بایگانی دسته بندی ها: آسیا سی

بارش شهابی اسدی در شامگاه ۲۶ آبان به اوج می‌رسد

بارش شهابی اسدی در شامگاه 26 آبان به اوج می‌رسد

بارش‌های شهابی که در نتیجه عبور سیاره زمین از نزدیکی ذرات برجای مانده از سیارک‌ها یا دنباله‌دارها به‌وجود می‌آیند، از جذاب‌ترین و پرطرفدارترین پدیده‌های نجومی به شمار می‌آیند.

پدیده‌هایی که برای آماتور‌ها و حرفه‌ای‌ها و حتی عموم افرادی که نجوم را به صورت جدی دنبال نمی‌کنند، جذابیت خاص خود را دارند.

بارش شهابی اسدی ۱۳۹۶، برخلاف آنچه پارسال شاهد آن بودیم، به احتمال زیاد بارش پر فروغی خواهد بود. هرچند پیش‌‎بینی می‌شود که آهنگ ساعتی سرسویی ZHR این بارش تقریبا ۲۰ خواهد بود؛ اما وضعیت مناسب ماه باعث می‌‌شود در آسمان‌های تاریک بتوانیم بارش پرفروغی را شاهد باشیم. (ZHR بیشترین تعداد شهاب‌هایی است که در ساعات اوج بارش در شرایط ایده‌آل می توانید ببنید، در صورتی که کانون بارش در سرسو باشد)

بارش‌های شهابی را بر اساس کانون بارش نام‌گذاری می‌کنند، مثلا در مورد بارش شهابی اسدی، به سبب اینکه از دید ناظران زمینی به‌نظر می‌رسد امتداد شهاب‌ها به نقطه‌ای در صورت فلکی اسد می‌رسد، بارش شهابی اسدی نامیده می‌شود.

ماه در شامگاه ۲۶ آبان اندکی پس از غروب خورشید، غروب خواهد کرد و با غروب ماه در صورتی که از آلودگی نوری شهرها دور باشیم، امکان مشاهده شهاب‌های زیبای اسدی را خواهیم داشت؛ شهاب‌هایی که منشا ایجاد آن‌ها ذرات برجای مانده از دنباله‌دار تمپل-تاتل است. این دنباله‌دار هر ۳۳ سال یک‌بار از نزدیکی خورشید عبور می‌کند. ذرات برجای مانده عمدتا به اندازه نوک یک سوزن کوچک هستند و با عبور زمین از نزدیکی آن‌ها در دام گرانش زمین می‌افتند و در اثر اصطکاک با جو زمین می‌سوزند و از خود نور تولید می‌کنند. این نور تولید شده را شهاب می‌نامیم. اگر ذرات به اندازه کافی بزرگ باشند که پس از اصطکاک با جو قطعه‌ای از آن‌ها باقی بماند و روی زمین سقوط کند، به آن ذرات سقوط کرده شهاب‌سنگ می‌گوییم. دانشمندان معتقدند ذرات تولید کننده بارش شهابی اسدی به حدی کوچک هستند که از هیچکدام از آن‌ها شهاب‌سنگی برجای نمی‌ماند.

در صورتی که با مقدمات نجوم رصدی آشنا باشید می‌توانید فرم ثبت بارش‌های شهابی را از وبگاه انجمن بین‌المللی شهاب‌ها (IMO) دانلود کنید و با پرکردن این فرم در شب‌های اوج بارش به‌گونه‌ای در یک فعالیت علوم شهروندی شرکت کنید.

چنین فعالیت‌هایی علاوه بر ارتقا مهارت‌های رصد شما، به انجام پروژه‌های علمی انجام شده در موسسات معتبر کمک خواهد کرد.

بهترین زمان رصد بارش اسدی امسال، ساعات پس از نیمه شب ۲۶ آبان تا صبحگاه ۲۷ آبان است. سعی کنید تا آنجا که ممکن است از الودگی نوری شهر‌ها دور شوید و به مکان‌های هرچه تاریک‌تر بروید.

 

سرما در رویداد انقراض دایناسورها شدیدتر از تصورات قبلی بوده‌است

سرما در رویداد انقراض دایناسورها شدیدتر از تصورات قبلی بوده‌است

با توجه به تحقیقات جدید، برخورد سیارک چیکشلوب (Chicxulub) که دایناسورها را از بین ‌برد، احتمالا گازهای گوگردی بسیار بیشتر از آنچه قبلا تصور می‌شد وارد جو کرده است؛گازهایی که عامل تغییر آب‌وهوای زمین بوده‌اند.

جوانا مورگان، ژئوفیزیکدان کالج سلطنتی لندن که در این پژوهش مشارکت داشته است، گفت: «بسیاری از مدل‌های آب‌وهوایی کنونی نمی‌توانند تمام پیامدهای برخوردچیکشلوب را به دلیل عدم اطمینان در مقدار گازی که در ابتدا آزاد شده محاسبه کنند. ما می‌خواستیم دوباره این رویداد بزرگ را بررسی و مدل برخوردمان را اصلاح کنیم تا اثرات فوری آن را بر جو زمین به دست آوریم.»

به گفته جرج فالنر، دانشمند اقلیم‌شناس در موسسه تحقیقات تاثیرات آب‌وهوایی پوتسدام آلمان که در تحقیقات جدید شرکت نداشته است، یافته‌های جدید می تواند به دانشمندان کمک کند تا چگونگی تغییرات شدید آب‌وهوای زمین را بعد از برخورد سیارک‌ بهتر درک کنند. او گفت که این تحقیق ممکن است به ایجاد بینشی جدید در این زمینه کمک کند که چگونه آب‌وهوا و اکوسیستم زمین می‌تواند به علت رویدادهای برخورد به زمین به طور قابل توجهی تغییر کند.

برخورد چیکشلوب ۶۶ میلیون سال پیش رخ داد؛ زمانی که سیارکی به قطر تقرببی ۱۲ کیلومتر به زمین اصابت کرد. برخورد نزدیک به محلی رخ داد که اکنون شبه جزیره یوکاتان در خلیج مکزیک است. از این سیارک اغلب به عنوان یک علت بالقوه رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن نام برده می‌شود، انقراضی جمعی که تا ۷۵ درصد از تمام گونه‌های گیاهی و حیوانی، از جمله دایناسورها را از بین برد.

برخورد این سیارک پیامدهای جهانی داشت، زیرا حجم زیادی از گرد و غبار، دی اکسید کربن و گوگرد را در جو زمین رها کرد. گردوغبار و گوگرد، ابری تشکیل دادند که نور خورشید را منعکس می‌کرد و درنتیجه به طور چشمگیری دمای زمین را کاهش داد. طبق برآوردهای پیشین از مقدار دی اکسید کربن و گوگرد آزاد شده بر اثر برخورد، پژوهش جدیدی که در نشریه «ژئوفیزیکال ریسرچ لترز» (Geophysical Research Letters)  منتشر شده نشان می‌دهد دمای میانگین هوا در سطح زمین ممکن است ​به میزان حداکثر۲۶ درجه سانتیگراد کاهش یافته باشد و این یخبندان حداقل سه سال پس از برخورد تداوم داشته است.

روش‌های تحقیق جدید متمایز و برتر از پژوهش‌های قبلی هستند زیرا فقط گازهایی که با حداقل سرعت ۱ کیلومتر در ثانیه به سمت بالا پرتاب شدند، در محاسبات گنجانده شدند.

محققان می‌توانند علاوه بر درک بهتر برخورد چیکشلوب، از روش‌های پژوهش جدید برای برآورد میزان گازهای آزاد شده در اثر دیگر برخوردهای بزرگ در تاریخ زمین نیز استفاده کنند. برای مثال، نویسندگان محاسبه کردند که دهانه ریس واقع در بایرن آلمان بر اثر برخوردی شکل گرفت که ۱.۳ گیگاتن دی اکسید کربن را در جو ایجاد کرد. این مقدار گاز احتمالا اثر کمی بر آب‌وهوای زمین داشته است، اما این ایده می‌تواند برای کمک به درک اثرات آب‌وهوایی برخوردهای بزرگتربه کار گرفته شود.

 

کشف قدیمی‌ترین کهکشان مارپیچی مشاهده شده تاکنون

کشف قدیمی‌ترین کهکشان مارپیچی مشاهده شده تاکنون

گروهی بین‌المللی از ستاره‌شناسان قدیمی‌ترین کهکشان مارپیچی را که تاکنون کشف شده است، مشاهده کردند. این کهکشان زمانی شکل گرفته است که ۲.۶ میلیارد سال از عمر جهان می‌گذشته، حدود یک پنجم سن الان آن.

این شئ که با نام A1689B11 شناخته می‌شود یافته‌ای قابل توجه است. باتوجه به توضیحات گروه در این پژوهش که در آستروفیزیکال جورنال (Astrophysical Journal) منتشر خواهد شد، این دومین کهکشان مارپیچی مشاهده شده‌ای است که بیش از ۱۰ میلیارد سال نوری از زمین فاصله دارد. این مشاهدات اولین قدم در درک چگونگی تشکیل کهکشان‌های مارپیچی، مانند کهکشان راه شیری، و مهم‌تر از همه شکل اولیه آن‌هاست.

سرنویسنده دکتر تیانتیان یوان (Dr Tiantian Yuan) از دانشگاه فناوری سوینبرن در استرالیا، در بیانیه‌ای گفت: «این کهکشان ۲۰ برابر سریع‌تر از کهکشان‌های امروزه، ستاره‌ تشکیل می‌دهد، با همان سرعت کهکشان‌های جوان با جرم مشابه در کیهان اولیه. با این حال، برخلاف دیگر کهکشان‌های هم‌دوره خود، A1689B11 دیسکی بسیار سرد و باریک دارد، و به آرامی و با مقدار تلاطمی که به‌طرز عجیبی کم است، می‌چرخد. این نوع کهکشان‌ مارپیچی هرگز در این دوره ابتدایی از جهان، دیده نشده بود.

این اعتقاد وجود دارد که کهکشان‌ها بر اثر گرانش ماده تاریک تشکیل شدند. در چند میلیون سال اولیه بعد از مهبانگ، گاز هیدروژن در کهکشان‌ها جریان پیدا کرد و با فروریختن و فشرده شدن این گاز تحت تاثیر گرانش، ستاره‌ها و در نهایت سیاه‌چاله‌های اَبَرپرجرم تشکیل شد. طی میلیاردها سال، این پیش‌کهکشان‌ها به کهکشان‌های مارپیچی تبدیل شدند اگرچه سلسله رویدادهای مربوط به شکل‌گیری آن‌ها هنوز به طور دقیق مشخص نیست.

به گفته دکتر یوان «کهکشان‌های مارپیچی در کیهان اولیه بسیار نادرند و این کشف درهای جدیدی را برای بررسی چگونگی تحول کهکشان‌ها از قرص‌های متلاطم و آشفته به قرص‌های آرام و باریکی مثل کهکشان راه شیری ما باز می‌کند.»

این مشاهدات به‌وسیله عدسی‌های گرانشی ممکن شد. اشیای پرجرم و در این مورد خوشه‌های کهکشانی، می‌توانند فضا-زمان را طوری خمیده کنند که منبعی از نور که پشت آن‌ها واقع است بزرگ دیده شود گویی که از عدسی عبور کرده است. نور A1689B11 دستخوش چنین فرایندی شده است و بنابراین گروه توانست آن را ببیند.

دکتر یوان اضافه کرد: «این تکنیک به ما اجازه می‌دهد تا کهکشان‌های قدیمی را با وضوح بالا و با جزئیاتی بی‌نظیر بررسی کنیم. ما قادریم تا به ۱۱ میلیارد سال قبل نگاه کنیم و مستقیما شاهد تشکیل اولین بازوهای مارپیچی یک کهکشان باشیم.»

احتمالا کهکشان‌های بیشتری مانند A1689B11 وجود دارند و ما به‌زودی می‌توانیم آن‌ها را پیدا کنیم. وقتی اطلاعات تلسکوپ‌های فضایی مانند جیمز وب در چند سال آینده در اختیار ما قرار بگیرد، تعداد بیشتری از این اجرام را با جزئیات بهتری خواهیم دید.

 

دانشمندان زیست‌پذیری سیاره‌های تراپیست-۱ را بررسی کردند

دانشمندان زیست‌پذیری سیاره‌های تراپیست-1 را بررسی کردند

دانشمندان با استفاده از مدل‌سازی سه بعدی اقلیمی ، آب‌وهوای احتمالی و همچنین امکان زیست‌پذیری سیاره‌های خاکی را که در منظومه فراخورشیدی تراپیست-۱ TRAPPIST-1))  شناسایی شده‌اند، بررسی کردند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که سیاره‌های b، c و d (سه سیاره درونی منظومه) در لبه داخلی کمربند حیات ستاره خود قرار دارند و اگر زمانی در سطح این سیاره‌ها آب مایعی وجود داشته، این آب احتمالا تحت تأثیر اثر گلخانه‌ای شدید به فضا گریخته و از دست رفته است. این بررسی نشان می‌دهد که سه سیاره بیرونی (f، gو h) که در لبه خارجی کمربند حیات منظومه قرار دارند به علّت دوری از ستاره خود ممکن است دچار‌ یخبندان سرتاسری شده باشند، امّا یافته‌ها نشان می‌دهند که سیاره میانی (e) می‌تواند بهترین نامزد برای یک جهان قابل سکونت پوشیده از اقیانوس در این منظومه باشد.

در این پژوهش‌ها فرض شده است که این سیاره‌ها زمانی پوشیده از اقیانوس بوده‌اند و جو آن‌ها متشکّل از N2، CO2 و H2O بوده است.

این پژوهش‌ها در مقاله‌ای با عنوان «ارزیابی زیست‌پذیری منظومه تراپیست-۱ با استفاده از یک مدل اقلیمی سه بعدی» (Assessing a Habitability of a TRAPPIST-1 System Using a 3D Climate Model) در نشریه استروفیزیکال ژورنال لترز Astrophysical Journal Letters)) منتشر شده است. برنامه «دنیاهای حیات پذیر» ((Habitable Worlds ناسا این پژوهش را مورد پشتیبانی قرار داده است.

 

سیارک یا دنباله‌داری بیگانه در حال عبور از منظومه شمسی رصد شد

سیارک یا دنباله‌داری بیگانه در حال عبور از منظومه شمسی رصد شد

جرم فضایی کوچکی با سرعت بسیار زیاد از قسمت‌های داخلی منظومۀ شمسی در حال عبور است که محققان می‌گویند از فضای میان ‌ستاره‌ای آمده باشد.

به گزارش مجله نجوم به نقل از وبگاه ناسا، این سیارک یا دنباله‌دار کوچک که فعلاً  آ/۲۰۱۷ یو۱ (A/2017 U1) نامگذاری شده است فقط ۴۰۰ متر قطر دارد و روز ۲۷ مهرماه با تلسکوپ پن‌استارز، که در هاوایی مستقر است، کشف شد. جرم کشف‌ شده سرعت بسیار زیادی دارد؛ به همین دلیل اخترشناسان می‌گویند جرمی بیگانه است که از خارج منظومۀ شمسی و از فضایی میان ‌ستاره‌ای آمده است. شکل مدار و سرعت این جرم به‌گونه‌ای است که احتمال ندارد متعلق به منظومۀ شمسی باشد. به دلیل سرعت زیاد، این جرم پس از عبور از کنار خورشید، دوباره از منظومۀ شمسی خارج خواهد شد و به مسیر خود در فضای میان ستاره‌ای ادامه خواهد داد. اخترشناسان در تلاش هستند که با رصدهای دقیق‌تر اطلاعات بیشتری دربارۀ منشأ و ترکیبات این جرم فضایی پیدا کنند. اگر این جرم واقعاً از فرای منظومۀ شمسی آمده باشد، نخستین جرم میان‌ ستاره‌ای است که اخترشناسان آن را شناسایی و رصد کرده‌اند. مسیر این جرم فضایی نشان می‌دهد که از سمت صورت فلکی شلیاق آمده و با سرعت بیش از ۲۵ کیلومتر بر ثانیه نیز در فضای میان ‌ستاره‌ای در حال حرکت بوده است.

جرم آ/۲۰۱۷ یو۱ به‌صورت عمود بر صفحۀ دایره‌البروج وارد منظومۀ شمسی شده و به همین دلیل از کنار هیچ‌کدام از سیارات عبور نکرده است. با عبور از کنار خورشید مسیر این جرم منحرف و به صفحۀ منظومۀ شمسی نزدیک شده است. این سیارک یا دنباله‌دار در مسیر خروج از منظومۀ شمسی، در ۲۷ مهرماه، از فاصلۀ ۲۴ میلیون کیلومتری زمین عبور کرد.

کشف این جرم فضایی اهمیت پایش مداوم آسمان را نشان می‌دهد. تلسکوپ پن‌استارز هر شب برای پیدا کردن اجرام نزدیک به زمین از آسمان عکس‌برداری می‌کند و تا کنون دنباله‌دارها و سیارک‌های بسیاری کشف کرده است. اکنون این تلسکوپ موفق شده است عبور نخستین جرم میان‌ ستاره‌ای از منظومۀ شمسی را شکار کند.

 

فضاپیمای داون برای همیشه به‌دور سرس خواهد چرخید

فضاپیمای داون برای همیشه به‌دور سرس خواهد چرخید

ناسا مجوز دومین تمدید ماموریت فضاپیمای داون (Dawn به معنی سپیده‌دم) را که تاکنون به کاوش سیارک وستا (Vesta) پرداخته و در دو سال گذشته به‌دور سیاره کوتوله سِرِس (Ceres) گردش می‌کرده است، صادر کرد. این فضاپیما تا زمانی که سوختش به پایان برسد به گردش خود به‌دور سرس ادامه می‌دهد.

درحال حاضر گروه به‌دنبال انتقال فضاپیما به مدار جدیدش است. این مدار داون را تا ارتفاع ۲۰۰ کیلومتری سرس پایین می‌آورد که تقریبا دو برابر نزدیک‌تر از کمترین فاصله‌ای است که تاکنون این کاوشگر از سیاره کوتوله سرس گرفته؛ رکورد قبلی داون ۳۸۵ کیلومتر بوده است.

این پرواز به داون اجازه می‌دهد تا نگاه بهتری به سطح سیاره کوتوله بیندازد، عکس‌هایی در نور مرئی بگیرد و با استفاده از ابزار فروسرخ مواد معدنی‌اش را بررسی کند. این فضاپیما همچنین با استفاده از طیف‌سنج نوترونی و پرتو گامایش اطلاعات بیشتری جمع‌آوری خواهد کرد، که به پژوهشگران اجازه می‌دهد بفهمند لایه بالایی سرس از چه چیزی ساخته شده است و چه‌قدر یخ در آن وجود دارد.

فروردین ۱۳۹۷/آوریل ۲۰۱۸ برای سرس تاریخ مهمی‌ خواهد بود، زمانی که سیاره کوتوله به نزدیکترین فاصله‌اش از خورشید می‌رسد. دانشمندان انتظار دارند که با نزدیک شدن به خورشید، یخ بیشتری از سطحش ذوب شود و بخار آب، جو موقتی و بسیار ضعیفی در اطراف سرس ایجاد کند. تلسکوپ فضایی اروپایی هرشل، چنین پدیده‌ای را قبل از رسیدن داون به سرس ثبت کرده بود.

گروه انتظار دارد داون تا تابستان ۱۳۹۷/نیمه دوم ۲۰۱۸ به انجام وظایفش ادامه دهد. این فضاپیما تا پیش از قرار گرفتن در مدار نهایی‌اش، تا حد امکان اطلاعات علمی جمع‌آوری خواهد کرد. برعکس رُزتا یا کاسینی، این ماموریت با انفجار به پایان نمی‌رسد. هدف دانشمندان حفاظت سرس از آلودگی زمینی است. داون پس از قطع ارتباطش با زمین، به ماهواره دائمی سیاره کوتوله تبدیل خواهد شد.

ماموریت داون اولین ماموریت فضایی شامل گردش کاوشگری به‌دور دو جرم مختلف منظومه شمسی است. این فضاپیما سیارک وستا را به مدت ۱۴ ماه بین سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ / ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ کاوش و سپس به سمت سرس نقل مکان کرد که اسفند ۱۳۹۳/ مارس ۲۰۱۵ به آن رسید.

فضاپیمای داون به اخترشناسان کمک کرده است که برخی از اسرار سرس را کشف کنند، از جمله نقطه درخشانی روی آن که رسوب نمکی ناشی از نوعی فوران از سطح سرس‌ ‌است که احتمالا با برخورد جسمی به این سیاره کوتوله مرتبط بوده است.

 

هابل خوشه‌های کهکشانی دوردست را برای جیمز وب دست‌چین می‌کند

هابل خوشه‌های کهکشانی دوردست را برای جیمز وب دست‌چین می‌کند

این تصویر جدید تلسکوپ فضایی هابل پر از کهکشان است؛ هر لکه درخشان کهکشانی متفاوت است، به‌جز دایره بسیار درخشان در وسط  تصویر که در واقع ستاره‌ای است که در کهکشان ما قرار دارد و به‌صورت اتفاقی در راستای دید ما واقع شده است. در مرکز تصویر ناحیه‌ای جالب توجه وجود دارد: مرکز خوشه کهکشانی بزرگی به نام WHL J24. 3324-8.477، شامل درخشان‌ترین کهکشان خوشه. این خوشه کهکشانی در فاصله ۱۰ میلیارد سال نوری از ما در صورت فلکی قیطس واقع است.

کیهان شامل ساختارهایی با مقیاس‌های متفاوت است – سیاره‌ها در اطراف ستاره‌ها و ستاره‌ها اطراف کهکشان‌ها جمع می‌شوند، کهکشان‌ها در گروه‌های کهکشانی و گروه‌های کهکشانی در خوشه‌ها جمع می‌شوند. خوشه‌های کهکشان حاوی صدها یا هزاران کهکشان است که بر اثر گرانش به هم مقید هستند. ماده تاریک و انرژی تاریک نقش کلیدی در شکل‌گیری و تکامل این خوشه‌ها ایفا می‌کنند، بنابراین بررسی خوشه‌های کهکشانی بزرگ می‌تواند به دانشمندان کمک کند تا اسرار این پدیده‌های مجهول آشکار شود.

 این تصویر فروسرخ با دوربین «ای‌سی‌اس» ACS)) و دوربین زاویه باز۳ (WFC3) هابل گرفته شده و بخشی از پروژه رصدی «رلیکس» است (RELICSسرواژه Reionization Lensing Cluster Survey به معنی نقشه‌برداری خوشه‌ها از دوره بازیونیدگی با عدسی گرانشی)

پروژه رلیکس با هدف انتخاب درخشان‌ترین کهکشان‌های دوردست برای پژوهش‌های آینده تلسکوپ فضایی جیمز وب از ۴۱ خوشه بزرگ کهکشانی تصویربرداری کرده است. چنین پژوهشی درباره ریشه‌های کیهانی‌مان اطلاعات بیشتری به ما خواهد داد.

 

آسمان در این هفته، ۲ تا ۸ آبان ماه

آسمان در این هفته، 2 تا 8 آبان ماه

شما را هر هفته به مهمانی آسمان دعوت کرده‌ایم…

با ما همراه باشید

طبق روال گذشته ابتدا وضعیت سیاره‌های منظومه شمسی را بررسی می‌کنیم و سپس به رویدادهای این هفته می‌پردازیم.

اگر خوش‌شانس باشید می‌توانید عطارد را در صورت فلکی میزان بعد از غروب خورشید در جهت غرب نظاره‌گر باشید. زهره و مریخ که در صورت فلکی سنبله هستند را باید قبل از طلوع خورشید در جهت شرق بیابید. اما در تمام طول شب شاهد درخشش سیاره زحل هستیم. بعد از غروب خورشید اگر به جهت جنوب غربی نگاهی بیندازید در ارتفاع حدود ۲۰ تا ۲۵ درجه‌ای سیاره ارباب حلقه‌ها را می‌بینید. مشتری به اندازه‌ای به خورشید نزدیک است که اصلا نمی‌توانیم آن را رصد کنیم. نپتون و اورانوس هم به ترتیب در صورت‌های  فلکی‌ دلو و حوت هستند که برای رصد آنها به ابزار مناسب نیاز دارید.

در این هفته شاهد مقارنه زیبای ماه و زحل در دوم آبان حوالی ساعت ۱۷:۴۰ دقیقه هستیم. پس از غروب خورشید اگر به جهت جنوب غربی نگاهی بیندازید این مقارنه را با جدایی زاویه‌ای ۲.۵ درجه‌ای خواهید دید.

در چهارمین روز آبان غول منظومه شمسی، مشتری، در مقارنه با خورشید قرار می‌گیرد؛ یعنی زمین، خورشید و مشتری در یک راستا و خورشید بین زمین و مشتری واقع می‌شود . در این روزها به دلیل این رویداد، مشتری در نور خورشید غرق شده و دیده نمی‌شود. در این حالت سیاره دورترین فاصله خود را از زمین دارد.

 

بخشی از معمای ماده گم‌شده کیهان حل شد

بخشی از معمای ماده گم‌شده کیهان حل شد

به‌تازگی نتایج به دست آمده از دو پژوهش، بخشی از مسئلۀ مادۀ گم‌شده کیهان را حل کرده‌ است. براساس این پژوهش‌ها، مقداری از مادۀ باریونی عالم به صورت رشته‌های داغ و کم‌ چگال گاز در فضای بین کهکشان‌ها قرار گرفته است.

کیهان‌شناسان مدت‌هاست که با مشکل بزرگی دست به گریبان هستند؛ بخش عظیمی از ماده و انرژی که باید در کیهان باشد پیدا نشده است. ماده و انرژی تاریک اجزای مشاهده نشدنیِ کیهان هستند که در مجموع ۹۵ درصد عالم را تشکیل می‌دهند و ماهیتشان به طور قطعی مشخص نیست. به جز این امر، مسئلۀ ذرات باریونی گم‌شده نیز وجود دارد که کمتر میان مردم شناخته شده است. باریون‌ها ذراتی زیراتمی هستند؛ مانند پروتون‌ها و نوترون‌هایی که هستۀ اتم را تشکیل می‌دهند. مادۀ باریونی، مادۀ معمولی عالم به شمار می‌رود و همۀ اجسامی که با آن‌ها آشنایی داریم مثل ستاره‌ها، سیاره‌ها، اشیای دورو برمان و البته بدن خود ما از این نوع ماده تشکیل شده‌ است. اخترشناسان در مشاهدات خود ۱۰ درصد کلِ مادۀ باریونی موجود در کیهان را به شکل ماده‌ای که به آسانی قابل مشاهده است در ستاره‌ها و سحابی‌ها یافته‌اند و ۴۰ درصد دیگر از آن را به صورت ابرهای پراکنده‌‌ای در کهکشان‌ها شناسایی کرده‌اند. پنجاه درصد باقی ‌مانده پیش از این پیدا نشده بود و صرفاً نظریه‌هایی مبنی بر وجود آن به شکل مادۀ کم‌تراکم میان کهکشان‌ها وجود داشت.

اکنون دو گروه از پژوهشگران با اعلام خبر کشف احتمالی این مادۀ باریونی گم‌شده، هیجان زیادی در جامعۀ علمی ایجاد کرده‌اند. به گفتۀ آنان، این ماده مطابق پیش‌بینی‌های نظری به شکل رشته‌های گاز بین کهکشان‌ها واقع است. نظریه‌ها دمای این رشته‌های گاز را نزدیک یک میلیون درجۀ سلسیوس برآورد می‌کنند، اما این دما برای تولید پرتوهای ایکسی که با تلسکوپ‌های ما قابل آشکارسازی باشد کافی نیست. در عوض این دو گروه با مشاهدۀ اثر این گاز داغ بر فوتون‌های تابش زمینۀ کیهان شواهد رصدی غیرمستقیمی از حضور آن بین کهکشان‌ها به دست آورده‌اند. این کار با استفاده از داده‌های پروژۀ «نقشه‌برداری دیجیتال آسمان اسلون» و ماهوارۀ پلانک انجام شد؛ گروهی از محقققان ۲۶۰ هزار جفت کهکشان و گروه دیگر بیش از یک میلیون جفت از آن‌ها را بررسی کردند تا در نهایت توانستند شواهدی قطعی از وجود این رشته‌های کم‌تراکم در فضای میان‌شان بیابند.

اکنون دانشمندان قادر خواهند بود با مقایسۀ توزیع و ویژگی‌های این مادۀ کشف شده با مدل‌های کنونی کیهان‌شناسی تصویر دقیق‌تری از کیهان و تحول آن به دست آورند؛ کاری که یکی از محققان این پژوهش به تهیۀ نخستین نقشه‌ها از کرۀ زمین تشبیه می‌کند.