لایه‌های قطب جنوب مریخ

بیگ بنگ: چه چیزی در زیر لایه‌های قطب جنوب مریخ وجود دارد؟ اندازه‌گیری اخیر توسط رادار نفوذی ماهواره مارس اکسپرس سازمان فضایی اروپا یک لایه انعکاسی درخشان سازگار با دریاچه عمقی آب شور را شناسایی کرده است.

SouthPole MarsExpressاین انعکاس از حدود ۱٫۵ کیلومتر در اعماق ناشی شده اما مساحت ۲۰۰ کیلومتر را پوشش می دهد. آب مایع به سرعت از سطح مریخ بخار می شود، اما تبخیر یک دریاچه شور مثل دریاچهای که انعکاس رادار نشان داده می تواند با تاخیر صورت بگیرد و داوطلبی برای حیات ارگانیسم‌هایی مثل میکروب‌ها می باشد. این عکس در طیف فروسرخ، سبز و آبی از قطب جنوب مریخ که در سال ۲۰۱۲ توسط مارس اکسپرس گرفته شده؛ ترکیبی پیچیده‌ از لایه‌های دی‌اکسیدکربن کثیف و یخ زده و آب یخ زده را نشان می دهد.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: apod

۱۰ قمر جدید به دور مشتری کشف شد

۱۰ قمر جدید به دور مشتری کشف شد

اتحادیۀ بین‌المللی نجوم (IAU) از کشف ده قمر جدید به دور سیارۀ مشتری گزارش داد. از سال ۹۸۹ شمسی/۱۶۱۰ میلادی که گالیله چهار قمر بزرگ مشتری را ثبت کرد تا امروز به جمعیت خانوادۀ مشتری بسیار افزوده شده است. اکنون فهرست قمرهای مشتری شامل ۷۹ جرم شد. این کشفِ تصادفی شامل یک قمر عجیب و غریب است که میتواند پاسخی برای وجود بسیاری دیگر از اقمار باشد.

گروهی از ستارهشناسان در اوایل سال ۱۳۹۶/بهار ۲۰۱۷ با بهترین تلسکوپها به دنبال کشف و عکاسی از سیارۀ نهم منظومۀ شمسی در ورای پلوتو بودند که سیارۀ مشتری در همان منطقه‎ از آسمان قرار گرفت. همین موضوع سبب شد که ستاره‎شناسان در کنار پروژۀ اصلی خود مشتری را نیز بررسی کنند.

سؤال این است که چرا این ده قمر تا امروز کشف نشده بودند. قمرهای گالیلهای چند هزار کیلومتر قطر دارند، اما بیشتر اقمار و قمرهای جدید بین یک تا چند ده کیلومتر بیشتر قطر ندارند. تشخیص اجرامی به این کوچکی در کنار جرم بزرگ و نورانی‌ای مانند مشتری بسیار سخت است؛ هرچه فناوری بیشتر پیشرفت کند، قمرهای کوچکتری کشف میشوند. از طرفی، گرانش مشتری میتواند اجرامی تا فاصلۀ ۳۰ میلیون کیلومتر دورتر را در مداری به دور خود نگه دارد؛ بنابراین عجیب نیست که در این فاصله که فضای خالی بسیاری وجود دارد هنوز امکان کشف قمر جدید وجود داشته باشد. یافتن این قمرها به دانشمندان در درک شرایط اولیۀ منظومۀ شمسی کمک می‎کند.

۱۰ قمر جدید به دور مشتری کشف شد

بیشتر نقاط سفید ستاره هستند، اما نقطۀ مشخص شده قمری است که به‌آهستگی از میان ستاره‌های ثابت حرکت می‌کند. یک گردش کامل آن ۱/۵ سال طول می‌کشد.

بیرونی‎ترین قمرها که حرکتی خلاف جهت چرخش مشتری دارند بر مبنای فاصلهشان از مشتری و زاویۀ مداریشان در سه دسته جای میگیرند. ستارهشناسان حدس می‎زنند این گروهها حاصل متلاشی شدن سه جرم بزرگتر بوده‌اند که در دام گرانشی مشتری افتاده و بر اثر برخورد با دنباله‌دارها، سیارکهای سرگردان و دیگر قمرها متلاشی شدهاند.نُه قمر جدید در میان آن‌ها قرار دارند و وَلِتودو، همان قمر عجیب و غریب، در گروه قمرهای مخالفگرد، حرکتی موافقگرد دارد؛ مثل رانندگی در بزرگراه، ولی خلاف جهت! دو قمر جدید دیگر که اخیراً کشف شده‌اند حرکت موافقگرد دارند و میتوانند تکههایی متلاشی شده از قمری بزرگتر باشند.

تا پایان امسال باید منتظر بمانیم که ببینیم اتحادیۀ بین‌المللی نجوم، وَلِتودو را نام رسمی این عضو خانوادۀ مشتری می‌داند یا خیر. طبق نظر آنها، نام اقمار مشتری باید متناسب با نام ژوپیتر، خدای اساطیر رومی، باشد؛ وَلِتودو نام نوۀ ژوپیتر و الهۀ سلامتی و پاکیزگی است.

نئاندرتال‌ها می‌توانستند آتش روشن کنند!

بیگ بنگ: تحقیقات جدید نشان می‌دهد که نئاندرتال‌ها به رعد و برق و آتش سوزی‌های طبیعی برای روشن کردن آتش وابسته نبودند. و در واقع این خویشاوندان اولیه انسان‌ها قادر بودند خودشان، آتش مورد نیاز خود را برافروزند. اندرو سورنسن، یکی از متخصصان عرصه باستان شناسی، می‌گوید: «توانایی بر افروختن آتش سبب می‌شد که نئاندرتال‌ها زندگی راحت‌تری داشته باشند.»
Neanderthals could start their possess fires new investigate provesبه گزارش بیگ بنگ، هنگامی که محققان توانستند آثار  میکروسکوپی به جای مانده از سنگ تبر چخماق را در سایت‌های باستان‌شناسی نئاندرتال‌ها بیابند، به راحتی آثار به جای مانده از استفاده از این سنگ چخماق‌ها در محیط زندگی آنها یافت شد. اندرو سورنسن، استاد دانشگاه لیدن گفت:«من این نوع آثار را در آزمایشات قبلی‌ام مشاهده کردم، این آثار زمانی به جای می‌مانند که شما سعی کنید با به هم ساییدن سنگ چخماق و سنگ آتش زنه جرقه درست کنید.»

با این حال، سنگ چخماق بسیار قدیمی‌تر از ابزارهای آتش زنه‌ای بود که سورنسن قبلا به تجزیه و تحلیل آنها پرداخته بود. در آزمایشگاه، محققان از تصویربرداری پیشرفته برای تکمیل نشانه‌های میکروسکوپی منحصر به فرد یافت شده استفاده کردند. این تصاویر کنگره‌های C شکل، و همچنین شیارهای موازی را نشان می‌داد که تمامشان دال بر به هم ساییدن سنگ‌های آتش زنه برای ایجاد آتش بود. سورنسن و همکارانش همین آثار میکروسکوپی را در چندین سنگ چخماق مربوط به ۵۰۰۰۰ سال پیش یافتند که، نشان می‌داد عمل روشن نمودن آتش برای نئاندرتال‌ها امری عادی بوده است.

سورنسن در این خصوص می‌گوید: «داشتن توانایی ایجاد آتش باعث می‌شد که نئاندرتال‌ها زندگی راحت‌تری داشته باشند. در واقع ما حدس می‌زدیم که نئاندرتال‌ها به این مهارت دست یافته باشند اما در موردش مردد بودیم. یافته‌های این مطالعه که در مجله  Scientific Reports منتشر شده، نشان می‌دهد نئاندرتال‌‌ها دارای توانایی‌های تکنیکی مشابه انسان‌های اولیه بودند.

ترجمه: سهیلا دوست پژوه / سایت علمی بیگ بنگ

منبع: upi.com

نگاه کردن به ماه‌گرفتگی برای چشم خطری دارد؟

نگاه کردن به ماه‌گرفتگی برای چشم خطری دارد؟

ماه‌گرفتگی و خورشیدگرفتگی یا خسوف و کسوف  هرچند اسم‌هایی شبیه به یکدیگر دارند ولی از نظر ایمنی رصد برای چشم کاملا متفاوت هستند. همه ما شب‌های مهتابی به ماه نگاه می‌کنیم و از دیدن آن لذت می‌بریم بدون آن‌که اندکی ناراحتی در چشمانمان حس کنیم. اما در روز بسیار پیش می‌آید که بازتاب نور خورشید از سطحی مثل آسفالت هم چشمانمان را آزار می‌دهد؛ چه رسد به آن‌که بخواهیم لحظه‌ای مستقیم به خورشید نگاه کنیم. بسیاری برای حفاظت چشمانشان در برابر تابش غیرمستقیم خورشید از عینک آفتابی استفاده می‌کنند. اما هیچ‌کس برای محافظت چشمش در شب‌هایی که ماه می‌تابد عینک مهتابی به چشم نمی‌زند! تفاوت نگاه کردن به ماه‌گرفتگی و خورشیدگرفتگی هم به همین صورت است.

در واپسین ساعات روز جمعه پنجم امرداد ۱۳۹۷ طولانی‌ترین ماه‌گرفتگی قرن با مدت زمان ۱۰۳ دقیقه گرفت کلی آغاز می‌شود که تمام مراحل آن از ابتدا تا پایان در سراسر کشورمان ایران قابل‌مشاهده است. با شنیدن این خبر شاید هیجان‌زدگی شما برای تماشای این پدیده زیاد طول نکشد و بلافاصله فکر سلامتی چشمانتان بیفتید. این پرسش که آیا نگاه کردن به ماه‌گرفتگی برای چشم ضرری دارد یا نه سوال متداولی است.

 نور خورشید بسیار شدید است و علاوه بر نور مرئی تابش‌های فروسرخ و ماورای بنفش فراوانی دارد که به چشم آسیب جدی می‌رسانند. در هنگام خورشیدگرفتگی ماه بین خورشید و زمین قرار می‌گیرد و بخشی از قرص خورشید را می‌پوشاند. در این حالت بخشی از قرص خورشید که هنوز دیده می‌شود آن‌قدر نورانی است و تابش ماورای بنفش و فروسرخ دارد که نگاه کردن به آن بسیار خطرناک است. حتی اگر ماه بیش‌تر خورشید را پوشانده باشد و فقط بخش بسیار کوچکی از قرص خورشید قابل رویت باشد بازهم تابش آن به‌اندازه‌ای زیاد است که به چشم آسیب می‌زند. بنابراین برای رصد خورشیدگرفتگی حتما و حتما باید از عینک یا فیلتر‌های مخصوص و مطمئن و مورد تأیید استفاده کرد.

در زمان ماه‌گرفتگی، ماه وارد سایه زمین می‌شود و نوری که در مواقع عادی به سطح آن می‌رسد و باعث روشن شدن آن می‌شود دیگر به سطح آن نمی‌رسد و تاریک می‌شود. پس در هنگام ماه‌گرفتگی نور ماه از شبی مهتابی بسیار کم‌تر می‌شود. همان‌طور که نگاه کردن به ماه در شب خطری ندارد، در حالت ماه‌گرفتگی یا خسوف هم هیچ‌گونه خطری برای چشم با نگاه کردن به ماه ایجاد نمی‌شود. باوجود این توضیحات شاید هنوز قرمز‌رنگ دیده شدن ماه در هنگام گرفت باعث نگرانی باشد. باید توجه داشت دلیل قرمز دیده شدن ماه هنگام خسوف، نور بسیار اندکی است که از جو زمین پراکنده می‌شوند و به سطح ماه می‌رسد. اگر زمین جو نداشت ماه در هنگام گرفت کاملا تاریک می‌شد، اما  بخشی از نور قرمز خورشید که وارد جو زمین می‌شود به اطراف پراکنده می‌شود و وارد ناحیه سایه زمین می‌شود. این نور قرمز اندک باعث دیده شدن سطح ماه به رنگ سرخ می‌شود که دیدن آن هیچ ضرری برای چشم ایجاد نمی‌کند.

امیدوارم هرچقدر در هنگام خورشیدگرفتگی‌ها مراقب رعایت نکات ایمنی برای رصد هستید از مشاهده راحت و بی‌دغدغه ماه‌گرفتگی‌ها ازجمله ماه‌گرفتگی پیش‌رو لذت ببرید !