتصالات دندریت را با توانایی شناختی یک فرد نشان داده بودند.

ترجمه: سهیلا دوست پژوه/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: upi.com

کلوزآپ از کهکشان NGC 6744

بیگ بنگ: کهکشان مارپیچی زیبای NGC 6744 تقریبأ ۱۷۵ هزار سال نوری وسعت دارد و بزرگتر از کهکشان راه شیری ما است. این کهکشان در فاصلۀ تقریبی ۳۰ میلیون سال نوری از زمین و به سمت صورت فلکی جنوبی طاووس واقع شده که دیسک کهکشانی‌اش از دیدگاه ما شیب‌دار مشاهده می شود.

این کلوزآپ تلسکوپ هابل از این جهانِ جزیره‌ایِ نزدیک در منطقه مرکزی NGC 6744 تقریبأ ۲۴ هزار سال نوری وسعت دارد. این عکسِ دقیق نور مرئی را با داده‌های تصویری فرابنفش ترکیب می کند. نور مرئیِ ستارگان قدیمی و خنک هسته زرد کهکشان غول‌پیکر را احاطه کرده است. فراتر از هسته، مناطق تشکیل ستارۀ صورتی رنگ و خوشه‌های ستاره‌ای جوان دیده می شوند که در طول بازوهای مارپیچی داخلی پراکنده شده‌اند. خوشه‌های ستاره‌ای جوان در طول موج‌های فرابنفش درخشان هستند و با هاله‌های آبی و ارغوانی دیده می شوند.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: apod

سیارکی که بصورت معکوس گردش می‌کند

بیگ بنگ: چرا سیارک ۲۰۱۵ BZ509 به دور خورشید بصورت ِ معکوس می چرخد؟ همانطور که در این انیمیشن برجسته نشان داده شده، سیارک‌های تروجان مشتری در دو گروه اصلی به دور خورشید گردش می کنند – یک گروه درست در جلوی مشتری و گروه دیگر درست در پشت آن.

اما همگی در جهت مشتری به دور خورشید میچرخند. هرچند، سیارک BZ509 که در سال ۲۰۱۵ کشف شد و در حال حاضر هیچ اسمی ندارد رو به عقب به دور خورشید گردش می کند و یک رقص گرانشی پیچیدهتر را با مشتری به راه می اندازد. اگر این سیارک که هنوز ناشناخته است بررسی شود می تواند اطلاعاتی دربارۀ منظومه شمسی اولیه به ما بدهد. یک فرضیه معروف بیان می کند که میلیاردها سال پیش مشتری، این سیارک را از فضای میان ستاره‌ای ربود، درحالیکه گمان می رود BZ509 از ابر اورت دوردست از سمت دنباله‌دارها نشأت گرفته باشد. پاسخ فقط زمانی مشخص می شود که مدل دقیق‌تری از احتمال و پایداری مدارها در نزدیکی مشتری مطالعه شوند یا خواص مستقیم اجرام غیرعادی بررسی شود.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: apod