بایگانی دسته بندی ها: آسیا سی

ثبت مستقیم تصویر فوران ماده از سیاهچاله ستاره‌خوار

ثبت مستقیم تصویر فوران ماده از سیاهچاله ستاره‌خوار

برای نخستینبار منجمان تصویر مستقیمی از شکلگیری و گسترش فوق سریع فواره‌ای از مواد ثبت کردند. این فوران با نزدیک شدن بیش از حد ستاره‌ای به یک سیاهچاله و تکه‌پاره شدن آن‌ به سبب گرانش بسیار زیاد سیاهچاله ایجاد شده است.

دانشمندان این رویداد را با تلسکوپ‌های فروسرخ و تلسکوپ‌های رادیویی، از جمله تلسکوپ اسپیتزر، رصد و پیگیری کرده‌اند. این اتفاق در جفت کهکشان‌هایِ در حال ادغامی، به نام ای‌آرپی ۲۹۹ (Arp 299)، به وقوع پیوسته است که حدود ۱۵۰ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارند. در هستۀ یکی از این کهکشان‌ها سیاهچاله‌ای، با جرم ۲۰ میلیون برابر خورشید ما، ستاره‌ای با جرم دو برابر خورشید را متلاشی کرده است و این‌گونه با ایجاد زنجیره‌ای از رویدادها از جزئیات مهم این برخورد سهمگین در بین کهکشان‌ها پرده برداشته است.

همچنین، دانشمندان رصدهای تلسکوپ فضایی هابل را پیش و پس از فوران بررسی کردند. فقط نمونه‌های کمی از این نوع مرگ ستاره‌ها، که رویدادهای تخریب جزر و مدی یا تی‌دی‌ای (TDE سرواژۀ tidal intrusion events ) خوانده می‌شوند، شناسایی شده‌اند. دانشمندان حدس می‌زنند که این مواد بیرون کشیده شده از این ستاره‌ها به دور سیاهچاله‌ها می‌چرخند و با تولید پرتو ایکس و نورمرئی موجب بیرون زدن فواره‌هایی با سرعت نور از دو قطب صفحه‌شان می‌شوند.

آسمان در این هفته، ۲۸ خرداد تا ۴ تیر

آسمان در این هفته، 28 خرداد تا 4 تیر

در این روزها که وضعیت آب و هوا بیشتر باب میل علاقه‌مندان به آسمان است، فرصت رصد اجرام زیبای آسمان شب را از دست ندهید.

چهارشنبه ٣٠ خرداد، شاهد مقارنه زیبای سیاره زهره و خوشه کندوی عسل خواهیم بود. این خوشه باز که ۴۴امین جرم فهرست مسیه است، درصورت فلکی خرچنگ قرار دارد و برای مشاهده آن، آسمانی تاریک شما را از ابزار نجومی بی‌نیاز می‌کند. ‌اما اگر مایل به مشاهده آن با ابزارهای نجومی هستید، یک دوربین دوچشمی کوچک کفایت می‌کند. سیاره زهره و این خوشه حوالی ساعت ۲۱:۱۵ به کم‌ترین جدایی زاویه‌ای -حدود ٠.٨ درجه -می‌رسند.

اخرین پدیده خرداد قرارگیری خورشید در انقلاب تابستانی است که در ٣١ خرداد رخ می‌دهد. در لحظه انقلاب تابستانی خورشید به بیشترین ارتفاع خود در آسمان در طول سال می‌رسد و طولانی‌ترین روز سال رقم می‌خورد.

سوم تیر مقارنه ماه و سیاره مشتری قابل مشاهده است. کم‌ترین جدایی زاویه‌ای این دو جرم حدود ٣.٣ درجه  است که حوالی ساعت ٠٢:۴۵ روی می‌دهد و منظره بدیعی را برای عکاسان آسمان فراهم می‌کند.

آسمان در این هفته، ۲۲ تا ۲۸ خرداد

آسمان در این هفته، 22 تا 28 خرداد

با نزدیک شدن به روزهای پایانی ماه رمضان، به سبب کاهش فاز ماه، آسمانی تاریک‌تر برای رصد پدیده‌های زیبای نجومی در انتظار ماست.

صبحگاه ۲۳ خرداد، ساکنان نیمه‌ جنوبی ایران می‌توانند با چشم غیرمسلح هلال پایانی ماه رمضان را پیش از طلوع خورشید در ساعت ۵:۴۳ رصد کنند. این در حالی است که ساکنان نیمه شمالی ایران فقط با استفاده از ابزارهای رصدی قادر به رویت هلال خواهند بود.

فردای آن ‌روز، هلال آغازین ماه شوال پس از غروب خورشید حوالی ساعت ۲۰:۴۲  در نیمه جنوبی ایران با چشم غیرمسلح و در نیمه شمالی با اپتیک قابل رویت است.

شامگاه ۲۶ خرداد مقارنه‌ زیبای هلال ماه و سیاره‌ زهره را شاهد خواهیم بود. ویژگی زیبای این سیاره داشتن اهله است و در این زمان اگر با ابزاری مانند دوربین دوچشمی یا تلسکوپ رصد شود، بیش از ۷۰ درصد از قرصش  از دید ناظران زمینی دیده می‌شود. برای مشاهده مقارنه تا پیش از غروب ماه فرصت دارید و حوالی ساعت ۲۰:۴۵ زمان مناسب‌تری‌ است.

همچنین  با تاریک‌تر شدن آسمان در همین شب می‌توانید شاهد اجتماع زیبای هلال ماه و زهره و خوشه کندوی عسل باشید. این خوشه باز ۴۴امین جرم فهرست مسیه است و درصورت فلکی خرچنگ قرار دارد و برای مشاهده آن در این زمان به تلسکوپی کوچک نیاز خواهید داشت.

آشکارسازی مجدد ذره هیگز و تایید ارتباط با کوارک سر

آشکارسازی مجدد ذره هیگز و تایید ارتباط با کوارک سر

اطلاعات دریافتی از آشکارسازهای ATLAS  و CMS در برخورددهنده بزرگ هادرونی (LHC) از آشکارسازی بوزون هیگز برای بار دوم حکایت دارند، این بار جزئیاتی از تأثیر متقابل این ذره با یکی از سنگین‌ترین ذرات بنیادی کیهان به نام «کوارک سر» نیز مشخص شده است. به این ترتیب، دانشمندان اطلاعات با ارزشی درباره ماهیت جرم و فیزیک ذرات بنیادی به‌دست آورده‌اند.

ما با وجود احساس همیشگی جرم چه به صورت  نیرو‌ی گرانش و چه خاصیت اینرسی، هنوز آن را به خوبی نشناخته‌ایم. البته فرمول E=MC2 اینشتین، دلیل سنگینی هسته اتم را نیاز به مصرف انرژی برای کنار هم قرار دادن پروتون و نوترون می‌داند، اما نکته آنجاست که ذراتی بنیادی وجود دارند که بدون نیاز به هیچ تلاش خاصی باز دارای جرم‌اند و کشف اخیر می‌تواند دلیل آن را مشخص کند.

۵۰ سال پیش، پیتر هیگز پیش‌بینی کرد که باید بوزونی (نوعی ذره‌ای بنیادی) وجود داشته باشد که واکنش با میدان آن می‌تواند جرم ذره را تامین کند.

تا سال‌ها این ذره، عضو گم شده مدل استاندارد ذرات بنیادی بود که در سال ۱۳۹۱/۲۰۱۲ در شتاب‌دهنده LHC در سرن پیدا شد. اما این تازه آغاز راه بود و مقصد نهایی، یافتن دلیل وجود جرم کوارک و برای شروع چه چیزی بهتر از کوارک سر؟

کوارک‌های بالا و پایین، پروتون و نوترون را می‌سازند، اما کوارک سر طول عمر بسیار کوتاهی دارد و در کثری از ثانیه وامی‌پاشد. از طرفی کوارک سر جرم بسیار زیادی ( بیش از  ۱۶۰ برابر جرم اتم هیدروژن) دارد و این یعنی برهم‌کنشی شدید با میدان هیگز.

آشکارسازی این برهم‌کنش نیاز به در کنار هم قرار گرفتن کوارک سر و بوزون هیگز در فرایندی به نام تولید ttH دارد. اما هر دو این ذرات ناپایدارند. با توجه به توان کنونی LHC، فقط یک درصد از بوزون‌های هیگز تولید شده همراه کوارک سر آشکار می‌شوند و برای یافتن اثر آن، دانشمندان باید اطلاعات را مرور کنند و به دنبال ذرات پایدارتری باشند که بر اثر واپاشی این دو ذره به‌وجود می‌آیند.

این کار مانند تلاش برای پی بردن به شدت و دفعات دست دادن دو فرد مشهور در یک مهمانی بزرگ بعد از به خانه رفتن آن‌هاست! البته بسیار دشوارتر. اکنون پژوهشگران معتقدند که توانسته‌اند شدت برهم‌کنش بوزون هیگز و کوارک سر را تعیین کنند و به اطمینان خوبی رسیده‌اند که بوزون هیگز نقش مهمی در زیاد بودن جرم کوارک سر ایفا می‌کند. البته این موضوع در مدل استاندارد ذرات پیش‌بینی شده بوده اما نخستین بار است که به صورت تجربی با دقت خوبی تایید شده است.

تلسکوپ هابل از ثمره برخوردی کیهانی تصویربرداری کرد

تلسکوپ هابل از ثمره برخوردی کیهانی تصویربرداری کرد

کهکشانی که در تصویر جدید هابل دیده می‌شود، شبیه گل سرخی است که آرام در حال چرخش در تاریکی کیهان است، اما در واقع حاصل وقوع تصادمی بسیار شدید و خشونت بار است. این کهکشان از شکل افتاده از برخورد بین دو کهکشان مارپیچی بر جای مانده است. برآورد می‌شود این برخورد حدود پانصد میلیون سال پیش رخ داده و کهکشان بر اثر آن هنوز هم در حال گیج خوردن است!

کهکشان NGC 3256 که در فاصله حدودا ۱۰۰ میلیون سال نوری از ما در صورت فلکی بادبان واقع است، تقریبا هم اندازه راه شیری ما و عضوی از ابرخوشه شجاع – قنطورس است. این کهکشان هنوز نشانه‌هایی از گذشته پر آشوب خود را در دنباله‌‌های درخشانش نشان می‌دهد که در اطراف کهکشان گسترش دارند. تصوری می‌شود این دنباله‌ها ۵۰۰ میلیون سال قبل در ابتدای برخورد دو کهکشانی ایجاد شدند که امروزه  کهکشان NGC 3256 از آن‌ها تشکیل شده است.  در این دنباله‌ها ستاره‌های آبی جوان فراوان‌اند، که در برخورد آشفته اما بارورکننده گاز و غبار متولد شده‌اند.

هنگامی که دو کهکشان ادغام می‌شوند، ستاره‌های این کهکشان‌ها به ندرت با یکدیگر برخورد می‌کنند، زیرا دارای فاصله زیادی از هم هستند، اما گاز و گرد و غبار کهکشان‌ها برهم‌کنش چشمگیری دارند که نتیجه آن تماشایی است. روشنایی مرکز کهکشان نشان می‌دهد که NGC 3256 کهکشانِ ستاره‌فشان (starburst) قدرتمندی است میزبان تعداد بسیار زیادی از ستاره‌های نوزاد که به شکل گروه‌ها و خوشه‌های ستاره‌ای متولد می‌شوند. این ستاره‌ها بیشتر در بخش فروسرخ دور طیف درخشان هستند؛ به همین سبب NGC 3256  به شدت در این طول موج‌ها می‌درخشد و در رده «کهکشان‌های فروسرخ درخشان» طبقه‌بندی شده است.

این کهکشان به علت درخشندگی، نزدیکی‌اش به ما و جهت‌گیری آن، موضوع پژوهش‌های بسیاری بوده است. ستاره شناسان می‌توانند به راحتی قرص کامل و گاز و غبار آن را با تمام شکوه و جلالش مشاهده کنند. کهکشان  NGC 3256 هدفی ایده آل برای تحقیق در مورد ستاره‌فشان‌هایی است که در ادغام کهکشان‌ها شکل گرفته‌اند و اهمیت خاصی برای درک بیشتر ما از خواص خوشه‌های ستاره‌ای جوان در دنباله جزر و مدی این نوع کهکشان‌ها دارد.

علاوه بر بیش از هزار خوشه ستاره‌ای درخشان که منطقه مرکزی NGC 3256 را روشن می‌کنند، در این منطقه رشته‌هایی تیره از غبار نیز وجود دارد، همچنین قرصی بزرگ از گاز مولکولی که در اطراف دو هسته متمایز- بقایای دو کهکشان اولیه- می‌چرخد. یکی از هسته‌ها تا حد زیادی پنهان است و صرفا در طول موج‌های فروسرخ، رادیویی و پرتو ایکس قابل مشاهده است.

 دو کهکشان اولیه غنی از گاز بودند و جرم‌های مشابه یکدیگر داشتند، زیرا به نظر می‌رسد که تاثیراتی تقریبا برابر بر یکدیگر داشته‌اند. صفحه‌های مارپیچی آن‌ها دیگر متمایز نیستند؛ طی چند صد میلیون سال، هسته‌هایشان نیز ادغام می‌شود و احتمالا این دو کهکشان در قالب یک کهکشان بزرگ بیضوی متحد می‌شوند.

خبرهای خوب و بد درباره حیات در منظومه آلفا قنطورس

خبرهای خوب و بد درباره حیات در منظومه آلفا قنطورس

اخترشناسان در پژوهشی جدید دریافتند که برخی از نزدیک‌ترین ستاره‌ها به زمین ممکن است از آنچه فکر می‌کردیم جای بهتری برای زندگی باشند، اما به نتایج بدی هم درباره یکی از ستاره‌های نزدیک رسیدند.

پژوهشگران در ارائه یافته‌هایشان در ۲۳۲امین جلسه انجمن ستاره‌شناسی آمریکا در شهر دنور، ایالت کلورادو، از رصدخانه پرتو ایکس چاندرا برای بررسی منظومه آلفا قنطورس، نزدیک‌ترین منظومه ستاره‌ای به زمین با فاصله ۴.۴ سال نوری، استفاده کردند.

این منظومه شامل سه ستاره است، دو ستاره خورشیدمانند به نام‌های آلفا قنطورس اِی و بی (Alpha Centauri A and B)، و سومی کوتوله سرخی به نام آلفا قنطورس سی (Alpha Centauri C) یا همان پروکسیما قنطورس. تیم متوجه شد اگر سیاره‌ای در مدار دو ستاره اول بچرخد احتمالا مورد اصابت مقادیر زیادی پرتوایکس از این ستاره‌‌ها قرار نمی‌گیرد.

با وجود اینکه پیش‌تر به اشتباه سیاره‌ای به دور آلفا قنطورس بی تشخیص داده شده بود، هنوز هیچ سیاره‌ای در اطراف این دو ستاره شناسایی نشده است، اما نزدیکی‌شان به زمین سبب می‌شود نامزدهای جالب توجهی برای بررسی‌های آینده باشند. بنابراین پی بردن به احتمال سکونت‌پذیری سیاره‌ها در اطرافشان مهم است.

تام آیرس (Tom Ayres) از دانشگاه کلورادو بولدر در بیانیه‌ای گفت: « منظومه آلفا قنطورس به دلیل نزدیکی نسبی‌اش، به نظر عده زیادی بهترین نامزد برای کاوش نشانه‌های حیات است. سوال این است، آیا سیاره‌هایی پیدا خواهیم کرد که برای اشکالی از حیات که می‌شناسیم در محیطی مناسب قرار داشته باشند؟»

گروه، این پژوهش را از سال ۱۳۸۴/۲۰۰۵ با بررسی شش ماه یک بار ستاره‌ها باچاندرا پیش برد. اندازه‌گیری‌های طولانی مدت، دوره فعالیت پرتو ایکس را در اطراف سیاره‌های ای و بی نشان داد که با دوره ۱۱ ساله لکه‌های خورشیدی مقایسه شد.

گروه دریافت که برای حیات، مقدار پرتو ایکس آلفا قنطورس اِی حتی بهتر از خورشید است و سیاره‌هایش کمتر از سیاره‌های منظومه ما تابش دریافت می‌کنند،. آلفا قنطورس بی فقط کمی بدتر بود، با دریافت پنج برابر تابش بیشتر نسبت به سیاره‌های منظومه شمسی. آیرس گفت از نظر «ممکن بودن حیات بالقوه» بر  سیاره‌های اطراف آن ستاره‌ها، ، این «خبر خیلی خوبی است».

متاسفانه درباره پروکسیما قنطورس خبرها چندان خوب نیست. گروه متوجه شد از آنجایی که این ستاره کوتوله سرخ فعالی است که مدام شراره‌های پرتو ایکسی در آن پدیدار می‌شوند، احتمالا مناسب حیات نیست، دیدگاهی که قبلا هم مطرح شده بود.

ما یک سیاره را در اطراف این ستاره می‌شناسیم، پروکسیما بی، که بسیار نزدیک‌تر از فاصله عطارد تا خورشید، به دور ستاره‌اش می‌گردد. متاسفانه، میزان دریافت پرتو ایکس در سیاره‌هایی که در کمربند حیات این ستاره هستند، حدود ۵۰۰ برابر زمین و در زمان پدید آمدن شراره‌های بزرگ در ستاره ۵۰ هزار برابر زمین است.

بنابراین به نظر می‌رسد اگر به دنبال جهان‌های قابل سکونت در این منظومه هستیم، آلفا قنطورس ای و بی احتمالا مناسب‌ترین گزینه باشند و شناخت ستاره‌هایی مانند این حتی می‌تواند نکات بیشتری درباره ستاره خودمان به ما بیاموزد.

معمای خوشه کهکشانی که خیلی زود شکل گرفته است!

معمای خوشه کهکشانی که خیلی زود شکل گرفته است!

در سال‌هایی که به یاری ابزار‌هایی چون رصدخانه فضایی هرشل و سازه‌هایی چون آنتن ایپکس (APEX) و تداخل‌سنج آلما (ALMA) رصد اعماق کیهان و در نتیجه کاوش سال‌های آغازین عالم ممکن شده، به کمک این ابزار و تحقیقات انجام شده به سرپرستی ایوان اوتئو، دانشجوی سابق دانشگاه لا لاگونا و موسسه اخترفیزیک جزایر قناری اکتشافی رخ داد که تمامی نظریه‌های مطرح شده تاکنون درباره شکل‌گیری کهکشان‌ها را به چالش می کشد. در واقع تا پیش از این نظریات بر این اصل استوار بود که رخداد رصد شده، به سه میلیارد سال زمان برای شکل گیری بعد از مهبانگ احتیاج دارد، اما کشف اخیر نشان می دهد این اتفاق ۱.۵ میلیارد سال بعد از مهبانگ رخ داده است. حال رخداد را مورد بررسی قرار می دهیم.

آ‍ژانس فضایی اروپا در سال ۱۳۷۸/ ۱۹۹۹ تلسکوپ فضایی هرشل را به فضا پرتاب کرد تا کل طیف فروسرخ دور را بررسی کند. در همین زمان جرمی با تابش زیاد فروسرخِ دور، نظر پژوهشگران را جلب کرد و آنان تصمیم گرفتند این جسم را با ابزار‌های ایپکس و آلما مورد بررسی بیشتر قرار دهند. ایپکس در واقع تلسکوپ رادیویی ۱۲ متری در صحرای آتاکمای شیلی است و آلما نیز مجموعه‌ای از ۶۶ رادیوتلسکوپ هفت و ۲۲ متری در یک مکان است. نتیجه رصد‌ها کشف مجموعه‌ای فشرده از کهکشان‌های غبارآلود در دوران آغازین کیهان بود. کهکشان‌هایی که در حال نزدیک شدن به هم و تشکیل هسته خوشه کهکشانی پرجرمی بودند.

معمای خوشه کهکشانی که خیلی زود شکل گرفته است!

تا پیش از این تصور ما بر این بود که مدت اوج‌گیری تولید ستاره در میان غبار شدید، در کهکشان‌ها کوتاه است و در هر بازه زمانی چنین کهکشان‌هایی بسیار نادرند. بنابر این یافتن تعداد انبوهی از کهکشان‌های شامل این رخداد‌ بسیار عجیب بوده و نیاز به پاسخ دارد.

در مشاهداتی جداگانه نیز گروهی بین‌المللی به سرپرستی تیم میلر از دانشگاه دال‌هاوزی کانادا و ییل آمریکا، به کشف تمرکز مشابهی از کهکشان‌ها به کمک تلسکوپ هرشل، تلسکوپی مستقر در قطب جنوب و سپس سامانه‌های ایپکس و آلما دست یافت. به گفته وی نیز هنوز هیچ اطلاعی از دلیل رشد سریع این خوشه‌های کهکشانی وجود ندارد و تکامل آن‌ها به هیچ عنوان با نظریه‌های کنونی سازگاری ندارد.

چنین کشفیاتی، فرصتی است بسیار مناسب برای اطلاع یافتن از چگونگی جمع شدن کهکشان‌های پرجرم کنار هم و تشکیل خوشه‌های کهکشانی.

معمای ۳۹ ساله رعد و برق‌های مشتری حل شد

معمای ۳۹ ساله رعد و برق‌های مشتری حل شد

نتایج جدید جونو نشان می‎دهد رعد و برق‌های ثبت شده از مشتری آن‌قدر هم که تصور می‎شد عجیب نیستند! با پرتاب ویجر ۱ در سال ۱۹۷۹/۱۳۵۸ دانشمندان برای نخستین‌بار موفق به مشاهدۀ رعد و برق در بزرگ‎ترین سیار‌ۀ منظومۀ شمسی شدند. فضاپیمای ویجر از رعد و برق‎ها عکاسی کرد و موفق شد امواج رادیویی ناشی از آن‌ها را نیز ثبت کند؛ اما علائم رادیویی با آنچه پیش از این در زمین ثبت شده بود تفاوت داشت.

در بررسی‌های رادیویی پیشینِ فضاپیماهای ویجر ۱و۲، کاسینی و گالیله از رعد و برقهای سیارۀ مشتری امواجی ثبت شد که امواج «سوت زن» نام گرفتند و به نظر میرسید فقط در محدودۀ فرکانسی کیلوهرتز هستند. درحالی‌که، رعد و برقهای زمینی در محدودۀ مگا و گیگاهرتز نیز هستند؛ درنتیجه، نظریههای متعددی برای توضیح این تفاوت مطرح شد. با رسیدن جونو به مشتری در تیر ۱۳۹۵ و تحلیل دادههای جمعآوری شدۀ رادیوسنج ریزموج جونو، که طیف وسیعی از فرکانس‌ها را شامل میشد، نتایج اعجاب‌انگیز بود. در هشت پرواز اول جونو ۳۷۷ رعد و برق در محدودۀ مگاهرتز و تعدادی هم در محدودۀ گیگاهرتز ثبت شد که نشان دهندۀ شباهت رعد و برق‌های مشتری به نمونه‌های زمینی‌شان بود. علت این تفاوت با اندازه‌گیری‌های قبلی ممکن است فاصلۀ پروازی کم جونو از مشتری و داشتن ابزار سنجش قویتری باشد؛ ارتفاع پروازهای قبلی ده‌ها برابر بالاتر از ارتفاع جونو بود. علاوه‌بر این، اندازه‌گیری‌های جدید در فرکانس‌هایی انجام شده است که به آسانی از لایۀ یونوسفر مشتری عبور می‌کنند.

اما تفاوتی بزرگ بین رعد و برقهای مشتری و زمین وجود دارد. بیشتر رعد و برقهای مشتری نزدیک قطبها رخ میدهند، درحالی‌که در سیارۀ ما در استوا اتفاق میفتند. مشتری پنج برابرِ زمین از خورشید فاصله دارد، پس ۲۵ بار کمتر از زمین تابش خورشید را دریافت میکند و برخلاف سیارۀ ما قسمت بزرگی از گرمایش را خودش تأمین میکند. البته تابش خورشید نیز در این سیاره بیتأثیر نیست؛ نور خورشید منطقۀ استوایی مشتری را بیشتر از قطب‌ها گرم میکند. میزان این گرما در بخش بالای جو نواحی استوایی دقیقاً برای ایجاد پایداری کافی است و مانع از بالا رفتن گازهای گرم ناشی از خود سیاره میشود. در قطبها که چنین پایداری‌ای وجود ندارد، گرمای درونی ناشی از خود سیاره جریان همرفتیِ پیوسته‌ای ایجاد میکند که باعث ایجاد طوفان و رعد و برق می‌شود.

اکنون سؤال این است که چرا تعداد رعد و برقها در قطب شمال مشتری بیشتر است؟ این موضوع یکی از معماهایی است که هنوز پاسخی برای آن پیدا نشده و به همین منظور مأموریت جونو برای ۴۱ ماه دیگر تمدید شده است. پژوهش‌های اخیر میتواند اطلاعات ما را در مورد ترکیبات و حرکت‎های جریانهای انرژی مشتری افزایش دهد. سیزدهمین پرواز فضاپیمای جونو در ۱۶جولای/۲۵تیر انجام خواهد شد.

ماهواره هواشناسی جدید تصاویر بی‌نظیری از زمین ثبت کرد

ماهواره هواشناسی جدید تصاویر بی‌نظیری از زمین ثبت کرد

با وجود اختلالات مداوم، ماهواره آب و هوایی سازمان نوآ (NOAA) به نام  GOES-17 اکنون- فقط ۳۰ روز پس از راه‌اندازیش- تصاویری با کیفیت بسیار بالا از زمین ارسال می‌کند.

ماهواره GOES-17 که در حال حاضر سیاره‌مان را از مداری ثابت در ارتفاع ۳۵۹۰۰ کیلومتری بالای استوا زیر نظر گرفته است، ماموریت دارد با ابزار «تصویربردار پیشرفته مبنا» یا «ای‌بی‌آی» (ABI) خود پدیده‌های جوی، اقیانوسی، و محیط زیستی را در نیمکره غربی مشاهده کند و با استفاده از ابزارهای تصویربرداری فرابنفش و پرتو ایکس، و نیز آشکارسازهای میدان مغناطیسی و ذرات اتمی به سنجش شرایط خورشید و فضا بپردازد.

عملکرد دستگاه ABI به روش عکس‌برداری در ۱۶ نوار جداگانه نور است: دو نوار مرئی، چهار نوار فروسرخ نزدیک و ده نوار فروسرخ. تحلیل نور بازتابیده هرکدام از این طول موج‌ها اطلاعات مهمی را درباره غبار، گردوخاک، دود، بخار آب، مه، باد و پوشش گیاهی به ما می‌دهد.

اما ۱۳ عدد از کانال‌های ای‌بی‌آی درحال حاضر کار نمی‌کنند چراکه سامانه خنک‌کننده این دستگاه، پس از قرارگیری ماهواره در مدار، به درستی روشن نشد. با توجه به اعلامیه رسمی دوم خرداد/ ۲۳ مه، فناوری بسیار حساس این دستگاه فقط در صورتی کار می‌کند که در دمای ۲۱۳ºc- نگهداری شود.

گروه درحال حاضر تلاش می‌کند تا سامانه خنک کننده را با «انجام دادن انواع اقدامات اصلاحی ممکن» تعمیر کند. آن‌ها خاطرنشان کردند که ماهواره هنوز در مرحله آزمایش‌های پس از پرتاب قرار دارد که انتظار می‌رود تا اواخر سال ۲۰۱۸ ادامه یابد.

البته وضعیت فعلی ماهواره برای ما که در زمینه پایش آب و هوا کار نمی‌کنیم و فقط می‌خواهیم عکس‌های زیبا ببینیم به اندازه کافی خوب است؛ سه کانالی که کار می‌کنند نور را در دو نوار مرئی (آبی و قرمز) و یک نوار فروسرخ نزدیک جمع می‌کنند که برای بررسی پوشش گیاهی عالی است.

این تصاویر با ترکیب داده نوری جمع آوری شده از هر سه نوار در تاریخ ۳۰ اردیبهشت/ ۲۰ مه ساخته شده است. نتیجه کار شبیه رنگ‌هایی است که ما با چشم غیرمسلح می‌بینیم، اما وضوحی بسیار فراتر از توان قرنیه و شبکیه ما دارد.

گروه با ترکیب کردن بسیاری از تصاویر این چنینی که در طول روز گرفته شده‌ است، توانست  ویدیوی کوتاه اما تماشایی را از زمین هنگام غروب خورشید تهیه کند.

شاید این ماهواره نیاز به برطرف کردن چند مشکل داشته باشد، اما در کل برای ماه اول کارش بد عمل نکرده است.

تهیه مجموعه تصاویر فرابنفش از کهکشان‌های ستاره‌ساز نزدیک

تهیه مجموعه تصاویر فرابنفش از کهکشان‌های ستاره‌ساز نزدیک

گروهی بین‌المللی از اخترشناسان با استفاده از وضوح بی‌نظیر و توانایی رصدی تلسکوپ فضایی هابل در نور فرابنفش، جامع‌ترین تصویربرداری پرتو فرابنفش با وضوح بالا را از کهکشان‌های ستاره ساز در همسایگی کیهانی ما انجام داده‌اند. مجموعه تهیه شده شامل حدود هشت هزار خوشه و ۳۹ میلیون ستاره آبی داغ است.

نور فرابنفش، ردیاب مناسبی برای تشخیص جوان‌ترین و داغ‌ترین ستاره‎‌ها است؛ این ستاره‌ها به شدت درخشان و دارای عمر کوتاه هستند. ستاره‌شناسان در حال حاضر پروژه تصویربرداری‌ای را به نام بررسی میراث فرابنفش فراکهکشانی یا لِگِس (LEGUS) به پایان رسانده‌اند، که جزئیات حدود ۵۰ کهکشان نزدیک تا فاصله ۶۰ میلیون سال نوری از زمین را در دو نور مرئی و فرابنفش ثبت کرده است.

گروه لگس، اهداف خود را به دقت از میان ۵۰۰ نامزد کهکشانی گرد آمده در بررسی‌های زمینی برگزید. آن‌ها کهکشان‌ها را بر اساس جرم، سرعت شکل گیری ستاره‌ها و فراوانی عناصر سنگین‌تر از هیدروژن و هلیوم انتخاب کردند. به دلیل نزدیکی کهکشان‌های انتخاب شده، هابل توانسته است اجزاء اصلی آن‌ها یعنی ستاره‌ها و خوشه‌های ستاره‌ای را تفکیک کند. با داده‌های لگس، این گروه فهرستی از حدود هشت هزار خوشه جوان و همچنین فهرستی ستاره‌ای شامل حدود ۳۹ میلیون ستاره با جرم حداقل پنج برابر خورشید تهیه کرد.

داده‌های جمع آوری شده با دوربین WFC3 و ACS هابل، اطلاعات دقیقی را در مورد خوشه‌های ستاره‌ای و ستاره‌های جوان و پرجرم فراهم می‌کند. به این ترتیب، این مجموعه منبعی جامع برای درک پیچیدگی‌ شکل گیری ستاره‌ها و تکامل کهکشان‌ها فراهم می‌کند. یکی از پرسش‌های اصلی و مهم که این بررسی ممکن است اخترشناسان را در رسیدن به پاسخ آن یاری دهد، ارتباط بین شکل گیری ستاره‌ها و ساختارهایی مانند بازوهای مارپیچی کهکشان است. توزیع در قالب این ساختارها به خصوص در جوان‌ترین جمعیت‌های ستاره‌ای قابل مشاهده است.

این گروه قصد دارد سازوکارهای فیزیکی را شناسایی کند که عامل توزیع مشاهده شده جمعیت‌های ستاره‌ای در کهکشان‌ها هستند. فهمیدن ارتباط نهایی بین گازها و تشکیل ستاره کلید درک کامل نحوه تحول کهکشان است. ستاره‌شناسان برای اینکه این ارتباط را بررسی کنند به مشاهده تاثیرات محیط بر خوشه‌های ستاره‌ای و ارتباط بین بقای آن‌ها و محیط اطرافشان می‌پردازند.