بایگانی دسته بندی ها: آسیا سی

ثبت تصویری از حلقه اینشتین در اطراف یک عدسی‌ کیهانی

ثبت تصویری از حلقه اینشتین در اطراف یک عدسی‌ کیهانی

این تصویر پر از کهکشان است! چشمان تیزبین می‌تواند کهکشان‌های بیضوی و مارپیچی دیدنی را در آن بیابد که با سمت‌گیری‌های گوناگون قابل مشاهده‌اند: برخی کهکشان‌ها از لبه دیده می‌شوند و برخی قرص کامل و بازوهای مارپیچی با شکوهشان به وضوح مشخص است. اکثریت قریب به اتفاق لکه‌ها در این تصویر کهکشان هستند. جرم درخشان مرکز تصویر با نام SDSSJ0146-0929، یک خوشه کهکشانی است، مجموعه عظیمی از صدها کهکشان که با نیروی گرانش گویی در قل و زنجیر شده و کنارهم مانده‌اند.

جرم این خوشه کهکشانی آن‌قدر بزرگ است که می‌تواند فضازمان را به شدت خم و منحنی‌‌های عجیب و غریبی ایجاد ‌کند که تقریبا به شکل دایره‌ای خوشه را در بر گرفته‌اند. این قوس‌های باشکوه نمونه‌هایی از یک پدیده کیهانی به نام حلقه انیشتین هستند. حلقه نورانی زمانی ایجاد می‌شود که نور از اجرام دور مانند کهکشان‌ها از کنار جرمی بسیار عظیم و سنگین مانند این خوشه کهکشان می‌گذرد. در این تصویر، نور از یک کهکشان پس  زمینه به این خوشه کهکشانی می‌رسد و گرانش خوشه سبب می‌شود نور منحرف شود و از مسیرهای مختلف به زمین برسد؛ در نتیجه ما چندین تصویر از یک کهکشان را مشاهده می‌کنیم. این «عدسی‌های گرانشی» دقیقا همانند عدسی‌های اپتیکی سبب بزرگنمایی تصاویر کهکشان‌های پس‌زمینه می‌شوند.

 

نام خود را به خورشید بفرستید

نام خود را به خورشید بفرستید

ناسا از همه مردم برای ارسال نامشان به خورشید روی تراشه‌ای که همراه کاوشگر خورشیدی پارکر به فضا فرستاده می‌شود دعوت کرده است.

به گزارش مجله نجوم به نقل از وبگاه ناسا، همه علاقه‌مندان می‌توانند با مراجعه به نشانی اینترنتی http://go.nasa.gov/HotTicket تا هفتم اردیبهشت ۱۳۹۷ بلیتی برای ارسال نام خود به مقصد خورشید تهیه کنند. کاوشگر خورشیدی پارکر قرار است تابستان امسال راهی فضا شود. این فضاپیما به‌افتخار اخترفیزیکدان امریکایی یوجین پارکر که بررسی‌های زیادی روی فیزیک خورشید انجام داد نام‌گذاری شده است. قرار است پارکر از هر فضاپیمای دیگری بیش‌تر به خورشید نزدیک شود و در نزدیک‌ترین نقطه مدارش به دور ستاره منظومه شمسی از فاصله شش میلیون کیلومتری آن عبور می‌کند. شناخت بهتر خورشید و بادهای خورشیدی هدف از ارسال این فضاپیماست که تقریبا به بزرگی یک خودروی کوچک است.

در فاصله‌ای که پارکر قرار است به خورشید نزدیک شود دما به ۱۳۰۰ درجه سانتی‌گراد می‌رسد. برای حفاظت تجهیزات فضاپیمای پارکر در چنین شرایط سختی، از یک سپر کربنی به ضخامت حدودا ۱۲ سانتی‌متر استفاده شده است.  این سپر کربنی بسیار پیشرفته به‌خوبی ابزار اندازه‌گیری فضاپیما را در برابر گرما حفاظت می‌کند به‌طوری‌که دمای آن‌ها از دمای اتاق بیش‌تر نخواهد شد. همچنین فضاپیمای پارکر سرعت بسیار بالایی خواهد داشت و در نزدیک‌ترین فاصله خود از خورشید به سرعت ۶۹۰ هزار کیلومتر در ساعت می‌رسد. این سرعت به حدی زیادی است که با آن می‌توان مسافت توکیو تا واشنگتن را در کمتر از یک دقیقه طی کرد.

ناسا پیش‌تر هم برای جلب‌توجه بیش‌تر عموم مردم به مأموریت‌های فضایی، نام افراد ثبت‌نام کننده را همراه برخی فضاپیماها مانند مریخ‌نشین‌ فونیکس (Phoenix به معنی ققنوس) و مریخ‌نورد کیوریاسیتی (Curiosity به معنی کنجکاوی) به فضا فرستاده است.

هابل کهکشانی را کشف کرد که ماده تاریک ندارد

هابل کهکشانی را کشف کرد که ماده تاریک ندارد

یک گروه پژوهشی بین‌المللی با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل و چندین رصدخانه زمینی، برای اولین بار کهکشانی را در محدوده کیهانی ما کشف کرده‌اند که تقریبا هیچ ماده تاریکی ندارد. کشف کهکشان NGC 1052-DF2 نظریه‌های پذیرفته شده کنونی برای شکل‌گیری کهکشان‌ها را به چالش می‌کشد و بینش جدیدی را درباره ماهیت ماده تاریک ارائه می‌دهد.

هابل کمک کرده است تا  فاصله دقیق ۶۵ میلیون سال نوری این کهکشان از ما تایید و اندازه و روشنایی آن نیز تعیین شود. بر اساس این داده‌ها، گروه کشف کرد که NGC 1052-DF2 بزرگتر از راه شیری است، اما تعداد ستاره‌های آن تقریبا ۲۵۰ برابر کمتر است که باعث می‌شود آن را در رده یک «کهکشان فوق‌العاده پراکنده (غیرمتمرکز)» (UDG یا Ultra Diffuse Galaxy) تقسیم‌بندی کنیم‌. این کهکشان واقعا شگفت‌آور است، لکه‌ای غول پیکر که می‌توان کهکشان‌های پشت سر آن را دید و به معنای واقعی کلمه یک کهکشان شفاف است.

اندازه‌گیری‌های بیشتر از خواص دینامیکی ده خوشه کروی که به دور کهکشان حرکت می‌کردند به گروه این امکان را داد که مقدار جرم کهکشان را به دست آورند. این جرم با جرم ستاره‌های کهکشان قابل مقایسه است و منجر به این نتیجه می‌شود که NGC 1052-DF2 حداقل ۴۰۰ برابر کمتر از مقداری که ستاره‌شناسان برای چنین کهکشانی پیش‌بینی می‌کنند، ماده تاریک دارد. نظریه‌های فعلی در مورد توزیع ماده تاریک و تاثیر آن در شکل گیری کهکشان این یافته را پیش‌بینی نمی‌کنند. به طور معمول تصور می‌شود ماده تاریک بخش جدایی‌ناپذیری از تمام کهکشان‌ها است؛ همانند چسبی که اجزای آن‌ها را کنار هم نگه می‌دارد. این ماده نامرئی اسرارآمیز، جنبه کاملا غالب هر کهکشان است. پیدا کردن یک کهکشان بدون ماده تاریک کاملا غیرمنتظره است و دیدگاه‌های معمول درباره نحوه عملکرد کهکشان‌ها را به چالش می‌کشد.

هیچ نظریه‌ای وجود ندارد که این نوع کهکشان‌ها را پیش‌بینی کند. هرچند عجیب به نظر می‌رسد، اما وجود کهکشان بدون آثاری از ماده تاریک نظریه‌هایی را که سعی در توضیح کیهان بدون ماده تاریک دارند، نفی می‌کند. کشف NGC 1052-DF2 نشان می‌دهد که ماده تاریک گویی از کهکشان‌ها جداشدنی است و در صورتی انتظار چنین چیزی می‌رود که ماد‌ه تاریک به ماده معمولی فقط از طریق گرانش مقید باشد. محققان در حال حاضر ایده‌هایی را در مورد چگونگی توضیح ماده تاریک گمشده در NGC 1052-DF2 دارند؛ آیا یک رویداد فاجعه‌بار مانند تولد تعداد بسیار زیادی ستاره‌ پرجرم، همه ماده گاز و ماده تاریک کهکشان را از بین ‌برده است؟ آیا رشد کهکشان‌ بیضوی پرجرم مجاور یعنی NGC 1052 که میلیاردها سال پیش روی داد، نقش مهمی در کمبود ماده تاریک NGC 1052-DF2 ایفا کرده است؟

برای پیدا کردن توضیح مناسب، گروه در حال حاضر به دنبال شکار کهکشان‌های دیگری است که کمبود ماده تاریک داشته باشند و برای این کار در حال تجزیه و تحلیل تصاویر هابل از ۲۳ کهکشان  فوق‌العاده پراکنده است که به نظر می‌رسد سه کهکشان از میان آن‌ها مشابه NGC 1052-DF2 باشند.

 

تصویر زیبای هابل از کهکشانی مارپیچی-میله‌ای

تصویر زیبای هابل از کهکشانی مارپیچی-میله‌ای

این تصویر خیرهکننده از تلسکوپ فضایی هابل، کهکشان باشکوه NGC 1015 را نشان می‌دهد که در فاصله ۱۱۸میلیون سال نوری از زمین در صورت فلکی قیطس قرار گرفته است. این کهکشان دارای هسته درخشان و نسبتا بزرگی است، بازوهای مارپیچی منظم و یکنواخت آ ن به هم فشرده هستند و دارای «میله»‌ای مرکزی از گاز و ستاره است. این شکل سبب می‌شود که کهکشان NGC 1015 در رده کهکشان‌های «مارپیچی میله‌ای» طبقه‌بندی شود – درست مثل کهکشان مادری ما، راه شیری. دو سوم تمام کهکشان‌های مارپیچی از نوع مارپیچی میله‌ای و بقیه آن‌ها بدون میله هستند.

دانشمندان بر این باورند که سیاهچاله‌ای گرسنه در مرکز کهکشان‌های مارپیچی-میله‌ای سبب می‌شود گاز و انرژی بازوهای بیرونی از طریق این میله‌های درخشان برای تغذیه سیاهچاله به هسته وارد شود. این موضوع باعث شدت گرفتن تولد ستاره‌ها در نزدیکی مرکز و ایجاد برآمدگی مرکزی کهکشان می‌شود.

در سال ۱۳۸۸/ ۲۰۰۹، ابرنواختری از نوع Ia به نام SN 2009ig در این کهکشان دیده شد که یکی از نقاط روشن در سمت راست و بالای مرکز کهکشان است. این نوع ابرنواخترها بسیار مهم هستند: همه آن‌ها ناشی از انفجار کوتوله‌های سفیدی هستند که ستاره‌های همدم دارند و اوج درخشندگی همه آن‌ها با هم برابر است: حدود ۵میلیارد برابر درخشان‌تر از خورشید. دانستن درخشندگی واقعی این رویداد‌ها و مقایسه آن با روشنایی ظاهری آن‌ها، برای اخترشناسان فرصتی منحصربه‌فرد برای اندازه‌گیری فواصل در کیهان فراهم می‌کند.

تصویر جدید هابل از دو کهکشان در حال برخورد با هم

تصویر جدید هابل از دو کهکشان در حال برخورد با هم

کهکشانها جزایر ستاره‌ای ساکن نیستند – آن‌ها پویا و همیشه در حال تغییرند و به طور مداوم در پهنه کیهان در حال حرکت هستند. گاهی اوقات، همان‌طور که در این تصویر دیدنی هابل از جفت کهکشان Arp 256 دیده می‌شود، کهکشان‌ها می‌توانند با  یکدیگر برخورد کنند و یا از هم عبور کنند و یا ادغام شوند.

این جفت کهکشان برخوردی در فاصله ۳۵۰ میلیون سال نوری از ما در صورت فلکی قیطُس قرار دارد، دو کهکشان مارپیچی میله‌ای که ادغام با شکوهی را آغاز کرده‌اند.

نیروی جزرومدی سبب می‌شود گاز و غبار در هر دو کهکشان به بیرون پرت شود و میزان تولد ستاره‌ها در دو کهکشان نیز به مقدار زیادی افزایش می‌یابد. هر دو کهکشان دارای مناطق خیره‌کننده از تشکیل ستاره‌های فروزان هستند. مناطق درخشان به رنگ آبی روشن در واقع شیرخوارگاه‌های ستاره‌های نوزاد هستند‌.

اگرچه هسته‌های آن‌ها هنوز باهم فاصله زیادی دارند و میلیون‌ها سال زمان نیاز است تا با هم ادغام شوند، شکل کهکشان‌ها در Arp 256 به شدت دچار تغییر شده است. کهکشان واقع در قسمت بالای تصویر دارای دنباله‌های جزرومدی بسیار واضح و نوار طولانی از گاز و غبار و ستاره است.

این عکس دیدنی و جذاب با دوربین پیشرفته نقشه برداری هابل (ACS) و دوربین میدان دید باز ۳ (WFC3) گرفته شده است.

ایستگاه فضایی تیانگونگ-۱ چین به زمین سقوط خواهد کرد

ایستگاه فضایی تیانگونگ-1 چین به زمین سقوط خواهد کرد

ایستگاه فضایی تیانگونگ-۱ (Tiangong-1) چین در هفته‌های آینده وارد جو زمین خواهد شد و سقوط آن به‌نظر غیرقابل کنترل می‌رسد، اما کجا ممکن است فرود بیاید و آیا چیزی از آن به زمین خواهد رسید؟

در حال حاضر  تیانگونگ-۱ شش کیلومتر در هفته  از ارتفاع مدارش در فاصله ۲۸۰ کیلومتری زمین کم می‌کند و پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که احتمالا در زمانی بین نهم تا بیستم فروردین/ ۲۹ مارس تا ۹ آوریل وارد جو زمین می‌شود. مدار ایستگاه بین عرض جغرافیایی ۴۲.۸ درجه شمالی و ۴۲.۸ درجه جنوبی قرار گرفته است یعنی از شمال به ایالات متحده آمریکا، اسپانیا و چین و از جنوب به برزیل، استرالیا و آفریقای جنوبی می‌رسد. تیانگونگ-۱ قطعا خارج از این ناحیه فرود نمی‌آید، بنابراین مناطقی مانند انگلستان امن است.

با این حال، از آنجایی که ما دقیقا نمی‌دانیم ایستگاه فضایی چه زمانی وارد جو می‌شود، غیرممکن است که متوجه شویم دقیقا کجا ممکن است سقوط کند. احتمال دارد ما فقط چند ساعت قبل از ورود آن به جو بفهمیم که کجا پایین خواهد آمد.

دیگر اینکه تیانگونگ-۱ چندان بزرگ نیست پس مشخص نیست که چه‌قدر از آن به زمین می‌رسد، البته اگر چیزی از آن برسد. این ایستگاه با ابعاد ۱۰.۴ متر در ۳.۴ متر، حدود ۸۵۰۰ کیلوگرم جرم دارد. به این ترتیب، بین اجسامی که ورود مجدد به جو داشته‌اند رتبه چندان بالایی ندارد. حتی امسال شیئی با جرم مشابه، از بالای پرو وارد جو شد که کمتر سروصدا کرد.

با این وجود، اگر این ایستگاه غیرقابل کنترل باشد، هنوز دلایلی برای نگرانی وجود دارد –البته چین می‌گوید تحت کنترل است- اما دیگران غیر از این فکر می‌کنند. در این حالت تیانگونگ-۱ ممکن است بر فراز منطقه‌ای مسکونی از هم پاشیده شود و احتمال کوچکی وجود دارد که ۱۰ تا ۴۰ درصد آن به زمین برسد.  برخی از این مواد نیز ممکن است خطرناک باشند، بنابراین توصیه می‌شود که اگر به‌طور اتفاقی چیزی از آن پیدا کردید به آن نزدیک نشوید.

البته بیشتر مدار این ایستگاه بر فراز اقیانوس است و زمان کوتاهی را بالای مناطق مسکونی می‌گذراند. احتمال مورد اصابت بقایای تیانگونگ-۱ قرار گرفتن به میزان قابل توجهی کمتر از احتمال برخورد صاعقه به شماست. با این حال مطمئنا وقتی این ایستگاه در نهایت وارد جو شود خبرساز خواهد شد، اما اینکه کجا بیفتد با گذرزمان مشخص خواهد شد.

آلما شبکه‌ای از رشته‌ها را در زایشگاهی ستاره‌ای آشکار کرد

آلما شبکه‌ای از رشته‌ها را در زایشگاهی ستاره‌ای آشکار کرد

داده‌های جدید از آرایه میلی‌متری و زیرمیلی‌متری بزرگ آتاکاما یا «آلما» (ALMA) و دیگر تلسکوپ‌ها برای ایجاد این تصویر خیره‌کننده به کار رفته است که شبکه‌ای رشته‌ای را در سحابی جبار نشان می‌دهد. ساختارهای رشته‌ای در این تصویر تماشایی،  به رنگ قرمز گرم و آتشین مشاهده می‌شوند، اما در واقعیت چنان سرد هستند که ستاره‌شناسان باید از تلسکوپ‌هایی مانند آلما برای مشاهده آن‌ها استفاده کنند.

این تصویر دیدنی و غیرعادی بخشی از سحابی معروف جبار را نشان می‌دهد که یک منطقه تشکیل ستاره‌ها ‌است و در فاصله‌ حدود ۱۳۵۰ سال نوری از زمین واقع است. مجموعه ستاره‌های آبی روشن و سفید در سمت چپ و پایین تصویر، خوشه ذوزنقه است. این خوشه از ستاره‌های داغ جوان تشکیل شده‌ که فقط چند میلیون سال عمر دارند و قلب سحابی جبار و عامل اصلی برانگیختگی این سحابی بزرگ هستند.

ساختارهای تار مانند در این تصویر بزرگ، رشته‌های طولانی گاز سرد هستند که فقط برای تلسکوپ‌هایی که در محدوده طول موج میلیمتری کار می‌کنند قابل مشاهده هستند.آن‌ها در هیچ‌یک از دو طول موج مرئی و فروسرخ قابل مشاهده نیستند و آلماتنها ابزار موجود برای اخترشناسان برای بررسی آن‌ها است. این گاز باعث شکل‌گیری ستاره‌های نوزاد می‌شود؛ به این ترتیب که به تدریج تحت نیروی گرانش خود فرو می‌ریزد تا زمانی که به اندازه کافی فشرده و تبدیل به یک پیش‌‍‌ستاره ‌شود.

 دانشمندانی که این داده‌ها را جمع‌آوری کردند، به کمک آلمابه دنبال ردپای گاز +N۲H (دیازنیلیوم) بودند که بخشی از این سازه‌ها را تشکیل می‌دهد.  از طریق انجام این پژوهش، این دانشمندان موفق به شناسایی شبکه‌ای از ۵۵ رشته شدند.

سحابی جبار نزدیک‌ترین منطقه ستاره‌زایی شدید به زمین است و به همین دلیل اخترشناسان برای شناختن نحوه شکل‌گیری ستاره‌ها و تکامل آن‌ها در چند میلیون سال اول زندگی خود، آن را به‌طور دقیق بررسی می‌کنند.

تحویل سال به زبان آدمیزاد

تحویل سال به زبان آدمیزاد

لحظه تحویل سال برای ما ایرانیان، لحظه بسیار ویژه‌ای است. گویی با تیک تاک ساعت و سپری‌شدن واپسین لحظات سال قرار است دنیا به آخر برسد و در یک ثانیه به‌طور خلق‌الساعه سال جدیدی متولد شود! این تصور تا حدودی از نظر نجومی هم صحیح است.

زمین دور جدیدی از مسیر گردش به دور خورشید و خورشید نیز دور تازه‌ای از گردش ظاهری میان برج‌ها را در آسمان آغاز می‌کند و فقط در یک لحظه در موقعیتی خاص واقع می‌شود. همان لحظه تحویل سال که اخترشناسان با دقت ثانیه محاسبه‌اش می‌کنند.

خط و خطوط فرضی در آسمان

از گذشته‌های دور منجمان در آسمان شب خط و خطوط مختصاتی خاصی را مشابه با خطوط جغرافیایی فرضی روی زمین در نظر می‌گرفتند.

فرض بر این بود که چون ستاره‌ها صرف نظر از کم‌نور یا پرنور بودنشان در فاصله یکسانی از ما دیده می‌شوند، پس احتمالا روی سطح داخلی کره‌ای در فاصله‌ای بسیار دور از زمین منقوش هستند.

درواقع آنها آسمان را در قالب فلکی بسیار دوردست و کروی شکل در نظر می‌گرفتند که کره زمین را درون خود احاطه کرده است.

به این ترتیب همان‎‌طور که کره زمین با خط استوا به دو نیمکره شمالی و جنوبی تقسیم می‌شد، از بسط خط استوای کره زمین به کره آسمان نیز به خطی فرضی می‌رسیدند که به آن «استوای آسمانی» گفته می‌شد.

ستاره‌هایی که بین استوای آسمانی و ستاره قطبی قرار داشتند، در نیمکره شمالی کره آسمان واقع بودند و ستاره‌هایی که پایین استوای آسمانی قرار داشتند، ستاره‌های نیمکره جنوبی آسمان را تشکیل می‌دادند.

امروزه با وجود این‌که می‌دانیم زمین به دور خورشید می‌چرخد و ستاره‌های آسمان در کهکشان راه شیری قرار دارند و واقعا خبری از کره آسمان در جهان واقعی نیست، با این حال برای بهتر تصورکردن دستگاه مختصاتی و گاهشماری‌ای که از طریق همین دستگاه مختصات انجام شود، کماکان با فرض کره آسمان و خطوط مفروض روی آن مانند استوای آسمانی ماجرا را به پیش می‌بریم.

برای فهمیدن مکانیسم محاسبه لحظه تحویل سال، علاوه بر آشنایی با خط استوای آسمانی، با خط فرضی دیگری به نام «دایره‌البروج» نیز بایستی آشنا شوید.

ماجرای برج‌ها و دایره‌البروج

اگر به شیوه منجمان قدیم، مجموع ستاره‌ها را زیر نظر داشته باشیم و در بین آنها هر شب دو سه ستاره بخصوص را زیر نظر بگیریم، آن وقت خواهیم دید ستاره‌ها هر شب نسبت به شب قبل حدود چهار دقیقه (سه دقیقه و ۵۷ ثانیه) زودتر طلوع می‌کنند. به این ترتیب موقعیت ستاره‌ای یکسان مانند شباهنگ در آسمان این‌گونه خواهد بود که اگر مثلا یکم مهرماه ساعت ۲۰ طلوع کند، با گذشت یک ماه، به اندازه ۳۰ × ۴ دقیقه یعنی ۱۲۰ دقیقه زودتر طلوع می‌کند و به این ترتیب همین ستاره شباهنگ در ابتدای آبان‌ماه دو ساعت زودتر، حدود ساعت ۱۸ طلوع خواهد کرد.

به این ترتیب در ماه‌ها و فصول مختلف سال در ساعتی بخصوص ستاره‌های گوناگونی بالای سر ما در آسمان دیده می‌شود.

منجمان از هزاران سال پیش با دقت در این تغییر موضع آرام ستاره‌ها، علت را جابه‌جا شدن تدریجی موقعیت خورشید در میان ستاره‌ها نتیجه‌گیری کردند.

آنها این میزان را با دقت رصد و محاسبه کردند و حتی مسیر حرکت ظاهری خورشید در میان ستارگان (که در واقع در نتیجه گردش انتقالی زمین به دور خورشید این طور به نظر می‌رسد) را با دقت و در نقشه ستاره‌های آسمان ترسیم کردند.

از آنجا که این مسیر دورادور کره فرضی آسمان از بین ۱۲ صورت فلکی آسمانی به نام‌های حَمَل، ثور، جوزا، سرطان، اسد، سُنبله، میزان، عقرب، قوس، جَدی، دَلو و حوت گذر می‌کند و به هر یک از آنها یک برج گفته می‌شود، این مسیر حرکت ظاهری خورشید در آسمان را دایره‌البروج می‌نامند؛ به معنی دایره برج‌ها. خورشید در هر ماه شمسی، در محدوده یکی از این برج‌ها اصطلاحا اقامت دارد و ابتدا تا انتهای آن را می‌پیماید.

محل برخورد دو خط فرضی در آسمان

از آنجا راستای محور شمال و جنوب کره زمین بر صفحه گردش زمین به دور خورشید عمود نیست و زمین از راستای قائم حدود ۲۳.۵ درجه کج شده است، از همین رو در کره آسمان بین دایره‌البروج و استوای آسمانی نیز زاویه‌ای به اندازه ۲۳.۵ درجه وجود دارد. این دو خط فرضی در کره آسمان در دو نقطه به نام‌های اعتدال بهاری و اعتدال پاییزی با هم برخورد می‌کنند.

کره زمین محیط ۳۶۰ درجه گردش سالانه خود به دور خورشید را در ۲۴۲۱۹۸۷۸/۳۶۵ روز می‌پیماید. یعنی تقریبا هر روز یک درجه.

این اندازه زاویه‌ای در آسمان تقریبا به اندازه دو برابر قرص ظاهری خورشید یا ماه دارد که تقریبا به اندازه ۰.۵ درجه است.

به همین علت از دید ما در زمین به نظر می‌رسد که خورشید هر روز به اندازه دو برابر قرص خود در آسمان بین ستاره‌ها رو به مشرق پیشروی می‌کند.

خورشید در طول یک سال نیمی از مسیر جابه‌جایی ظاهری خود روی دایره‌البروج را در نیمکره شمالی آسمان می‌پیماید (از یکم فروردین تا ۳۱ شهریور) و نیمی از مسیر جابه‌جایی ظاهری خود را در نیمکره جنوبی آسمان (از یکم مهر تا ۲۹ اسفند).

در لحظه تحویل سال چه اتفاقی می‌افتد؟

درست در لحظه‌ای که خورشید روی دایره‌ البروج آرام‌آرام و ذره‌ذره به پیش می‌رود و طبق محاسبات نجومی در مدتی کمتر از یک ثانیه مرکز قرص خورشید بر نقطه محل برخورد استوای آسمانی و دایره‌البروج (اعتدال بهاری) منطبق می‌شود، لحظه تحویل سال محسوب می‌شود.

یک ثانیه پیش ازاین لحظه مرکز قرص خورشید در نیمکره جنوبی آسمان و یک ثانیه پس از آن مرکز قرص خورشید در نیمکره شمالی آسمان قرار می‌گیرد. دقت محاسبه این لحظه به عنوان لحظه تحویل سال و آغاز گردش دوباره زمین به دور خورشید از سوی منجمان محاسبه می‌شود.

به این ترتیب در تعاریف نجومی از مدت سال هجری شمسی با عنوان سال اعتدالی یاد می‌شود؛ یعنی مدت زمان یک سال برابر است با دو عبور متوالی خورشید از نقطه اعتدال بهاری در کره آسمان.

این مدت به‌عنوان مدت یک سال در بازه زمانی حدود ۱۰۰ سال به‌طور متوسط چیزی حدود ۳۶۵ روز و ۵ ساعت و ۴۸ دقیقه و ۴۶ ثانیه است.

با این حال مدت سال شمسی اعتدالی در همین دوره ۱۰۰ ساله می‌تواند از ۳۶۵ روز و ۵ ساعت و ۳۲ دقیقه تا ۳۶۵ روز و ۶ ساعت و ۴ دقیقه متغیر باشد.

به این ترتیب محاسبه لحظه دقیق تحویل سال تنها از طریق رصد منظم موقعیت خورشید در آسمان و تغییرات بسیار جزئی در سرعت گردش زمین به دور خورشید قابل محاسبه است و از همین روست که کارشناسان تقویم هجری شمسی را دقیق‌ترین تقویم جهان می‌دانند. لحظه‌ای که بر اساس محاسبات کارشناسان برای تحویل سال ۱۳۹۷ ساعت ۱۹ و ۴۵ دقیقه و ۲۸ ثانیه محاسبه شده است.

بخش رکورد سرعتی ماراتن مسیه

بخش رکورد سرعتی ماراتن مسیه

امسال در بخش رقابت در ماراتن مسیه ۹۶، جدا از بخش سنتی رقابت که بر سر رصد فهرست اجرام مسیه و اجرام منتخب از فهرست‌های افزوده شده انجام می‌شود، بخش ویژه جدیدی با عنوان «رکورد سرعتی ماراتن مسیه» افزوده شده است.

به این ترتیب که برای اولین بار این بخش به صورت رصد ۱۰۰ جرم منتخب از فهرست مسیه در کوتاه‌ترین زمان ممکن در طول شب انجام می‌شود و هدف آن رکوردگیری سرعت و دقت رصدگران است.

برنده این بخش رصدگری خواهد بود که بتواند ۱۰۰ جرم برگزیده و غیربحرانی از فهرست مسیه (تمام اجرام فهرست مسیه به جز M74، M77، M33،M15 ، M55، M75، M30، M2، M72 وM73) را در کوتاه‌ترین زمان ممکن در طول شب برگزاری ماراتن مسیه رصد کرده و به ثبت داور برساند.

به این ترتیب رصدگرانی که به دلایل مختلف ممکن است در طول شب شانس رصد اجرام بحرانی در ابتدا و انتهای شب را از دست بدهند، در طول شب فرصت خواهند داشت که بخت خود را برای کسب مقام در بخش رکورد سرعتی ماراتن مسیه بیازمایند. هرچند بدیهی است برگزیدگان اصلی ماراتن در بخش سنتی رقابت، رصدگرانی خواهند بود که بیشترین امتیاز را از مجموع ۲۰۰ امتیاز حاصل از رصد ۱۸۰ جرم رقابت امسال کسب کنند.

نکته کلیدی برای کسب موفقیت در بخش رکورد سرعتی این است که رصدگران بلافاصله پس از رصد ۱۰۰ جرم منتخب، بدون فوت وقت، زمان ثبت صدمین جرم را به داور خود اطلاع دهند.

شیوه داوری بخش رقابت رصدی ماراتن مسیه ۹۶

در بخش رقابت رصدی ماراتن مسیه ۹۶، شرکت‌کنندگان برای رصد ۱۸۰ جرم و کسب ۲۰۰ امتیاز رقابت خواهند کرد!

توزیع امتیازات به این گونه است که تعداد زیادی از اجرام یک امتیاز دارند (طبق روال سابق رقابت ها) و برخی از اجرام موجود در لیست رقابت دو امتیاز. برای اجرام یک امتیازی روش امتیازی دهی به صورت صفر و یک است؛ به این معنی که اگر جرم مدنظر در میدان دید ابزار رصدگر دیده شد، یک امتیاز به او تعلق می‌گیرد و اگر جرم به هر دلیلی در میدان دید ابزار دیده نشد، تحت هیچ شرایطی امتیازی به رصدگر تعلق نمی‌گیرد.

اما برای اجرام دو امتیازی روال امتیازدهی متفاوت خواهد بود. امتیاز دهی برای این اجرام سه حالت دارد. صفر، یک و دو. حالت دو امتیازی برای موقعیتی است که جرم در میدان دید ابزار رویت شود و داور از اینکه رصدگر جرم را دقیقا تشخیص داده اطمینان حاصل کند. به‌علاوه یک امتیاز در شرایطی به رصدگر تعلق می‌گیرد که جرم را در میدان دید داشته باشد و بنابر دلایلی جرم مدنظر دیده نشود؛ یعنی شرایطی که رصدگر جای جرم را درست در میدان دید آورده باشد.

تمام شرکت‌کنندگان، در دو رده دوربین دوچشمی و تلسکوپ، در رصد اجرام مسیه و چندین جرم دیگر مشترک خواهند بود، اما ۲۰ جرم اختصاصی برای هریک از دو رده در نظر گرفته شده است. این موضوع به سبب تفاوت توانایی ابزارهای موجود در دو رده دوربین دوچشمی و تلسکوپ است.