حقایقی درباره سیاره کوتوله پلوتو


بیگ بنگ: پلوتو که زمانی بعنوان نهمین و دورترین سیاره از خورشید طبقه‌بندی شده بود، حالا بزرگترین سیاره کوتوله در منظومه شمسی شناخته می‌شود. این سیاره همچنین یکی از بزرگترین اعضای کمربند کویپر نیز می‌باشد؛ این کمربند یک ناحیه در آن سوی مدار نپتون است که گفته می‌شود صدها هزار جرم یخی و سنگی در آن حضور دارند و اندازۀ هر کدام بیش از ۱۰۰ کیلومتر است؛ همچنین یک تریلیون دنباله‌دار در این کمربند وجود دارد.

jGqBqgCECogJTXAnwjT
نمایی دیدنی از پلوتو که کاوشگر فضایی «افق‌های نو» در جولای ۲۰۱۵ ثبت کرد.

به گزارش بیگ بنگ، در سال ۲۰۰۶، پلوتو بعنوان یک سیاره کوتوله طبقه‌بندی شد. خیلی‌ها با قرار گرفتن پلوتو در زمره سیاره‌های منظومه شمسی مخالفت نمودند و بحث‌های داغی پیرامون جایگاه آن در محافل علمی مطرح شد. عموم مردم هم به اجماع نرسیده و خیلی‌ها پلوتو را به عنوان یک سیاره به رسمیت نمی‌شناسند. در سال ۲۰۱۷، یک گروه علمی (از جمله اعضای ماموریت افق نو) تعریف جدیدی از سیاره ارائه دادند که مبتنی بر اجرام گِرد در فضایی کوچکتر از ستاره‌ها بود. این تعریف باعث می‌شد تعداد سیاره‌های موجود در منظومه شمسی از ۸ به حدود ۱۰۰ عدد افزایش پیدا کند.

«پرسیوال لوئل» اخترشناس آمریکایی در سال ۱۹۰۵ با مشاهدۀ انحرافات عجیبی که در مدارهای نپتون و اورانوس دید، موفق به دستیابی به اولین نشانه‌ها از وجود پلوتو شد و این اتفاق به سال ۱۹۰۵ باز می‌گردد. او به این نتیجه رسید که جرم سماوی دیگری به این دو سیاره نیرو وارد می‌کند. لوئل موقعیت مکانیِ این سیاره رازآلود را در سال ۱۹۱۵ پیش‌بینی کرد، اما هیچوقت موفق به یافتن آن نشد.

سرانجام «کلاید تامبا» در رصدخانه لوئل توانست این سیاره را در سال ۱۹۳۰ کشف نماید. او در این راستا از پیش‌بینی‌های لوئل و سایر اخترشناسان استفاده کرد. نام پلوتو برگرفته از «ونتیا برنیِ» ۱۱ ساله از آکسفورد می‌باشد؛ شخصی که این پیشنهاد را به پدربزرگش داد که سیاره جدید باید نامی از میان خدایان روم داشته باشد. پدربزرگش این نام را در رصدخانه لوئل مطرح ساخت. رصدخانه لوئل هم به پاس قدردانی از زحمات پرسیوال لوئل به این نام برگزیده شده است. دو حرفِ اولِ نام پرسیوال لوئل در سیاره «پلوتو» به کار رفته است.

خصوصیات فیزیکی

از آنجا که پلوتو فاصلۀ بسیار زیادی با زمین دارد، تا همین سال ۲۰۱۵ اطلاعات اندکی درباره اندازه یا سطح این سیاره کوتوله در دست نبود. تا اینکه کاوشگر فضایی «افق‌های نو» توانست در سال ۲۰۱۵ خود را به فاصله نزدیکی از پلوتو برساند. این فضاپیما نشان داد که قطر پلوتو برابر با ۲۳۷۰ کیلومتر است؛ یعنی کمتر از یک‌پنجم قطر زمین.

مشاهدۀ سطح پلوتو توسط کاوشگر فضایی «افق‌های نو» باعث شد تا چندین ویژگی سطح آن برملا شود؛ مثلا کوه‌هایی که ارتفاع‌شان به ۳۵۰۰ متر می‌رسد. اگرچه یخ نیتروژن و متان بخش اعظمی از سطح پلوتو را می‌پوشانند، اما این مواد از قدرت کافی برای پشتیبانی از چنین قله‌های بزرگی بی‌بهره هستند. بنابراین، دانشمندان این گمانه‌زنی را مطرح ساختند که کوه‌ها در سنگ بستر یخ‌های آبی تشکیل می‌یابند.

pluto headerسطح پلوتو از مقدار فراوانی یخ متان پوشیده شده، اما دانشمندان کاوشگر «افق‌های نو» تفاوت‌های چشمگیری در شیوۀ بازتاب نور توسط یخ در سطح این سیاره کوتوله پیدا کرده‌اند. پلوتو از اراضی یخی خاصی هم برخوردار است که شباهت زیادی به پوست مار دارند. اخترشناسان مناطق مشابهی را در بخش‌های کوهی فرسایش‌یافته مشاهده کرده بودند. این نوع ساختارهای پلوتو بسیار زیاد هستند و ارتفاع‌شان تا ۵۰۰ متر تخمین زده می‌شود، در حالیکه ساختارهای مشابه در زمین فقط چند متر اندازه دارند.

یکی دیگر از ویژگی‌های متمایز در سطح پلوتو، منطقه بزرگ قلب‌شکلی موسوم به منطقه تامبا(Tombaugh Regio) است. سمت چپ این منطقه (جایی که به شکلِ قیف بستنی است)، با یخ کربن مونو اکسید پوشیده شده است. تغییرات و ویژگی‌های دیگری هم در ترکیب مواد سطحی در این منطقه یافت شده است. در مرکز و سمت چپ منطقه تامبو، ناحیه بسیار مسطحی تحت عنوان «اسپوتنیک پلانیتیا» وجود دارد که فاقد گودال است؛ انتظار می‌رفت برخورد شهاب سنگ‌های باستانی گودال‌هایی را در آن ناحیه به وجود آورده باشد. پس از دید ساختار سطحی می‌توان به این نتیجه رسید که این منطقه خیلی جوان است و اصولاً نباید بیشتر از ۱۰۰ میلیون سال قدمت داشته باشد. احتمالا این منطقه هنوز در حال شکل‌گیری و تغییر در اثر فرایندهای داخلی می‌باشد.

crop p tone extended recover superenhanced k dc ir zldاین دشت‌های یخی نشان از لایه‌های تاریکی دارند که طول‌شان فقط به چند متر می‌رسد. احتمال می‌رود این خطوط در اثر بادهای شدیدی به وجود آمده باشد که در سرتاسر سطح این سیاره کوتوله به وزش در می‌آیند. شواهد تلسکوپ فضایی هابل ناسا نشان می‌دهد که پوسته پلوتو می‌تواند حاوی مولکول‌های آلی پیچیده باشد. سطح پلوتو یکی از سردترین مکان‌های منظومه شمسی برشمرده می‎شود که درجۀ حرارات در آنجا به منهای ۲۲۵ درجه سلسیوس می‌رسد. وقتی تصاویرِ تهیه شده توسط تلسکوپ هابل را با تصاویر گذشته مورد مقایسه قرار می‌دهیم، این نتیجه حاصل می‌شود که این سیاره کوتوله در طی زمان سُرخ‌تر شده است که دانشمندان دلیل آن را به تغییرات فصلی نسبت می‌دهند.

شاید پلوتو یک اقیانوس زیرسطحی هم داشته باشد، اگرچه دانشمندان هنوز به داده‌های بیشتری برای تایید این ادعا احتیاج دارند. اگر اقیانوس زیرسطحی وجود داشت، می‌توانست تاثیر شگرفی بر تاریخچه پلوتو بگذارد. برای مثال، دانشمندان دریافتند که منطقه اسپوتنیک پلانیتیا منجر به تغییر جهت پلوتو شد و دلیل آن، میزان یخی بود که در آن ناحیه وجود داشت. این یخ به قدری سنگین بود که تاثیر کلی بر پلوتو گذاشت. بر اساس برآورد کاوشگر افق‌های نو، ضخامت این یخ تقریباً ۱۰ کیلومتر است. دانشمندان اقیانوس زیرسطحی را بهترین توضیح برای شواهد قلمداد می‌کنند؛ اگرچه سناریوی بسیار بعیدی به نظر می‌رسد، اما لایه یخی ضخیم یا حرکاتی که در سنگ‌ها رخ می‌دهد، می‌تواند نقش اصلی را در این پروسه داشته باشد. اگر پلوتو واقعاً اقیانوس مایع و انرژی کافی داشت، برخی دانشمندان فکر می‌کنند می‌توانست به راحتی از حیات پشتیبانی کند.

خصوصیات مداری

مدار کاملاً بیضی‌شکل پلوتو باعث می‌شود این سیاره در مقایسه با زمین، بیش از ۴۹ برابر دورتر از خورشید باشد. چون مدار پلوتو خیلی خارج از مرکز است، فاصله آن از خورشید می‌تواند به طرز قابل توجهی متغیر باشد. به دلیل فاصله زیادی که این سیاره از زمین دارد، دانشمندان فرصت ناچیزی برای مطالعه آن دارند. پلوتو بعنوان نهمین سیاره منظومه شمسی پس از ۲۰ سال گردش، در سال ۱۹۹۹ از مدار نپتون گذر کرد تا به دورترین سیاره از خورشید تبدیل گردد؛ تا اینکه آن را از جایگاه سیاره عزل کرده و در زمره سیاره کوتوله طبقه‌بندی کردند.

photoسطح پلوتو به طور موقت یک اتمسفر نازک پدید می‌آورد که عمدتاً از نیتروژن و اندکی متان تشکیل یافته است. جاذبه کم پلوتو که قدری بیشتر از یک‌ بیستمِ جاذبه زمین است، باعث می‌شود این اتمسفر در مقایسه با اتمسفر زمین، ارتفاع زیادی داشته باشد. این سیاره وقتی در فاصله بسیار زیادی از خورشید حرکت کند، انتظار می‌رود اتمسفرش انجماد یابد. اما پلوتو تا زمانی که اتمسفر داشته باشد، می‌تواند بادهای بسیار شدیدی را تجربه نماید. درخشندگی این سیاره هم خیلی متغیر است و گویا امواج گرانشی در آن تاثیرگذار هستند یا هوایی که بر فراز کوه‌ها مشغول وزیدن است.

اگرچه امروزه اتمسفر پلوتو آنقدر نازک است که امکان جریانِ مایع در آن وجود ندارد، اما شاید در گذشته‌ای دور مقداری مایع در بخش سطح جریان داشته است. کاوشگر فضایی «افق‌های نو» از یک دریاچه منجمد در منطقه تامبا عکس‌برداری کرد. گویا این منطقه دارای یک سری کانال‌ها یا مجاری باستانی می‌باشد. در گذشته‌ای بسیار دور، احتمالاً این سیاره کوتوله اتمسفری داشته که تقریباً ۴۰ برابر ضخیم‌تر از اتمسفر مریخ بود. دانشمندان در سال ۲۰۱۶ اعلام کردند که موفق به یافتن ابرهایی در اتمسفر پلوتو شده‌اند. آنها در این راستا از داده‌های کاوشگر فضایی «افق‌های نو» استفاده نمودند. اخترشناسان هفت منطقه را شناسایی کردند که ابرها عمدتاً در آن نواحی شکل می‌گیرند. ترکیب ابرهای شناسایی شده به احتمال زیاد متشکل از استیلن، اتان و هیدروژن سیانید می‌باشد.

photoترکیب و ساختار

بر اساس اعلام ناسا، برخی از پارامترهای پلوتو به شرح زیر هستند:

ترکیب اتمسفر: متان، نیتروژن. مشاهدات کاوشگر فضایی «افق‌های نو» گویای آن است که اتمسفر پلوتو در ۱۶۰۰ کیلومتری بالای سطح این سیاره کوتوله امتداد یافته است.

میدان مغناطیسی: دانشمندان هنوز نمی‌دانند که پلوتو میدان مغناطیسی دارد یا خیر، اما اندازه کوچک سیاره پلوتو و چرخش آهسته آن نشان می‌دهد که پلوتو فاقد میدان مغناطیسی است.

photo ۲۰۲۰ ۰۲ ۲۸ ۲۰ ۵۹ ۱۹ترکیب شیمیایی: احتمالاً پلوتو از ۷۰ درصد سنگ و ۳۰ درصد یخ آبی تشکیل یافته است.

ساختار درونی: احتمالاً این سیاره کوتوله یک هسته سنگی- سیلیکاتی دارد که گوشته‌ای از یخ آن را احاطه کرده است و یخ متان، کربن مونو اکسید و نیتروژن سطح آن را پوشانده‌اند.

مدار و چرخش

در مقایسه با سایر سیاره‌های منظومه شمسی، چرخش پلوتو رو به عقب است؛ یعنی از شرق به غرب.

میانگین فاصله از خورشید: ۵,۹۰۶,۳۸۰,۰۰۰ کیلومتر – ۳۹.۴۸۲ برابرِ فاصله زمین تا خورشید.

نزدیکترین فاصله از خورشید: ۴,۴۳۶,۸۲۰,۰۰۰ کیلومتر – ۳۰.۱۷۱ برابر فاصله زمین تا خورشید.

دورترین فاصله از خورشید: ۷,۳۷۵,۹۳۰,۰۰۰ کیلومتر – ۴۸.۴۸۱ برابر فاصله زمین تا خورشید.

قمرهای پلوتو

پلوتو ۵ قمر دارد: شارون، استیکس، نیکس، کربروس و هیدرا. هیدرا و شارون به ترتیب دورترین و نزدیکترین قمر به پلوتو هستند. اخترشناسان در سال ۱۹۷۸ دریافتند که پلوتو قمر بسیار بزرگی دارد که تقریباً نصف اندازۀ خود پلوتو است. محققان نام «شارون» را برای این قمر برگزیدند؛ شارون یک ابلیس در اساطیر یونان است که مردگان را با قایق به جهان اسفل می‌برد. چون شارون و پلوتو به لحاظ اندازه شباهت خیلی زیادی به هم دارند، چرخش آنها با شیوه چرخش اکثر سیاره‌ها و اقمارشان فرق دارد.

cc plutomoons freeپلوتو و شارون به دور نقطه‌ای در فضا گردش می‌کنند که بین آنها قرار دارد؛ یعنی شبیه به مدار گردش سامانه‌های ستاره‌ای دوتایی. به همین دلیل، دانشمندان از پلوتو و شارون به عنوان سیاره دوقلو یا سامانه دوتایی یاد می‌کنند. پلوتو و شارون فقط ۱۹۶۴۰ کیلومتر از یکدیگر فاصله دارند؛ یعنی کمتر از فاصله میان لندن و سیدنی با هواپیما. گردش شارون به دور پلوتو ۶.۴ روزِ زمین طول می‌کشد و یک گردش کامل پلوتو تقریبا ۶.۴ روز زمینی به طول می‌انجامد.

photoپلوتو به صورت سرخ دیده می‌شود، اما شارون بیشتر به رنگ خاکستری است. این قمر در دوران نخست پیدایش، شاید از یک اقیانوس زیرسطحی برخوردار بوده؛ البته کاوشگرهای کنونی نمی‌توانند از این ادعا پشتیبانی کنند. در مقایسه با اکثر سیاره‌ها و اقمار منظومه شمسی، سامانه پلوتو – شارون روی کناره‌اش نسبت به خورشید واقع است. مشاهده قمر شارون با کاوشگر فضایی «افق‌های نو» از وجود دره‌های ژرفی در سطح این قمر حکایت دارد.

عمقِ ژرف‌ترین دره به ۹.۷ کیلومتر می‌رسد. دانشمندان در سال ۲۰۰۵ با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل از پلوتو عکس‌برداری کرده و دو قمر کوچک پلوتو را به نام‌های نیکس و هیدرا کشف کردند. این اقمار در مقایسه با قمر شارون، به ترتیب دو و سه برابر دورتر از پلوتو هستند. بر اساس اندازه‌گیری‌های کاوشگر فضایی «افق‌های نو»، تخمین زده شده که نیکس ۴۲ کیلومتر طول و ۳۶ کیلومتر عرض داشته باشد. اما براساس برآوردها، هیدرا ۵۵ کیلومتر طول و ۴۰ کیلومتر عرض دارد. این احتمال وجود دارد که سطح هیدرا عمدتاً با یخ پوشیده شده باشد.

دانشمندان با بهره‌گیری از تلسکوپ فضایی هابل در سال ۲۰۱۱ موفق شدند قمر دیگری به نام کربروس را کشف نمایند. آنها تخمین زده‌اند که این قمر ۱۳ تا ۳۴ کیلومتر قطر داشته باشد. همین عامل دوباره بحث‌های زیادی در خصوص طبقه‌بندی آن به عنوان یک سیاره مطرح کرده است. کاوشگر فضایی «افق‌های نو» اولین کاوشگری محسوب می‌شود که پلوتو، اقمار آن و سایر سیاره‌های موجود در کمربند کویپر را مطالعه کرده است.

NewHorizonsاین فضاپیما در ماه ژانویه ۲۰۰۶ پرتاب شد و در ۱۴ جولای ۲۰۱۵ موفق شد از نزدیکترین فاصلۀ پلوتو عبور کند. آخرین داده‌های این کاوشگر در سال ۲۰۱۶ در زمین دانلود شد. اطلاعات اندک درباره سامانه پلوتو باعث شد خطرات بی‌سابقه‌ای کاوشگر فضایی «افق‌های نو» را تهدید کند. دانشمندان قبل از پرتاب این کاوشگر، فکر می‌کردند پلوتو فقط سه قمر دارد که به دور آن می‌چرخند. کشف اقمار کربوراس و استیکس در طی ماموریت این کاوشگر باعث شد، این ایده‌ بر سر زبان‌ها بیفتد اقمار بیشتری می‌تواند به دور پلوتو گردش کند. دانشمندان ابراز امیداواری کردند که در سال‌های آتی اطلاعات بیشتری دربارۀ این سیاره کوتوله کشف کرده و بینش خود را ارتقا ببخشند.

ترجمه: منصور نقی‌لو/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: space.com

آیا مریخ در گذشته میزبان حیات بود؟


بیگ بنگ: در حال حاضر، زمین تنها مکان شناخته شده در کل هستی است که از حیات پشتیبانی می‌کند. جایزه نوبل فیزیک امسال به سه اخترشناس اعطا شد؛ این سه نفر تقریباً ۲۰ سال پیش ثابت کردند که سیارات فراخورشیدی در خارج از منظومه شمسی هم به دور ستارگان دیگر می‌چرخند.

NASA Curiosity Mars Rover Selfie Cropکاوشگر «کنجکاوی» ناسا به داده‌های معدنی و شیمیایی از رسوبات دریاچه‌های باستانیِ گودال گِیل در سیاره مریخ دست یافته است. مطالعه حاضر به بازسازیِ محتوای شیمیایی آب در دریاچه واقع در گودال گیل می‌پردازد و در این راستا از داده‌های کاوشگر کنجکاوی استفاده کرده است. کاوشگر کنجکاوی این عکس سِلفی را در ۱۱ اکتبر ۲۰۱۹ یا ۲۵۵۳ اُمین روز ماموریتش تهیه کرد. کنجکاوی برای دو بار در این محل اقدام به حفاری کرد. محققان این نقطه را «Glen Etive» نام‌گذاری کرده‌اند.

به گزارش بیگ بنگ، حیات در انواع مختلفی وجود دارد؛ از موجودات زنده‌ای مثل انسان‌ها که از گوشی‌های همراه هوشمند استفاده می‌کنند گرفته تا موجودات ریز ذره‌بینی که تقریباً در جای جای سیارۀ زمین وجود دارند و هر چیزی را که در زمین اتفاق می‌افتد را تحت تاثیر قرار می‌دهند. یقیناً کشف حیات در آن سوی منظومه شمسی کار چالش‌برانگیزی است و به این سادگی انجام‌پذیر نخواهد بود. اما منظومه شمسی چندین مکان دارد که شاید نشانه‌هایی از دلایل سخت بودن شروع حیات در اختیارمان بگذارد.

مریخ به دو دلیل در صدر فهرست دانشمندان برای جستجوی حیات قرار دارد. ۱- مریخ در مقایسه با قمرهای زحل و مشتری، در فاصله نسبتاً نزدیکی به زمین قرار دارد (اقمار مذکور از نامزدهای احتمالی برای کشف حیات در جایی دوردست‌تر از زمین واقع شده‌اند. محققان در نظر دارند تا در سال‌های آینده کاوشگرهایی را به مقصد این اقمار ارسال نمایند). ۲- مریخ به راحتی قابل مشاهده است، زیرا مثل ناهید اتمسفر ضخیمی ندارد.

تاکنون، محققان شواهد خوبی به دست آورده‌اند که نشان می‌دهد فشار و دمای سطح مریخ برای پایداریِ آب مایع مناسب است. آب از مواد ضروری حیات برشمرده می‌شود. علاوه‌براین، شواهد بسیار خوبی در قالب دلتاهای رودخانه‌ای قابل‌مشاهده وجود دارد. اندازه‌گیری‎های اخیر در سطح سیاره سرخ حاکی از آن است که آب مایع میلیاردها سال پیش در این سیاره جریان داشته است.

Methodology to Reconstruct Mars Water Chemistry
یکی از مواد معدنی رُسی به نام اسمکتیت(Smectite) می‌تواند یون‌های موجود در آب را از طریق تبادل یونی در حضور آب به دام بیندازد. حتی پس از دست دادن آب، امکتیت ترکیبات یونی را در لایه‌های درونی ساختارش ثبت می‌کند.

دانشمندان احتمال می‌دهند که مریخ میلیاردها سال پیش میتوانست سکونت‌پذیر باشد. اینکه سیاره سرخ در گذشته سکونت‌پذیر بوده یا هم‌اکنون هم قابلیلت سکونت دارد یا خیر، سوالی است که دانشمندان جوابی برایش پیدا نکرده‌اند. در همین راستا، دانشمندان در تلاش‌اند تا از ویژگی‌های شیمیایی آب‌ها درک بهتری بدست بیاورند؛ عواملی که باعث شدند مواد معدنی در میلیاردها سال پیش در سیاره سرخ به وجود بیایند. میزان شوری، pH و واکنش‌های اکسایش-کاهش از جمله ویژگی‌های آب‌های طبیعی برشمرده می‌شود که دانشمندان می‌توانند آنها را در تحقیقات خود مورد بررسی قرار دهند.

بعنوان مثال، اتمسفر امروزی زمین از میزان اکسیژن بسیار زیادی برخوردار است. اندازه‌گیری‌های از راه دور اخیر در مریخ نشان می‌دهد که محیط‌های باستانی شاید سرنخ‌هایی از سکونت‌پذیری اولیه مریخ داشته باشند. بالاخص، ویژگی‌های آب درون رسوبات دریاچه‌های واقع در گودال گیل گویای این مسئله است که رسوبات در حضور آب مایع ایجاد شده‌اند. اقیانوس‌های زمین از طیف عظیمی از موجودات زنده میزبانی می‌کنند؛ لذا کمی بحث‌برانگیز به نظر می‌رسد که محیط سطحی مریخ در سال‌های ابتدایی پیدایش آن شباهت زیادی به شرایط حیات زمین در عصر حاضر داشته است؛ اما این مسئله هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد که چرا یافتن نشانه‌ها و شواهد حیات در مریخ این‌قدر دشوار است. جزئیات بیشتر این پژوهش در نشریۀ Nature Communications منتشر شده است.

ترجمه: منصور نقی‌لو/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: scitechdaily.com

کشف یک سیارۀ محکوم به نابودی


بیگ بنگ: این مشتری داغ محکوم به نابودی است. “مشتری‌های داغ” سیارات غول‌پیکری هستند که بسیار نزدیکتر از فاصله‌ای که عطارد به دور خورشید گردش می‌کند، به دور ستاره‌های مادری خود گردش می‌کنند. اما برخی از مشتری‌های داغ شدیدتر از بقیه هستند.

HotJupiter ESACarreau
تصویر هنری است.

سیارۀ NGTS-10b در نزدیکتر فاصله از ستارۀ خود قرار دارد و با سرعتی زیاد در هر ۱۸ ساعت به دور ستارۀ مادری‌اش می‌چرخد. این سیاره کمی بزرگتر از مشتری است، اما در فاصله‌ای کمتر از دو برابر قطر ستارۀ والدش به دور آن می‌چرخد. وقتی یک سیاره در این حد ِ نزدیک گردش کند، انتظار می‌رود توسط نیروی‌های کِشندی به پایین کشیده شود و سرانجام توسط گرانش ستاره از بین برود. محققان دانشگاه وارویک به کمک سامانۀ رصدی «نقشه‌‌برداری گذر نسل بعد» توانستند عبور این سیاره از مقابل ِ ستاره‌اش را مشاهده نمایند. اگرچه مرگ خشن ِ سیارۀ NGTS-10b در نهایت اتفاق خواهد افتاد، اما هنوز زمان ِ دقیق آن مشخص نیست.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: apod

چشم‌انداز میدان مغناطیسی مشتری


بیگ بنگ: میدان مغناطیسی مشتری چقدر به میدان مغناطیسی زمین شباهت دارد؟ فضاپیمای رباتیک جونوی ناسا کشف کرد که میدان مغناطیسی مشتری به طرز حیرت‌آوری پیچیده است به گونه‌ای که این غول گازی هیچ قطب مغناطیسی شبیه زمین ما ندارد.

در این ویدئوی خیره‌کننده، تصاویر فوری میدان مغناطیسی مشتری با استفاده از داده‌های فضاپیمای جونو نمایش داده شده است. رنگ‌های قرمز و آبی به ترتیب مناطق بالای ابرِ میدان‌های مغناطیسی مثبت(جنوب) و منفی(شمال) را نشان می‌دهند. در اطراف این سیاره خطوط میدان مغناطیسی مجسم شده است. اولین توالی این ویدئوی انیمیشن با نمایش یک میدان دوقطبی نسبتأ معمولی آغاز می‌شود، اما بعد یک منطقۀ مغناطیسی به اسم نقطۀ بزرگ آبی، وارد تصویر می‌شود که با قطب‌های چرخش مشتری مستقیمأ همتراز است. سپس، در توالی دوم، ویدئو ما را به یکی از قطب‌های چرخش مشتری می‌برد که در آنجا، لکه‌های داغِ (کانون‌های) مغناطیسی سرخ گسترش پیدا کرده‌اند و بخشی از آنها حتی حلقوی شکل هستند. درک بهتر میدان مغناطیسی مشتری می‌تواند نشانه‌هایی به ما ارائه دهد تا مغناطیس سیاره‌ای رازآلود زمین را بهتر درک کنیم.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: apod

نابغه ریاضی ناسا در ۱۰۱ سالگی درگذشت

dimsناسا در واکنش به فوت “کاترین جانسون” در بیانیه‌ای نوشت: میراث عالی او را که باعث رفع موانع نژادی و اجتماعی شده است، گرامی می‌داریم. ما در ناسا، هیچ‌گاه شجاعت و قدرت رهبری وی را فراموش نخواهیم کرد. ما پیرامون میراث به‌جای مانده از جانسون کار خواهیم کرد و به طورخستگی‌ناپذیری به کار خود ادامه می‌دهیم تا به افرادی که در افزایش پتانسیل‌های انسانی سهیم هستند، کمک کنیم.

کاترین جانسون، یک فیزیکدان آمریکایی – آفریقایی بود که در اوایل به‌کارگیری رایانه‌ها با ناسا همکاری می‌کرد. وی به‌خاطر دقت در محاسبات فضانوردی معروف بود و دهه‌ها، کارهای فنی در ناسا انجام داد. در طول این زمان، مسیرهای پرتابی، زمان پرتاب‌ها و مسیرهای اضطراری برگشت بسیاری از پروازها را انجام می داد. کاترین جانسون در سال ۱۹۶۹ محاسبات پرواز به ماه با «آپولو ۱۱»  را نیز انجام داد.

ca times.brightspotcdn.com“کاترین جانسون” در طول دوران فعالیتش با تبعیض جنسیتی و نژادی روبه‌رو شد، اما می‌دانست که به تیم تحقیقاتی تعلق دارد. شاید بتوان گفت، “جانسون” به دلیل کمک به ناسا برای آماده‌سازی ماموریت مداری “جان گلن” شناخته شده است. وی در سال ۱۹۱۸ میلادی در غرب ایالت ویرجینیا به دنیا آمد و استعداد ریاضیش را از همان سال‌های کودکی نشان داد. “جانسون” در سال ۱۹۳۷ میلادی، با کسب بالاترین افتخارات در ریاضی و فرانسه در سن ۱۸ سالگی فارغ‌التحصیل شد.

وی در سال ۱۹۶۰ میلادی به همکاری در پروژه پروازهای فضایی مداری پرداخت و بعنوان نویسنده تحقیق معرفی شد و تا پایان عمر در نوشتن ۲۶ مقاله علمی همکاری کرد. در سال ۲۰۱۵ میلادی، “باراک اوباما” رئیس‌جمهور سابق آمریکا، به وی نشان افتخار آزادی رئیس‌جمهوری را اعطا کرد. در اواخر ماه گذشته، نهاد زنان سازمان ملل ۷ دانشمند زن تاثیرگذار دنیا را معرفی کرد که “کاترین جانسون” یکی از آن‌ها بود.

شبیه‎‌سازی دقیق از تکامل کیهان


بیگ بنگ: ما چگونه به اینجا رسیدیم؟ گزینۀ پخش را انتخاب کنید، بنشینید و ویدئو را با دقت تماشا کنید. این شبیه‌سازی کامپیوتری از تکامل جهان بینش‌هایی را دربارۀ نحوه تشکیل کهکشان‌ها و دیدگاه‌هایی را دربارۀ جایگاه بشر در کیهان ارائه می‌دهد.

پروژه ایلوستریس(Illustris) از ۲۰ میلیون ساعت کار CPU در سال ۲۰۱۴ و ۱۲ میلیارد جزء تصویری استفاده کرد تا تکامل کیهان را در محدوده‌ای به وسعت ۳۵ میلیون سال نوری در مدت ۱۳ میلیارد سال نمایش دهد. این شبیه‌سازی ماده را تا زمان تشکیل انواع گسترده‌ای از کهکشان‌ها ادامه می‌دهد. با تکامل کیهان مجازی، برخی مقداری از ماده که همراه با کیهان انبساط پیدا کرده بصورت گرانشی متراکم می‌شود تا رشته‌ها، کهکشان‌ها و خوشه‌های کهکشانی را تشکیل دهد.

illustris posterاین ویدئوی برجسته از چشم‌انداز یک دوربین مجازی که به دور بخشی از این جهانِ متغیر در حال چرخش است، نمایش می‌دهد و در ابتدا تکامل ماده تاریک و سپس رمزگذاری گاز هیدروژن توسط دما (۰:۴۵) و پس از آن عناصر سنگینی مثل هلیوم و کربن (۱:۳۰) را نشان می‌دهد و سپس به مادۀ تاریک باز می‌گردد (۲:۰۷). در پایین سمت چپ، زمان از شروع بیگ بنگ فهرست‌بندی شده، در حالیکه در پایین‌تر سمت راست، نوع ماده نشان داده می‌شود. انفجارات (۰:۵۰) در واقع سیاهچاله‌های پرجرم در مرکز کهکشان را نشان می‌دهند که حباب‌هایی از گازهای داغ را دفع می‌کنند. تفاوت‌های جالب بین این شبیه‌سازی و کیهان واقعی تحت مطالعه قرار گرفته، از جمله اینکه چرا این شبیه‌سازی حجم زیادی ستارۀ قدیمی را تولید کرده است.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: apod

در مریخ زمین لرزه رخ داد! +جزئیات زلزله های مریخی

زلزله مریخ

در سطح مریخ توسط یکی از کاوشگران آن توانسته شد تا صدها زمین لرزه به ثبت برسد. از میان تمامی این زمین لرزه ها، ۲۰ مورد دارای اهمیت بیشتری بودند و لرزه های محسوس تری به شمار می رفتند که با استفاده از اطلاعات آن ها می توان دانسته های انسانی را از داخل ساختار کره ی مریخ افزایش داد.

زمین لرزه (مریخ لرزه) در کره مریخ نسبت به کره زمین از شدت کمتری برخوردار بوده و ممکن است زمین لرزه‌های مریخ در کره زمین اصلا احساس نشوند. فلیپ لوگونه (Philippe Lognonné) یکی از مدیران این پروژه بیان می کند:

کره مریخ جایی است که خطرات ناشی از زمین لرزه در آن جا وجود ندارد؛ البته موقتا.

۲۴ مورد از لرزه‌هایی که کاوشگر اینسایت (InSight) ثبت کرده است، بین ۳ تا ۴ ریشتر بوده که اگر در زمین رخ می‌داد، ممکن بود تنها سر و صدای آن به گوش برسد و قطعا آنقدر قدرت نداشتند که خسارت‌های جدی وارد کنند. با این حل برخلاف زمین که لرزه‌ها در نزدیکی سطح زمین رخ می‌دهند، در مریخ این لرزه‌ها در عمق‌های بیشتر مثلا در ۳۰ الی ۵۰ کیلومتری اتفاق می‌افتند. در نتیجه هر چه عمق بیشتری داشته باشند، لرزش کمتری احساس می‌شود.

برای ثبت جزئیات کامل تری از درون کره ی مریخ دانشمندان در پی ثبت زمین لرزه ای بزرگ تر بودند و این موضوع می تواند در شناخت ما از هسته ی این سیاره نیز اثربخش باشد. تا به امروز زمین لرزه ای که بتواند دانشمندان را در این مورد راضی کند رخ نداده است. این لرزه‌ها عموما به این دلیل اتفاق می‌افتد که کره مریخ سعی دارداز دمای خود بکاهد. داخل مریخ همانند زمین سعی بر این است که دمای خود را کاهش دهد و به دلیل انقباض بخش‌های داخلی، باعث می‌شود تا پوسته ترک بخورد و سطح آن بلرزد.

کاوشگر اینسایت موفق شده بیش از ۴۵۰ مورد از این لرزه‌ها را ثبت کند که از بین این‌ها انتظار می‌رود بیشترشان زمین لرزه باشند. البته سنسورهای دیگر اینسایت نیز بیکار نبوده و اطلاعات دیگری نظیر هزاران گردباد و سیگنال‌های مغناطیسی قدرتمند از زیر سطح مریخ را ثبت کرده‌اند. یک کاوشگر چکشی دیگر نیز قرار بود دمای داخل مریخ را انداز‌گیری کند، ولی به دلایل فنی موفق نشده است و ناسا قصد دارد در ماموریتی دیگر سعی کند آن را به کار بیندازد

ویروس‌ها چگونه ما را بیمار می‌کنند؟

virusبه گزارش بیگ بنگ به نقل از خبرآنلاین، تعریف ویروس و ماهیت آن بسیار سخت است. زیرا هر بار که محققان، یک تعریف از آن ارائه می‌دهند، ویروسی کشف می‌کنند که قوانین پیشین را نقض کرده است. ویروس‌ها می‌توانند موجب عفونی شدن زندگی سلولی شوند. آنها بسیار متنوع هستند. ساده‌ترین نوع ویروس‌ها دارای تعدادی ژن ساخته‌شده از رشته‌های RNA یا DNA هستند که درون یک پوشش پروتئینی قرار گرفته‌اند. ویروس‌های پیچیده‌تر، صدها نوع ژن دارند.

ویروس‌ها می‌توانند از گونه‌های مختلف حیات وارد بدن انسان شوند و معمولا بدترین ویروس‌ها، آنهایی هستند که به‌تازگی از گونه‌ای خاص وارد بدن انسان شده‌اند. ویروس وقتی وارد بدن انسان می‌شود، خود را با شرایط تازه کاملا وفق می‌دهد. سیستم ایمنی بدن میزبان در برابر این مهاجم خارجی به شدت واکنش نشان می‌دهد و این وضعیت موجب حال بد میزبان می‌شود.

برخی از ویروس‌ها می‌توانند مدت زمان زیادی در بدن میزبان خود باقی بمانند و به سرعت میزبان را بیمار نکنند. مانند ویروس HIV (ایدز) که از میمون‌ها به بدن انسان سرایت کرده است. هنگام روبه‌رو شدن با ویروسی که بیماری‌زاست، باید منشاء اصلی آن به‌خوبی شناسایی شود تا بتوان زنجیرۀ عفونی کردن آن را قطع کرد.

دانستن منبع ویروس به دانشمندان کمک می‌کند تا جهش‌های موجود در آن را شناسایی کرده و داروی مورد نیاز را تولید کنند. وقتی زمان مخفی ماندن ویروس خیلی طولانی باشد یا وقتی مردم اصلا علائمی را نشان ندهند، آنگاه توقف زنجیرۀ انتقال بسیار دشوارتر خواهد بود. این امر در ویروس کرونای جدید نیز اتفاق افتاده، بنابراین ممکن است فرایند درمان و از پا در آوردن ویروس زمان بیشتری طول بکشد.

روش درمان

ویروس‌ها به داروهای آنتی‌بیوتیک که مختص از بین بردن باکتری‌ها هستند، پاسخ نمی‌دهند. داروهای ضد ویروس هم فقط برخی از ویروس‌ها را از بین می‌برند. به دلیل اینکه ویروس‌ها دایما در حال جهش هستند، آنها به سرعت در برابر داروها مقاوم می‌شوند.

بهترین روش درمان، بالا بردن توان خود بدن میزبان برای مبارزه با عفونت ویروسی است. در این حالت فرد باید استراحت کرده و بدن خود را پرآب نگهدارد. در ضمن افراد مبتلا باید در مکانی دور از دیگران قرار بگیرند تا ویروس افراد سالم را هم بیمار نکند. عطسه، سرفه فرد بیمار و تماس با او  می‌تواند افراد سالم را هم گرفتار کند. چنانچه سیستم ایمنی بدن قوی شود، بیمار می‌تواند ویروس را شکست داده و درمان شود.

ویروس کرونای جدید به جای درگیر کردن بینی، باعث عفونت بافت‌های نرم و مجاری تنفسی در اعماق ریه‌ها می‌شود. تب، خستگی و سرفه خشک متداولترین علایم در بین بیمارانی است که در بیمارستان بستری شده‌اند. این بیماری می‌تواند به سینه‌پهلو – التهاب ریه‌ها و آب‌گرفتگی کیسه‌های هوا – تبدیل شود و در نهایت باعث نارسایی ریوی شود.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: edicalxpress.com

کشف اکسیژن مولکوی در کهکشانی دیگر!

در ادامه ی مطلب از کشف جدید اخترشناسان خواهیم گفت که موفق شدند تا اکسیژن مولکولی را در فضا بیابند.

در کهکشانی دیگر دانشمندان موفق شدند تا اکسیژن را به شکل مولکولی پیدا کنند. پس از هیدوژن و هلیوم اکسیژن رایج ترین گاز و عنصر در عالم هستی ما محسوب می شود. به همین دلیل نیز دانشمندان مدت های طولانی باور داشتند این گاز نیز باید به راحتی در دیگر نقاط کیهان وجود داشته باشد اما تلاش ها برای کشف آن راه به جایی نبرد تا اینکه روز گذشته خبر این کشف منتشر شد.

حالا دانشمندان اعلام کرده اند که نشانه های اکسیژن را در کهکشانی به نام Markarian 231 پیدا کرده اند که ۵۶۰ میلیون سال نوری تا زمین فاصله دارد. این کهکشان در خوشه Ursa Major  قرار دارد که پیشتر به خاطر مشاهده یک اختروش روشن در آن مورد توجه گرفته بود؛ اختروش زمانی شکل می گیرد که گاز حول یک سیاهچاله به حرکت در بیاید و شروع به درخشیدن کند.

Markarian 231 علاوه بر اینکه خاستگاه اولین نمونه اکسیژن قابل تنفس در خارج از کهکشان راه شیری محسوب می شود بیشترین مقدار اکسیژن کشف شده در آنسوی منظومه خورشیدی را دارد.

دانشمندان علوم ستاره شناسی رصدخانه شانگهای در چین با استفاده از تلسکوپ رادیویی مستقر روی زمین موفق به کشف اکسیژن در این کهکشان شده اند.

آنها با به کارگیری از این تجهیزات تشعشعات دریافتی را با طول موج ۲.۵۲ میلیمتر مشاهده کردند. این در واقع سیگنال منتسب به O2 در شکل قابل تنفسش است و بعد از این اتفاق دانشمندان اعلام کردند که برای نخستین بار موفق به شناسایی اکسیژن مولکولی در خارج از کهکشان راه شیری شدند.

مشاهده اکسیژن موجود در فضا از روی زمین بسیار دشوار است به این خاطر که بسیاری نشانه های آن توسط جو زمین جذب می شوند. این کشف تازه هم تا حدودی به این خاطر امکان پذیر شد که نور مورد نظر همزمان با عبورش از فضا به رنگ قرمز درآمد و در نتیجه با تغییر طول موجش به راحتی از جو عبور کرد.

این گاز به شکلی که برای انسان قابل تنفس باشد در Markarian 231 شناسایی شده با این حال سفر به این کهکشان احتمالا غیرممکن خواهد بود. از سوی دیگر الگوی گازهای موجود در جو شبیه به ظاهر آنها روی زمین نیست و گازهای دیگری که در ترکیبات سیارات وجود دارند باید امکان ورود اکسیژن به داخل ریه انسان و تنفس کردن را بدهند.

به هر عنوان این کشف دانشمندان چینی روشی بسیار مهم برای شناسایی تعاملات اکسیژن در فضا را فراهم می کند و دانشمندان با بررسی کهکشان مذکور قادر هستند اطلاعات بیشتری را در مورد اکسیژن موجود در سیارات دیگر در اختیارمان قرار دهند.

مرکز کهکشان قنطورس A


بیگ بنگ: قنطورس A که ۱۱ میلیون سال نوری از ما فاصله دارد، نزدیکترین کهکشان ِ فعال به سیارۀ زمین است. این کهکشان بیضوی عجیب که NGC 5128 نیز نام دارد، بیش از ۶۰ هزار سال نوری گستردگی دارد.

CenA hstدر این کلوزآپ از تلسکوپ فضایی هابل، یک منطقه با وسعت تقریبی ۸۵۰۰ سال نوری از جمله مرکز کهکشان(بالا سمت راست)  دیده می‌شود. قنطورس A ظاهرا نتیجۀ برخورد ِ دو کهکشان معمولی حاصل از ترکیب خشن مناطق تشکیل ستاره، خوشه‌های ستاره‌ای پرجرم و خطوط غبار ِ تاریک است. در مرکز کهکشان، یک سیاهچاله عظیم با میلیاردها برابر جرم خورشید، بقایای کیهانی باقیمانده را دائما مصرف می‌کند. همانند کهکشان‌های فعال ِ دیگر، این فرآیند احتمالا انرژی پرتو گاما و پرتو ایکس رادیویی ناشی از قنطورس A را تولید می‌کند.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: apod