نظریه نسبیت عام با اندازه‌گیری طیف خورشیدی به اثبات رسید


بیگ بنگ: یک تیم بین‌المللی از محققان به سرپرستی موسسه اخترفیزیک جزایر قناری(IAC) موفق شدند، انتقال به سرخ گرانشی خورشید را با دقت بی‌سابقه‌ای اندازه‌گیری کنند. “انتقال به سرخ” به تغییر فرکانس خطوط در طیف خورشید اطلاق می‌شود که وقتی نور از میدان گرانشی خورشید در مسیرش به زمین گریخته باشد، ایجاد می‌شود.

Sun Earth Moon Space Timeبه گزارش بیگ بنگ، محققان توانستند یکی از پیش‌بینی‌های نظریه نسبیت عام اینشتین را تایید کنند. نظریه نسبیت عام که در بین سال‌های ۱۹۱۱ و ۱۹۱۶ توسط آلبرت اینشتین معرفی شد، مفهوم جدیدی از فضا و زمان عرضه کرد. او نشان داد که اجرام بزرگ باعث تحریف و اعوجاج در فضا-زمان می‌شوند که در گرانش بازتاب می‌یابد. به همین ترتیب، نظریه اینشتین پیش‌بینی می‌کند که نور در مسیرهای منحنی در نزدیکی اجرام بزرگ حرکت می‌کند.

از جمله اثرات مشهور نسبیت عام می‌توان به تغییر تدریجی مدار سیاره عطارد به دلیل انحنای فضا-زمان در پیرامون خورشید غول‌پیکر یا انتقال به سرخ گرانشی یاد کرد (یعنی جابجایی به سمت خطوط قرمز طیف خورشید در پی میدان گرانشی آن). انتقال به سرخ‌ گرانشی اثر مهمی در سیستم‌های مسیریابی ماهواره‌ای از قبیل جی‌پی‌اس است. اگر نظریه نسبیت عام در قالب معادله ارائه نمی‌شد، این سیستم مسیریابی نمی‌توانست کارساز واقع شود. این اثر به جرم و شعاع یک جرم اخترشناسی بستگی دارد؛ اگرچه این اثر برای خورشید بزرگتر از زمین است، اما اندازه‌گیری آن در طیف خورشید کماکان کار دشواری تلقی می‌شود.

اینشتین در سال ۱۹۲۰ نوشت: «انتقال به سرخ‌ ِ خورشید حدود دو میلیونم طول موج پیش‌بینی می‌شود. وجود یا عدم وجود این اثر هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و اخترشناسان در حال حاضر به سختی در تلاش برای پاسخگویی به این پرسش هستند. قضاوت در مورد وجود آن در خورشید سخت است، زیرا این اثر بسیار کوچک و ناچیز است.» بتازگی دانشمندان برای اندازه‌گیری آن از مشاهدات طیف خورشیدی که از ماه بازتاب یافته، استفاده کردند. در این راستا از دستگاه HARPS و فناوری جدید شانه فرکانس لیزری استفاده گردیده است.

“جونای گونزالز هرناندز”، محقق در موسسه اخترفیزیک جزایر قناری(IAC) گفت: «ما با بکارگیری دستگاه‌های پیشرفته مختلف توانستیم موقعیت خطوط را در طیف خورشیدی با دقت بالایی اندازه بگیریم. این اقدام این فرصت را در اختیار ما گذاشته تا یکی از پیش‌بینی‌های نظریه نسبیت عام اینشتین را تایید کنیم؛ یعنی انتقال به سرخ گرانشی. اندازه‌گیری‌های جدید با تلسکوپ VLT این امکان را به ما خواهد داد تا اندازه‌گیری بهتری انجام دهیم.» نتایج مطالعات محققان در مجله Astronomy Astrophysics منتشر خواهد شد.

ترجمه: منصور نقی‌لو/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: scitechdaily.com

احتمال برخورد سیارک آپوفیس به زمین وجود دارد

ogzjbبه گزارش بیگ بنگ به نقل از ایسنا، سیارکی به نام آپوفیس در حالی که در مسیری به سمت زمین حرکت می‌کند سرعت بیشتری گرفته است. کارشناسان هشدار داده‌اند این سیارک ظرف ۴۸ سال آینده ممکن است به سیاره ما برخورد کند. اخترشناسان دانشگاه هاوایی تأیید کردند که سیارک عظیم “آپوفیس” در اثر تابش غیر یکنواخت که مانند یک رانشگر کوچک عمل می‌کند، در مسیر خود به زمین شتاب گرفته است. پیش از این کشف، گفته می‌شد که این برخورد غیرممکن است، اما یافته‌های جدید نشان می‌دهد این سیارک در ۱۲ آوریل ۲۰۶۸ احتمال برخورد به زمین را دارد و این رویداد می‌تواند، فاجعه‌بار باشد.

اندازۀ آپوفیس بیش از ۳۰۵ متر است و شدت برخورد آن با زمین معادل انفجار ۸۸۰ میلیون تن تری‌نیتروتولوئن یا تی‌ان‌تی(TNT) خواهد بود. آپوفیس در ۱۹ ژوئن ۲۰۰۴ توسط اخترشناسان “رصدخانه ملی کیت پیک” در آریزونا کشف شد. از آن زمان این سیارک در حالیکه در مدار خود به دور خورشید می‌چرخد، ردیابی می‌شود. محققان در اوایل سال جاری “آپوفیس” را با تلسکوپ “سوبارو” مشاهده کردند و پس از تجزیه و تحلیل اثر یارکوفسکی تشخیص دادند که سرعت آن افزایش یافته است.

image aاثر یارکوفسکی(Yarkovsky effect) نیرویی است که بر روی یک جسم چرخان در فضا ایجاد می‌شود و ناشی از انتشار ناهمسانگرد فوتون‌های حرارتی است. این اثر معمولاً در رابطه با شهاب‌سنگ‌ها یا سیارک‌های کوچک در نظر گرفته می‌شود، زیرا تأثیر آن برای این اجسام دارای اهمیت بسیار است. هنگامی که سیارک آپوفیس در زیر نور خورشید گرم می‌شود، انرژی را مجددا به صورت گرما تابش می‌کند که این عمل به عنوان رانشگرهای کوچکی برای این جرم کیهانی عمل می‌کند.

اخترشناسان گفته بودند که قبل از وقوع اثر یارکوفسکی، برخورد آن در سال ۲۰۶۸ غیرممکن است، اما از آن زمان نظر خود را تغییر داده‌اند. “دیو ثولن” یکی از محققان این مطالعه گفت: مشاهدات جدیدی که اوایل امسال با تلسکوپ سوبارو بدست آوردیم به اندازۀ کافی خوب بود و توانستیم شتاب یارکوفسکی آپوفیس را تشخیص دهیم. داده‌ها نشان می‌دهد که سیارک هر سال حدود ۱۷۰ متر در حال دور شدن از مدار گرانشی است که این موضوع برای حفظ سناریوی برخورد آن با زمین در ۲۰۶۸ کافی است.

به گزارش گیزمودو، ناسا به آپوفیس عنوان سومین و بالاترین تهدید را داده و آن را در جدول خطر قرار داده است. این جدول تخمین می‌زند که احتمال برخورد سیارک با زمین در طی ۴۸ سال آینده یک در ۱۵۰ هزار است، اما ثولن گفت که احتمال برخورد سیارک به زمین نزدیک یک در ۵۳۰ هزار است. این سیارک حاوی نیکل و آهن است و تصاویر راداری نشان می‌دهد که با دو لوب کشیده شده چیزی شبیه به یک بادام زمینی است.

محققان می‌گویند که برای درک کامل دامنه اثر یارکوفکسی و چگونگی تأثیر آن بر مدار آپوفیس، مشاهدات بیشتری باید انجام شود. هنگامی که آپوفیس برای اولین‌بار کشف شد، کارشناسان گفتند ۲.۷ درصد احتمال برخورد آن با زمین در سال ۲۰۲۹ وجود دارد، اما اکنون داده‌ها نشان می‌دهد که این سیارک در آن سال از فاصله ۳۱۸۵۵ کیلومتری زمین بدون ایجاد هیچ خطری رد خواهد شد. همچنین این سیارک در ۱۳ آوریل سال ۲۰۳۶ مجددا از کنار زمین عبور می‌کند. در نهایت این سیارک در سال ۲۰۶۸ نیز از کنار زمین عبور خطرناکی خواهد داشت.

سایت علمی بیگ بنگ / منابع: gizmodo.com  , dailymail.co.uk

درون سحابی خرچنگ دریایی


بیگ بنگ: چرا “سحابی خرچنگ دریایی” که عظیم‌ترین ستارگان را تشکیل می‌دهد معروف شده است؟ هنوز کسی دقیقأ نمی‌داند. سحابی خرچنگ دریایی که با نام NGC 6357 ثبت شده، منزلگاه ستاره‌های غیرمعمول روشن و عظیم است. 

Lobster Mohrاین سحابی، خوشۀ ستاره‌ای باز Pismis 24 را در نزدیکی مرکز خود جای داده است. درخشش آبی در نزدیکی منطقۀ تشکیل ستارۀ داخلی ناشی از انتشار گاز ِ هیدروژن یونیزه است. سحابی پیرامون آن که در این تصویر ِ رویایی دیده می‌شود، شبیه یک تابلوی نقاشی پیچیده است و شامل: گاز، غبار تاریک، ستاره‌هایی که هنوز در حال شکل‌گیری هستند و ستاره‌های تازه متولد شده، میباشد. الگوهای پیچیده در اثر فعل و انفعالات ِ بادهای میان ستاره‌ای، فشارهای تابشی، میدان‌های مغناطیسی و گرانش، به وجود آمده‌اند. این سحابی که در صورت فلکی عقرب واقع شده، حدود ۴۰۰ سال نوری گستردگی دارد و ۸۰۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: apod

از لحاظ ریاضیاتی “سفر در زمان” بدون پارادوکس ممکن است


بیگ بنگ: بر اساس تحقیقات جدیدی که در دانشگاه کوئینزلند انجام شده، سفر در زمان با اراده آزاد و بدون پارادوکس از لحاظ منطقی امکان‌پذیر است.

image e Time Travelبه گزارش بیگ بنگ، “جرمِین توبار” دانشجوی رشته ریاضیات و فیزیک دانشگاه کوئینزلند، در این باره گفت: «دینامیک کلاسیک می‌گوید اگر شما حالت یک سامانه در یک زمان خاص را بشناسید، می‌توانید تاریخچهٔ کامل آن سامانه را بدانید. این مسئله کاربردهای گسترده‌ای دارد؛ از ارسال موشک به سیارات دیگر تا مدلسازی جریان مایعات.»

این محقق افزود: «برای مثال اگر من موقعیت و سرعت فعلی یک جسم ِ در حال سقوط به وسیلهٔ نیروی گرانش را بدانم، می‌توانم محل آن در هر زمان را محاسبه کنم. اگرچه نظریه نسبیت عام اینشتین وجود حلقه‌های زمانی یا سفر در زمان را پیش‌بینی می‌کند (که در آن یک رویداد می‌تواند همزمان در گذشته و آیندهٔ خود باشد) و از لحاظ نظری مطالعات دینامیک را وارون می‌سازد.»

نظریهٔ یکپارچه‌ای که بتواند وجود همزمان دینامیک کلاسیک با نسبیت عام اینشتین را ممکن سازد، می‌توان اسب تک شاخ علم فیزیک دانست. “توبار” اضافه کرد: «اما علم امروزی می‌گوید این دو نظریه نمی‌توانند همزمان درست باشند. به عنوان فیزیکدان، ما می‌خواهیم اساسی‌ترین قوانین کیهان را بفهمیم. سال‌ها من در این فکرم چگونه علم دینامیک می‌تواند با پیش بینی‌های اینشتین سازگار شود. به این مسئله فکر می‌کردم: آیا سفر در زمان از لحاظ ریاضیاتی ممکن است؟»

توبار و همکار او، دکتر فابیو کاستا از مرکز سامانه‌های مهندسی شدهٔ کوانتومی در دانشکدهٔ ریاضیات و فیزیک دانشگاه کوئینزلند راهی برای «به توان رساندن اعداد» یافتند. محاسبات آن‌ها می‌تواند نتایج شگفت انگیزی برای علم داشته باشد.

دکتر کاستا در این باره گفت: «محاسبات ریاضیاتی درست هستند؛ نتایج آنها نیز خوراک فیلم‌های علمی-تخیلی است. فرض کنید در “زمان” سفر کنید تا اولین فردی که در دنیا به کرونا مبتلا شد را از قرار گرفتن در معرض این ویروس نجات دهید. از سویی اگر شما آن فرد را از مبتلا شدن به ویروس نجات دهید، دیگر انگیزه‌ای برای رفتن به آن زمان برای جلوگیری از ابتلای آن فرد به ویروس نخواهید داشت. این یک پارادوکس است؛ یک ناهماهنگی؛ و اغلب اوقات افراد را به این فکر وا می‌دارد که سفر در زمان در جهان هستی غیرممکن است. یعنی شما می‌توانید در زمان سفر کنید، اما نمی‌توانید کاری انجام دهید که باعث ایجاد پارادوکس شود.»

با این وجود محققان ادعا می‌کنند تحقیق‌شان نشان می‌دهد رویدادها را می‌توان به طور منطقی طوری تغییر داد که با هر عملی که مسافر زمان انجام می‌دهد، سازگاری داشته باشد. این پژوهش به بررسی تاثیر فرایندهای قطعی و غیرتصادفی روی چندین منطقه دلخواه در فضا-زمان می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه منحنی زمانی بسته، مانند آنچه اینشتین پیش‌بینی کرده بود می‌تواند با قوانین اراده آزاد و فیزیکی کلاسیک مطابقت داشته باشد.

پژوهش این محققان نشان می‌دهد لزومی ندارد حتماً یکی از این دو حالت برای ایجاد پارادوکس سفر در زمان اتفاق بیافتد. در نتیجه این امکان برای رویدادهایی وجود دارد که بتوانند خود را به گونه‌ای با شرایط منطبق کنند تا از لحاظ منطقی با هرگونه عملی که مسافر زمان انجام می‌دهد، سازگار باشند. محاسبات ریاضیاتی این دو محقق نشان می‌دهد «سفر در زمان» به طور منطقی و بدون پارادوکس در جهان، امکان‌پذیر است. این تحقیقات در مجلهٔ Classical and Quantum Gravity منتشر شده است.

ترجمه: رضا کاظمی/ سایت علمی بیگ بنگ

منبع: sci-news.com

معرفی کتاب: ظهور و سقوط دایناسورها


بیگ بنگ: دایناسورها جانواران نخستینی هستند که میلیون‌ها سال پیش از پیدایش انسان روی زمین، آمدند و رفتند. دنیای باستانی آنها چنان با دنیای امروزی ما متفاوت بود که چه بسا بتوان آن را سیاره‌ای بیگانه نامید.کتاب حاضر بصورت موشکافانه و جذاب داستان این جانداران کهن را روایت می‌کند.

bookنام اصلی: The Rise and Fall of a Dinosaurs
ظهور و سقوط دایناسورها (داستان ناگفتۀ دنیای گمشده)
نوشته: استیو بروساتی
ترجمه: محمد نوده فراهانی
ناشر: ارشدان
موضوع: دایناسورها
چاپ اول: ۱۳۹۹
تعداد صفحه:۵۰۰

دایناسورها فقط کنجکاوی زودگذری بودند که می‌شد آنها را در موزه‌ها تماشا کرد یا هیولاهایی بودند که در فیلم‌های هالیوودی ظاهر می‌شدند و گاهی کابوس‌های شبانه ما پاتوق آنها می‌شد. دایناسورها فقط اسباب بازی دوران کودکی ما بودند و اصلا هیچ ارتباطی با دنیای امروزی نداشتند و مطالعۀ جدی آنها فاقد هرگونه ارزش بود.

اما این کلیشه‌ها کاملا اشتباه بودند. در چند دهه‌ی گذشته، تعداد قابل توجه‌ای سنگوارۀ دایناسورها از سوی نسل جدیدی از دیرین‌شناسان جمع‌آوری و طبقه‌بندی شده‌اند، از این رو مبانی فکری این کلیشه‌ها کاملا فروریخته‌اند. همین الان در گوشه‌ای از دنیا، از بیابان‌های خشک آرژانتین گرفته تا زمین‌های لم یرزع و یخ زدۀ آلاسکا، دیرین‌شناسان در حال طبقه‌بندی گونه‌ی جدیدی از دایناسورها هستند و به طور میانگین هر هفته یک گونۀ جدید به فهرست رو به رشد سنگوارۀ دایناسورها افزوده می‌شود. دقت کنید، هر هفته یک گونه جدید دایناسور کشف می‌شود. یعنی هر سال پنجاه گونۀ جدید دایناسور طبقه‌بندی می‌شوند که ژنوآن لانگ هم شامل آن‌هاست.

اکتشافات جدید نه تنها در زدودن این کلیشه‌ها موثر بوده‌اند، بلکه ابداع روش‌های مبتکرانه در مطالعۀ سنگواره‌ها نیز به این امر کمک کرده است. ظهور فن‌آوری‌های نوین به دیرین‌شناسان کمک می‌کند تا درک درستی از زیست‌شناسی و فرگشت دایناسورها به دست آورند، به طوری که پیشینیان ما حتی تصور آن را هم نمی‌کردند. فن‌آوری(سیتی اسکن) (CAT Scan) برای مطالعۀ مغز و شبکه‌ی عصبی دایناسورها به کار می‌رود، مدل‌های کامپیوتری نشان می‌دهند که دایناسورها چگونه حرکت می‌کردند و میکروسکوپ‌های قوی امروزی حتی می‌توانند رنگ برخی از دایناسورها را آشکار کنند.

برای من افتخار بزرگی است که در جرگۀ دیرین شناسان جوان سهمی در این کاوش‌های هیجان‌انگیز داشته باشم. زنان و مردانی که با زمینه‌های شغلی متفاوت از سرتاسر دنیا گرد هم آمده‌اند تا داستان ناگفتۀ دوران پارک ژوراسیک را بازگو کنند. پژوهشگران جوانی که در این حوزه با هم فعالیت می‌کنند در مجموع بیست یا سی نفر می‌شوند. این گروه پژوهشی تحت سرپرستی اساتیدی از نسل‌های پیشین یافته‌های خود را دائما با هم به اشتراک می‌گذارند. با هر اکتشاف جدیدی که رقم می خورد و هر مطالعۀ جدیدی که آغاز می‌شود، ما چیزهای بیشتری دربارۀ دایناسورها و داستان فرگشت می‌آموزیم.

bookاین همان روایتی است که می‌خواهم برایتان در این کتاب بازگو کنم؛ روایت حماسی‌ای که بازگو می‌کند دایناسورها از کجا آمده‌اند، چگونه دنیا را تسخیر کردند، چگونه برخی از آنها غول‌پیکر شدند و برخی دیگر پر و بال در آوردند و پرواز کردند و جگونه مابقی آن‌ها ناگهان از صحنه روزگار محو شدند و در نهایت صحنه را برای ظهور دنیای جدید و پیدایش ما انسان‌ها خالی کردند. به همین منظور، می‌خواهم شما هم بدانید که چگونه اجزای این داستان را با استفاده از سرنخ‌های سنگواره‌ای که در اختیار داریم در کنار هم چیده‌ایم و مایلم شما هم لحظاتی با دیرین‌شناسی که حرفه‌اش شکار دایناسورهاست همراه شوید.

فهرست مطالب کتاب:

شجره‌ی خانوادگی دایناسورها
گاه‌شمار عصر دایناسورها
نقشه زمین ماقبل تاریخ
پیشگفتار: عصر طلایی اکتشاف

فصل ۱: سپیده‌دم دایناسورها

فصل ۲: دایناسورها بر می‌خیزند

فصل ۳: دایناسورها دنیا را تسخیر می‌کنند

فصل ۴: دایناسورها و جدایش قاره‌ها

فصل ۵: دایناسورهای مستبد

فصل ۶: پادشاده دایناسورها

فصل ۷: دایناسورها در اوج بازی قدرت

فصل ۸: دایناسورها پرواز می‌کنند

فصل ۹: دایناسورها می‌میرند

گفتار پایانی: دنیای پسادایناسور

خرید و سفارش کتاب از اینجا

سایت علمی بیگ بنگ: bigbangpage.com

کوه‌های پوشیده از برف پلوتو چگونه شکل گرفته‌اند؟


بیگ بنگ: در سال ۲۰۱۵، فضاپیمای نیوهورایزنز کوه‌های دیدنیِ پوشیده از برفی را در پلوتو یافت که به گونه‌ی خیره‌کننده‌ای همانند کوه‌های زمین بودند. چنین چشم‌اندازهایی هرگز پیش از این در جایی از سامانه‌ی خورشیدی به جز زمین دیده نشده بود.

ImSAT ENGولی اگرچه در سیارۀ ما دمای جو با ارتفاع کم می‌شود، در پلوتو این دما به دلیل پرتوهای خورشیدی افزایش می‌یابد. خب پس این یخ‌ها از کجا می‌آیند؟

یک گروه بین‌المللی به سرپرستی دانشمندان مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه(سی‌ان‌آراس) به بررسی این پرداختند. آنها نخست تعیین کردند که “برف”های روی کوه‌های پلوتو در حقیقت از متان یخ‌زده تشکیل شده‌اند، گازی که ردی از این در جو پلوتو وجود دارد، درست مانند بخار آب در زمین.

سپس برای این که بفهمند چشم‌اندازی از این دست چگونه می‌تواند در چنین شرایط متفاوتی پدید بیاید از یک مدل آب و هوایی برای این سیارۀ کوتوله بهره گرفتند که نشان می‌داد جو پلوتو به دلیل پویایی(دینامیک)ِ ویژه‌اش، در فرازهای بالا سرشار از متان گازی است. در نتیجه تنها قله‌های کوه‌ها به اندازه‌ی کافی بالا هستند که به این منطقه‌ی سرشارِ جَوی، که هوایش به اندازۀ کافی متان برای چگالیده شدن دارد، برسند. در ارتفاع‌های پایین‌تر، متان در جو کمتر از آن است که چگالیده شده و یخی بسازد.

این پژوهش این موضوع را هم توضیح دهد که چرا یخچال‌های درشت و ضخیمِ در بردارندۀ متان، در هر جایی از پلوتو که دیده شده‌اند پوشیده از تیغه‌ها و ناهمواری‌های خشن هستند، بر خلاف یخچال‌های هموار زمین که از یخ ِ آب تشکیل شده‌اند.Schem EARTH PLUTOsmolروی زمین، برف در ارتفاع‌ها چگالیده می‌شود زیرا هوا با بالا رفتن منبسط می‌شود و در نتیجه سرد می‌شود (با نرخ ۱ درجۀ سانتیگراد تقریبا در هر ۱۰۰ متر). روی پلوتو، اگر کوه‌ها به اندازه‌ای بلند باشند که به سطح‌های بالای جو برسند، یخ متان می‌تواند روی قله‌ی آنها پدید بیاید، زیرا در آن سطح‌ها جو گرم‌تر و سرشار از متان است.

تجسم فوران آتشفشان در سیارۀ ناهید


بیگ بنگ: یک آتشفشان ِ در حال فوران در “سیاره ناهید” چه شکلی است؟ شواهد مربوط به آتشفشان‌های فعال در ناهید با گرمای غیرقابل توصیفِ مناطقی که تصور می‌شود فقط آتشفشان‌های باستانی را در خود جای داده‌اند، در اوایل امسال اعلام شد.

VenusVolcano NasaRubinاگرچه تصاویر راداری زیادی از ناهید ثبت شده، اما ابرهای غلیظ اسید سولفوریک مانع از گرفتن عکس‌هایی با نور بصری شده‌اند. با این حال، این تصویر هنری یک آتشفشان ِ در حال فوران را در سیارۀ ناهید به تصویر کشیده است. آتشفشان‌ها می‌توانند نقش مهمی در چرخۀ حیات در ناهید داشته باشند، زیرا آنها می‌توانند مواد غذایی شیمیایی را به فضای خنک‌تری در جاهایی که میکروب‌های گرسنه شناور هستند(روی ابرها در بخش مرتفع)، برسانند.

در این تصویر ستونی از آتشفشان را می‌بینیم که در حال فوران به سمت بالاست، در حالی که یک میدان گدازۀ وسیع بخشی از سطح داغ و ترک خوردۀ این سیارۀ جهنمی را پوشانده است. احتمال وجود حیات میکروبی در هوای ناهید مسلماً مهیج است، اما در حال حاضر بحث برانگیز است.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: apod

بازتاب سحابی شبح


بیگ بنگ: آیا از این میدان ستاره‌ای و غبارآلود، اَشکالی به سمت ِ شما پرتاب می‌شود؟ این گسترۀ جواهر نشان ِ مملو از ابرهای کم نور و بازتاب دهندۀ نور ستارگان، در صورت فلکی قیفاووس قرار دارد.

GhostNebula Jarzynaاین اشکال شبح مانند به دور از همسایگی ما در امتداد صفحۀ کهکشان راه شیری در لبه مجموعۀ ابر مولکولی Chefeus Flare در فاصلۀ ۱۲۰۰ سال نوری از زمین، قرار دارند. VdB 141 یا Sh2-136 با گستردگی بیش از دو سال نوری و روشن‌تر از سایر اشکال شبح‌وار، به عنوان «سحابی شبح» شناخته می‌شود. نمای این شبح کیهانی در پایین تصویر بطور برجسته دیده می‌شود. در درون این “سحابی بازتابی” نشانه‌های واضحی از هسته‌های متراکم دیده می‌شود که مراحل اولیۀ شکل‌گیری ستارگان، هستند.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: apod

نگاهی به یک جواهر کیهانی


بیگ بنگ: خوشه ستاره‌ای کروی ۴۷ Tucanae جواهر آسمان جنوب است. این خوشه با نام NGC 104 نیز شناخته می‌شود و در هالۀ کهکشان راه شیری همراه با حدود ۲۰۰ خوشۀ ستاره‌ای کروی دیگر پرسه می‌زند.

ngcvMtanousدومین خوشه کروی درخشان (بعد از اُمگا قنطورس) که از سیاره زمین دیده می‌شود در حدود ۱۳۰۰۰ سال نوری با ما فاصله دارد و می‌توان آن را با چشم غیرمسلح در آسمان ابر کوچک ماژلانی در صورت فلکی توکان مشاهده کرد. این خوشۀ متراکم از صدها هزار ستاره در گستردگی حدود ۱۲۰ سال نوری، تشکیل شده است. ستاره‌های غول پیکر سرخ در حومه خوشه به شکل ستاره‌های مایل به زرد به راحتی در این پرترۀ تلسکوپی عمیق مشاهده می‌شوند.

همچنین این خوشه کروی منزلگاه ستاره‌ای با نزدیکترین مدار شناخته شده به دور سیاهچاله است. به گفته اخترشناسان یک ستارۀ کوتوله‌ی سفید، در گرانش سیاهچالۀ این خوشه به دام افتاده و با سرعت سرسام‌آور ۱۲ میلیون کیلومتر بر ساعت به دورش می‌چرخد. ستارۀ کوتوله سفید در فاصله‌ای به طول ۲.۵ برابر فاصله بین زمین و ماه در حال چرخش به دور سیاهچاله است. محققان معتقدند، سرانجام بیشتر ماده از کوتوله سفید به سمت سیاهچاله کشیده می‌شود و آن را نابود می‌کند.

سایت علمی بیگ بنگ / منابع: astronomynow.com , apod

“بلو اوریجین” با سفر ناسا به ماه چکار دارد؟


بیگ بنگ: بلو اوریجین، شرکت خصوصی نقل و انتقالات فضایی متعلق به جف بزوس مالک آمازون، تجهیزات ناسا را برای سفر سال ۲۰۲۴ به ماه مورد آزمایش قرار داد.

Space Launchشرکت فضایی بلو اوریجین، چند روز پیش برای هفتمین بار موشک «نیو شپرد» را از محلی دوردست در تگزاس به فضا پرتاب کرد. هدف این پرتاب، آزمایش فناوری‌های فرود بر ماه است که می‌تواند به ناسا کمک کند تا سال ۲۰۲۴ بار دیگر پای فضانوردان را به فضا باز کند. این پرواز به ارتفاع ۱۰۶ کیلومتری دست یافت و ده دقیقه به طول انجامید.

کپسول فضایی نیو شپرد که وسایل آزمایش‌های علمی و کارت پستال‌های کودکان را حمل می‌کرد، سپس به شکل عمودی بر سکوی پرتاب در سطح صحرا فرود آمد. در این پرواز، تجهیزات ناوبری ناسا شامل حسگرها و رایانه‌هایی که در ماموریت‌های آتی فضایی دوباره استفاده خواهند شد حمل می‌شدند. محموله این آزمایش فضایی به اختصار Splice نامگذاری شده بود که از حروف اول عبارت «تکامل قابلیت‌های یک‌پارچه و فرود ایمن» به دست آمده است. در ویدئوی زیر جزئیات این عملیات فضایی را مشاهده نمایید:

سیستم‌های کامپیوتری به کار گرفته شده در این پروژه می‌توانند با بهره‌گیری از دوربین‌ها، اطلاعات محیطی را در زمان واقعی به دست آورند تا عملیات ناوبری و مکان‌یابی نسبیتی را روی محل فرود انجام دهند. در این فناوری، داده‌ها با نقشه‌های موجود در سیستم‌های کامپیوتری مقایسه می‌شوند از این رو با شناسایی محیط، فرایند فرود ایمن‌تر می‌شود.

نیوشپرد به تدریج دوازده محموله را به فضا برده و باز می‌گردد. محموله‌هایی شامل از مدارخارج‌شده‌ها، به مدار پایین‌تر آمده‌ها و همچنین حسگرهای فرود که به عنوان بخشی از ماموریت آرتمیس ناسا مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

فرمانده عملیات پرتاب، کایتلین دیتریش می‌گوید: «مهندسان ما در انتظار تجزیه و تحلیل داده‌ها به منظور آماده شدن برای پرواز بعدی هستند. لحظه تماس نیوشپرد با سکوی فرود. دوباره شروع می‌کنیم. ببخشید که شما نمی‌توانستید صدای من را بشنوید که من چطور از خوشحالی میکروفنم را روی میز می‌کوبیدم.»

جیم برایدنستاین مدیر ناسا در توییتی انجام مانور فضایی را تبریک گفت. به گفته او ناسا به قابلیت فرود دقیق روی ماه در محل مشخص شده نیاز دارد. مؤسسه تحقیقات جنوب غربی SwRI در تگزاس نیز یک آزمایش نمونه‌برداری سیارکی مغناطیسی و همچنین آزمایش سوخت پیشران راکت را در ابعاد کوچک در این عملیات مانور فضایی انجام داد.

بلو اوریجین که مقر آن در واشینگتن است با مدیریت پایه‌گذار آمازون در حال سرپرستی تیمی از شرکت‌های مختلف است تا به کمک آنها فناوری‌‌های فرود بر ماه برای فضانوردان در پروژه آرتمیس را توسعه بخشد. شرکت اسپیس‌ایکس ایلان ماسک و همچنین شرکت داینتیکس در آلاباما نیز روی پروژه‌های فرود بر ماه کار می‌کنند.

ناسا سه تیم را در مرحله اولیه برنامه فرود بر ماه آرتمیس برای افزایش شانس فرود فضانوردان برماه تا سال ۲۰۲۴ برگزیده است. این فرصتی است که کاخ سفید تعیین کرده است. پرتاب جدید بلو اورجین پس از گذشت یک سال نخستین پرواز این شرکت به شمار می‌رفت. همه‌گیری کرونا عملیات را در این مدت متوقف کرده بود. بلو اوریجین می‌گوید که کارمندان این شرکت دستورالعمل‌های بهداشتی و فاصله‌گیری اجتماعی را رعایت می‌کنند. شرکت بلو اوریجین می‌گوید چندین و چند پرواز دیگر پیش از پرتاب‌های کوتاه‌مدت سرنشین‌دار نیاز است – سرنشینانی شامل گردشگران فضایی، دانشمندان و فضانوردان حرفه‌ای -. کپسول‌ها شش صندلی دارند و شش پنجره، بزرگ‌ترین برای پرواز در فضا.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: independent.co.uk